• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x
   Dit is een werkvertaling

Zoals de figuur van de barmhartige Samaritaan een nieuw licht werpt op de praktijk van de zorg, zijn de levende ervaring van de lijdende Christus, zijn kwelling aan het kruis en zijn opstanding de plaatsen waar de nabijheid van de vleesgeworden God tot de vele vormen van angst en pijn die de zieken en hun families kunnen treffen tijdens de lange dagen van ziekte en aan het einde van het leven wordt geopenbaard.

Het is niet alleen de persoon van Christus die door de woorden van de profeet Jesaja wordt aangekondigd als een man die bekend is met pijn en lijden. Vgl. Jes. 53 Als we de pagina's over het lijdensverhaal van Christus herlezen, vinden we daar eerder de ervaring van onbegrip, spot, verlating, fysieke pijn en angst. Dit zijn ervaringen die vandaag de dag veel zieke mensen treffen, die vaak als een last voor de samenleving worden beschouwd. Soms niet begrepen in hun vragen, ervaren ze vaak vormen van emotionele verlatenheid en verlies van gehechtheid.

Elke zieke heeft niet alleen de behoefte om te worden gehoord, maar ook om te begrijpen dat zijn gesprekspartner "weet" wat het betekent om zich alleen, in de steek gelaten en angstig te voelen in het vooruitzicht van de dood, lichamelijke pijn en lijden. Dit ontstaat wanneer de blik van de maatschappij de waarde van de patiënt meet aan de hand van criteria van levenskwaliteit en hem het gevoel geeft een last te zijn voor de projecten van anderen. Daarom betekent kijken naar Christus dat je weet hoe je Hem moet aanroepen die in zijn vlees de pijn van wimpers en nagels heeft ervaren, de spot met de gesel, de verlating en het verraad van zijn dierbare vrienden.

Geconfronteerd met de uitdaging van de ziekte, en in de aanwezigheid van emotionele en spirituele moeilijkheden in degene die de ervaring van pijn doormaakt, is er een onverbiddelijke behoefte om een woord van troost te zeggen dat voortkomt uit het hoopvolle medeleven van Jezus aan het Kruis: een geloofwaardige hoop, kenbaar gemaakt door Christus aan het Kruis, die in staat is om het moment van beproeving, de uitdaging van de dood, onder ogen te zien. In het kruis van Christus - zoals gezongen in de liturgie op Goede Vrijdag: Ave crux, spes unica - alle kwaden en lijden van de wereld zijn geconcentreerd en samengevat. Al het fysieke kwaad, waarvan het merkteken het kruis is als instrument van de beruchte en beschamende dood; al het psychologische kwaad, uitgedrukt in de dood van Jezus in de donkerste eenzaamheid, verlating en verraad; al het morele kwaad, geopenbaard in het doodvonnis van de onschuldigen; al het geestelijke kwaad, geopenbaard in de troosteloosheid die het zwijgen van God ons laat waarnemen.

Christus is degene die om hem heen de pijnlijke ontzetting van de Moeder en de discipelen die onder het kruis "staan": In deze "staan", schijnbaar vol van machteloosheid en berusting, ligt alle affectieve nabijheid die de vleesgeworden God in staat stelt te leven, zelfs die uren die betekenisloos lijken.

Dan is er het kruis: in feite een instrument van marteling en executie dat is voorbehouden aan de laatste, dat in zijn symbolische inhoud lijkt op de ziekten die aan een bed lijken te spijkeren, alleen maar anticiperen op de dood en het wegnemen van de betekenis van de tijd en de stroom ervan. En toch zijn degenen die om de zieke heen "staan" niet alleen getuigen, maar ook een levend teken van die affecten, van die gehechtheden, van die intieme beschikbaarheid voor de liefde die de lijdende persoon in staat stellen een menselijke blik op zichzelf te vinden, die in staat is betekenis te geven aan het tijdstip van de ziekte. Want in de ervaring van het zich geliefd voelen, vindt al het leven zijn rechtvaardiging. Christus werd altijd gedragen op de weg van zijn passie door het vertrouwen in de liefde van de Vader, dat ook in de uren van het kruis werd getoond door de liefde van de Moeder. Want de liefde van God wordt in de geschiedenis van de mensheid altijd geopenbaard dankzij de liefde van hem die ons niet in de steek laat en die ondanks alles aan onze zijde "staat".

Als we nadenken over het einde van het menselijk leven, moeten we niet vergeten dat in hen de zorg voor degenen die hen verlaten woont: voor kinderen, echtgenoot, ouders, vrienden. Het is een menselijke component die we nooit mogen verwaarlozen en waar we steun en hulp moeten bieden.

