• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

Wijzigingen in de taak van gelovigen, Synoderaad en Paus bij Bisschoppensynodes

Vandaag is de nieuwe apostolische Constitutie Paus Franciscus - Apostolische Constitutie
Episcopalis Communio
Over de structuur van de Bisschoppensynodes
(15 september 2018)
van Paus Franciscus gepresenteerd. Voorlopig is alleen een Italiaanse versie beschikbaar, kennelijk vanwege de kortere voorbereidingstijd van deze tekst. Het 27 artikelen met inleiding lange document vervangt de bestaande regelingen omtrent Bisschoppensynodes, met name het 41 artikelen lange Bisschoppensynodes
Ordo Synodi Episcoporum
Reglement voor de Synode van Bisschoppen (29 september 2006)
uit 2006.

Kernwoorden naar aanleiding van de tekst is dat de Bisschoppensynode nu als een permanent onderdeel binnen de Kerk wordt beschouwd, de secretaris-generaal en zijn Secretariaat nu directe controle krijgen over de voortgang en uitwerking van de Synode en dat de Paus uiteindelijk de gehele Synode controleert, is het niet door wie hij als gedelegeerden of experts benoemd, dan wel welke tekst hij wel of niet accepteert en nog een aantal instrumenten meer heeft om de uitkomst van een Synode te bepalen.

Inleiding

Door nadrukkelijker het gebruik en inzet van deskundigen en belanghebbenden bij de voorbereiding van een Synode wil de Paus meer flexibiliteit en ruimere inbreng mogelijk maken. Daartoe wordt het mogelijk om pre-Synode bijeenkomsten te organiseren (zoals nu met de Jongerensynode gedaan is). De resultaten daarvan kunnen ingebracht worden in het werkdocument voor de Synode zelf.

De Bisschoppensynodes moeten “steeds sterker een bijzonder middel worden om het Volk van God te horen” wordt in de Constitutie gesteld. Daarom wordt nu ook procedures gepland om de veelal algemene resultaten van een Synode op lokaal niveau om te kunnen zetten in werkelijke acties.

Volgens Franciscus is de Synode een element van de “authentieke kerkelijke traditie” van de bisschoppelijke leiding. Deze ordening is van nature uit collegiaal. Daarom hebben Bisschoppen “samen en ondeelbaar” de verantwoordelijkheid: naast die voor hun eigen diocees ook die voor de universele Kerk. Als leraar en leerling is iedere Bisschop geroepen om antwoord te geven wanneer het hoofd van Katholieke Kerk daarom vraagt. Ook is het een geprivilegieerd instrument om naar de gelovigen te luisteren.  

Franciscus herinnert aan de oproep van de H. Paus Johannes Paulus II (1978-2005) door te stellen dat er "een vorm van de uitoefening van het pauselijke primaat” gevonden moet worden, “die niet voorbijgaat aan de essentie van het pauselijke ambt, maar zich openstelt voor de veranderde situatie," aldus het Paus Franciscus - Apostolische Constitutie
Episcopalis Communio
Over de structuur van de Bisschoppensynodes
(15 september 2018)
.

Vormen van Synodes

Franciscus heeft drie vormen van Synodes vastgelegd:

Om een oecumenische opening te hebben is ook mogelijk op basis van andere criteria Synodes bijeen te roepen.

De synode moet "op zijn eigen manier proberen bij te dragen aan het herstel van de eenheid tussen alle Christenen", waarmee de Paus een oecumenisch aspect toevoegt.

Synodeleden

Over de samenstelling van de vergaderingen Wetboek
Codex Iuris Canonici
Codex van het Canonieke recht
(25 januari 1983)
 overeind dat in eerste instantie Bisschoppen uitgenodigd zijn. In artikel Paus Franciscus - Apostolische Constitutie
Episcopalis Communio
Over de structuur van de Bisschoppensynodes
(15 september 2018)
van de Constitutie wordt echter daaraan toegevoegd dat personen, die geen Bisschopswijding hebben ontvangen, benoemd kunnen worden. Hun rol wordt dan steeds door de Paus vastgesteld. Aan al deze personen komt ook het stemrecht toe.

Procedure

Opvallende zaken in de nieuwe regelingen is dat het houden van enquêtes voorafgaand aan een Synode nu verplicht wordt. Op deze wijze meent de Paus de deelname en inbreng van het Volk van God beter te kunnen waarborgen, waarbij de deelname aan de Synodes zelf wel voor een belangrijk voorbehouden blijft aan Bisschoppen.

Secretariaat

De rol van de secretaris-generaal lijkt aanzienlijk te zijn toegenomen en zijn bevoegdheden zijn uitgebreid, evenals die van het algemene secretariaat van de Bisschoppensynode. Deze uitgebreide machten hebben vooral betrekking op het besturen van de Synodebijeenkomsten, vanaf het organiseren ervan, door de zittingen, tot het opstellen en goedkeuren van definitieve documenten. Dit alles gaat deel uitmaken van de eigenlijke Bisschoppensynode. Ook wordt het Secretariaat, en niet de Synoderaad van een bepaalde Synode, verantwoordelijk voor de implementatie van de Synodebesluiten. Hoewel de Paus vaak de rol van de diocesane Bisschoppen groter wil maken bij de consultaties in en voor een Synode lijkt het erop dat hierdoor het centrale gezag in het Vaticaan een belangrijkere rol krijgt toegedeeld.