Het is dezelfde zorg van Christus die, voor zijn dood, denkt aan de moeder die alleen zal blijven, met een innerlijke pijn die zij in de geschiedenis zal moeten dragen. In de droge kroniek van het Evangelie van Johannes is het de moeder tot wie Christus zich wendt om haar gerust te stellen en haar aan de geliefde leerling toe te vertrouwen om voor haar te zorgen: "Moeder, hier is uw Zoon." Vgl. Joh. 19, 26-27 De tijd aan het einde van het leven is een tijd van relaties, een tijd waarin eenzaamheid en verlatenheid overwonnen moeten worden Vgl. Mt. 27, 46 Vgl. Mc. 15, 34 , met het oog op de vertrouwde overgave van het leven aan God. Vgl. Lc. 23, 46

In dit perspectief betekent het beschouwen van de Gekruisigde een koorscène zien waarin Christus centraal staat, omdat hij in zijn eigen vlees de donkerste uren van de menselijke ervaring samenvat en werkelijk transformeert. Dit zijn de uren waarin de mogelijkheid van wanhoop stilletjes aan het licht komt. Het licht van het geloof stelt ons in staat om de trinitaire aanwezigheid te begrijpen in deze plastische en spaarzame beschrijving die de Evangeliën ons geven. Want Christus vertrouwt op de Vader dankzij de Heilige Geest die de Moeder draagt en de leerlingen die "staan", en daarin nemen zij deel aan het mysterie van de Verlossing met hun menselijk offer aan het lijden.

In dit perspectief betekent het beschouwen van de Gekruisigde een koorscène zien waarin Christus centraal staat, omdat hij in zijn eigen vlees de donkerste uren van de menselijke ervaring samenvat en werkelijk transformeert. Dit zijn de uren waarin de mogelijkheid van wanhoop stilletjes aan het licht komt. Het licht van het geloof stelt ons in staat om de trinitaire aanwezigheid te begrijpen in deze plastische en spaarzame beschrijving die de Evangeliën ons geven. Want Christus vertrouwt op de Vader dankzij de Heilige Geest die de Moeder draagt en de leerlingen die "staan", en daarin nemen zij deel aan het mysterie van de Verlossing met hun menselijk offer aan het lijden.

Op deze manier kan de dood, hoewel getekend door een pijnlijk heengaan, een aanleiding worden voor meer hoop, juist dankzij het geloof dat ons doet deelnemen aan het verlossingswerk van Christus. Pijn is in feite alleen draaglijk als er hoop is. De hoop die Christus overbrengt aan het lijden en de zieken is die van zijn aanwezigheid, van zijn werkelijke nabijheid. Hoop is niet alleen een verwachting van een betere toekomst, maar een blik op het heden die er betekenis aan geeft. In het christelijk geloof onthult de gebeurtenis van de opstanding niet alleen het eeuwige leven, maar toont ook aan dat het laatste woord in de geschiedenis nooit dood, pijn, verraad, kwaad is. Christus ontstaat in de geschiedenis en in het mysterie van de Verrijzenis is er de bevestiging van de liefde van de Vader die ons nooit verlaat.

Het herbeleven van de levende ervaring van de lijdende Christus betekent dus ook hoop geven aan de mensen van vandaag, een hoop die betekenis kan geven aan het moment van ziekte en dood. Deze hoop is de liefde die de verleiding van de wanhoop weerstaat.

Hoe belangrijk en waardevol ze ook zijn, palliatieve behandelingen zijn niet voldoende als niemand naast de patiënt "staat" en getuigt van zijn unieke en onherhaalbare waarde. Voor de gelovige betekent het overwegen van de gekruisigde het vertrouwen in het begrip en de liefde van God. In een historisch tijdperk waarin de autonomie wordt verheerlijkt en de pracht en praal van het individu wordt gevierd, is het belangrijk te onthouden dat, zelfs als het waar is dat iedereen zijn eigen lijden, pijn en dood ervaart, deze ervaringen altijd gepaard gaan met de blik en de aanwezigheid van anderen. Rondom het kruis zijn er ook de functionarissen van de Romeinse staat, er zijn de nieuwsgierigen, er zijn de afgeleiden, er zijn de onverschilligen en verontwaardigden. Ze zitten onder het kruis, maar ze "staan" niet bij de gekruisigde.

Op intensive care afdelingen of in verpleeghuizen voor chronisch zieken kan men aanwezig zijn als functionaris of als persoon die bij de patiënt "staat".

Op deze manier maakt de ervaring van het kruis het mogelijk om de lijdende persoon een geloofwaardige gesprekspartner te bieden aan wie hij een woord, een gedachte kan richten en aan wie hij zijn angst en bezorgdheid kan toevertrouwen. Voor degenen die voor de zieken zorgen, biedt de scène van het kruis een extra element om te begrijpen dat er nog veel moet worden gedaan, ook al lijkt het erop dat er niets meer te doen is, want "staan" is een van de tekenen van liefde en hoop die het in zich draagt. De aankondiging van het leven na de dood is noch een illusie, noch een troost, maar een zekerheid die in het centrum van de liefde staat en die niet met de dood verdwijnt.

Document

Naam: SAMARITANUS BONUS
De barmhartige Samaritaan - over de zorg voor mensen in kritieke en terminale levensfasen
Soort: Congregatie voor de Geloofsleer
Auteur: Luis F. Kard. Ladaria S.J.
Datum: 14 juli 2020
Copyrights: © 2020, Liberia Editrice Vaticana / Stg. InterKerk / Nederlandse Bisschoppenconferentie
Voorlopige werkvert., alineaverdeling en nummering: redactie
Bewerkt: 22 oktober 2021

Opties

Internetadres
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2021, Stg. InterKerk, Schiedam