De rol van het Secretariaat van de Bisschoppensynode neemt verder toe, omdat zij veel van de redactietaken tot zich neemt, de inzet van experts aanstuurt en nadere regelingen kan treffen tijdens een Synode. Paus Franciscus - Apostolische Constitutie
Episcopalis Communio
Over de structuur van de Bisschoppensynodes
(15 september 2018)
bepaald daarbij dat er een eigen commissie komt die het slotdocument gaat vastleggen. De voorzitter (door de Paus benoemd), (door deelnemers) gekozen leden uit diverse werelddelen, maar ook leden die door de Paus zelf benoemd worden vormen deze commissie. Het slotdocument moet wel door de deelnemers goedgekeurd worden, waarbij naar eenstemmigheid gestreefd moet worden. In het gewone geval van een raadgevende Synode kan de Paus het document bekrachtigen, in het bijzondere geval van een beraadslagende Synode kan hij het promulgeren afkondigen en uitvaardigen. Het slotdocument zal dan overigens het enige document blijven van de Synode en nog tijdens de bijeenkomst – en wel vóór de afsluitende H. Mis – gepubliceerd worden. Het zou dus kunnen zijn dat Paus Franciscus - Postsynodale Apostolische Exhortatie
Amoris Laetitia
Over vreugde van de liefde
(19 maart 2016)
als laatste Post-synodale Apostolische Exhortatie de geschiedenis ingaat.

Ontbreken stemprocedures en publicatievereisten

In het huidige document wordt niet ingegaan om de stemprocedures. In het voorgaande Bisschoppensynodes
Ordo Synodi Episcoporum
Reglement voor de Synode van Bisschoppen (29 september 2006)
wordt bepaald dat uit de vrije besprekingen van de Synodeleden voorstellen gedaan kunnen worden aan de Paus. Vanuit kleinere veelal in taalgroepen verdeelde bijeenkomsten werden voorstellen samengebracht in een tussentijds document, die vervolgens verder besproken werd met een lijst van voorstellen waarover gestemd werd. Een twee derde meerderheid was noodzakelijk om het aan te nemen. Bij de Familiesynode heeft Paus Franciscus deze regel al terzijde geschoven door de afgewezen voorstellen te hernemen als ware ze gewoon aangenomen waren in het werkdocument voor de aansluitende volgende Synode.

Nu wordt er verwezen naar een "zo veel mogelijk streven naar morele eenstemmigheid." Paus Franciscus - Apostolische Constitutie
Episcopalis Communio
Over de structuur van de Bisschoppensynodes
(15 september 2018)
.

In Paus Franciscus - Apostolische Constitutie
Episcopalis Communio
Over de structuur van de Bisschoppensynodes
(15 september 2018)
wordt alleen verwezen naar een reglement voor de beraadslagingen dat door het Secretariaat uitgegeven wordt voor een Synode. Onduidelijk is of er een eenvormige regeling komt of dat deze per Synode wordt bepaald. Er is nog een kleine drie weken waarin de regeling voor de eerstkomende Synode gepubliceerd kan worden.

Er zijn geen regelingen opgenomen over het bekend maken van tussentijdse rapportages, de zogenaamde Relatio post disceptationem, of van de bijdragen van de deelnemers, zowel naar de Synodeleden zelf als naar de media.

Leergezag

Hoewel de synode van de bisschoppen een raadgevend orgaan blijft, voorziet de nieuwe Constitutie in een soort van inschuiven in het leergezag van de Paus. Paus Franciscus - Apostolische Constitutie
Episcopalis Communio
Over de structuur van de Bisschoppensynodes
(15 september 2018)
, luidt: "Als het uitdrukkelijk wordt goedgekeurd door de paus, is het slotdocument een uiting van het gewone leergezag van de opvolger van Petrus."

Omdat het Slotdocument door de Paus overgenomen kan worden en niet dat de Paus aan de hand van de voorstellen zijn eigen document vaststelt en eventueel eigen gedachten daarin invoegt, lijkt de vrijheid eigen standpunten in te nemen door de deelnemers beperkter te worden, omdat dan het document wellicht niet overgenomen zou kunnen worden door de Paus. 

Gegeven het feit dat leken (niet-priester religieuzen) deelnemen aan de vergaderingen en daarin ook stemrecht hebben, ook over het slotdocument, kan dit ook geïnterpreteerd worden als een vrij directe vorm van deelname van leken aan het gewone leergezag. 

Paus Franciscus heeft tevens bepaald dat, conform Wetboek
Codex Iuris Canonici
Codex van het Canonieke recht
(25 januari 1983)
van het Kerkelijk Wetboek, alle voorgaande regelingen aangaande de Synodes zijn vervallen, in het bijzonder Bisschoppensynodes
Ordo Synodi Episcoporum
Reglement voor de Synode van Bisschoppen (29 september 2006)
dat Paus Benedictus XVI in 2006 van kracht liet worden en waarin ook de "regelingen van de Circolis Minoribus" (een regeling waarbij in kleine groepen op bepaalde discussiepunten nader overleg gepleegd kon worden om de resultaten daarvan terug te brengen in de plenaire vergaderingen). De Paus Franciscus - Apostolische Constitutie
Episcopalis Communio
Over de structuur van de Bisschoppensynodes
(15 september 2018)
treedt in werking bij de publicatie in de 'L'Osservatore Romano' (die van vandaag) en is dus al van kracht voor de komende Jongerensynode

Publicatiedatum: 18 september 2018
Laatst bewerkt: 22 september 2018


 

Uw bijdrage

RK Documenten wordt volledig beheerd door vrijwilligers. Om deze site te bekostigen zijn we afhankelijk van uw hulp.

Algemeen nut beogende instellingen

Help ons en doneer!

Uw donatie zal worden verwerkt door Stg. Mollie Payments.
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2018, Stg. InterKerk, Schiedam