• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x
   Dit is een werkvertaling

Het is moeilijk om de diepgaande waarde van het menselijk leven te erkennen als het, ondanks alle inspanningen om te helpen, ons blijft tegenkomen in zijn zwakte en kwetsbaarheid. Lijden, verre van verwijderd te zijn van de existentiële horizon van de persoon, genereert permanent een onuitputtelijke vraag over de zin van het leven Vgl. 2e Vaticaans Concilie, Constitutie, Over de Kerk in de wereld van deze tijd, Gaudium et Spes (7 dec 1965), 10 De oplossing voor deze dramatische vraag kan nooit alleen worden geboden in het licht van het menselijk denken, omdat het lijden de grootsheid van een bepaald mysterie bevat dat alleen Gods openbaring kan openbaren. Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Apostolische Brief, Over de christelijke zin van het menselijke lijden, Salvifici doloris (11 feb 1984), 4 In het bijzonder is elke gezondheidswerker belast met de missie om het menselijk leven getrouw te bewaken tot het natuurlijke einde ervan, Vgl. Dicasterie ter Bevordering van de Gehele Menselijke Ontwikkeling, Nieuw Handvest voor de werkers in de gezondheidszorg (6 feb 2017), 144 door middel van een zorgpad dat in staat is om bij elke patiënt de diepe betekenis van zijn bestaan te doen herleven wanneer het wordt gekenmerkt door lijden en ziekte. Daarom lijkt het noodzakelijk om te beginnen met een zorgvuldige reflectie over de juiste betekenis van de zorg, om de betekenis te begrijpen van de specifieke opdracht die God heeft toevertrouwd aan elke persoon, aan degenen die in de gezondheidszorg werken en aan de pastoraal werker, evenals aan de zieke persoon zelf en zijn familie.

In het bijzonder onthult de zorgzame relatie een principe van rechtvaardigheid in zijn dubbele dimensie van het bevorderen van het menselijk leven (suum cuique tribuere) en het niet schaden van de persoon (alterum non laedere): hetzelfde principe dat Jezus transformeert in de positieve versie van de gouden regel - "Alles, wat gij wilt dat de mensen voor u doen, doet dat ook voor hen! (Mt. 7, 12). Deze regel vindt een echo in de traditionele medische ethiek in het aforisme primum non nocere.

De zorg voor het leven is daarom de eerste verantwoordelijkheid die de arts ervaart als hij de zieke ontmoet. Het wordt niet gereduceerd tot het vermogen om de zieken te genezen, want hun antropologische en morele horizon is breder: zelfs wanneer genezing onmogelijk of onwaarschijnlijk is, zijn medisch-verpleegkundige begeleiding (zorg voor de essentiële fysiologische functies van het lichaam) en psychologische en spirituele begeleiding een onontkoombare plicht, omdat het tegenovergestelde een onmenselijke verlatenheid van de zieke zou betekenen. De geneeskunde, die gebruik maakt van vele wetenschappen, heeft immers ook een belangrijke dimensie van de "therapeutische kunst", die een nauwe band impliceert tussen patiënten, gezondheidsdiensten, familieleden en leden van verschillende gemeenschappen waartoe de zieke behoort. Therapeutische kunst, klinisch handelen en zorg zijn in de medische praktijk onlosmakelijk met elkaar verbonden, vooral in de kritische en laatste levensfase.

De barmhartige Samaritaan "maakt zich niet alleen [eigenlijk] een naaste, maar hij zorgt ook voor die persoon die hij halfdood aan de kant van de weg ziet liggen" Paus Franciscus, Boodschap, Wereldcommunicatiedag 1 juni 2014, Communicatie in dienst van een echte cultuur van ontmoeting (24 jan 2014), 5 Hij investeert in hem niet alleen het geld dat hij heeft, maar ook het geld dat hij niet heeft en dat hij in Jericho wil verdienen, en belooft dat hij zal betalen als hij terugkomt. Zo nodigt Christus ons uit om te vertrouwen op zijn onzichtbare genade en eist hij vrijgevigheid volgens de bovennatuurlijke naastenliefde, waarbij hij zich identificeert met iedere zieke: "Wat u voor een van de minste van deze broeders van mij hebt gedaan, hebt u voor mij gedaan" (Mt. 25, 40). De uitspraak van Jezus is een universele morele waarheid: "Het gaat er dus om, het hele leven en het leven van allen te "verzorgen" H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Over de waarde en de onaantastbaarheid van het menselijk leven, Evangelium Vitae (25 mrt 1995), 87, om de oorspronkelijke en onvoorwaardelijke liefde van God, de bron van de zin van elk leven, te openbaren.

Daartoe is het, vooral in ziekenhuizen en verpleeghuizen die geïnspireerd zijn door christelijke waarden, meer dan ooit noodzakelijk om een geestelijke inspanning te leveren om ruimte te laten voor een relatie die gebaseerd is op de erkenning van de kwetsbaarheid en de kwetsbaarheid van de zieke persoon. Zwakheid herinnert ons immers aan onze afhankelijkheid van God en nodigt ons uit om met respect te reageren op onze naaste. Vandaar de morele verantwoordelijkheid die gepaard gaat met het bewustzijn van elke persoon die zorgt voor de patiënt (arts, verpleegkundige, familielid, vrijwilliger, geestelijke leidsman) om geconfronteerd te worden met een fundamenteel en onvervreemdbaar goed - de menselijke persoon - een goed dat het onvermogen vereist om de grens te overschrijden waarbinnen respect wordt getoond voor zichzelf en voor anderen. Het is de aanvaarding, bescherming en bevordering van het menselijk leven tot aan de natuurlijke dood. In die zin is het een kwestie van het hebben van een contemplatieve visie Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Centesimus Annus (1 mei 1991), 37 die weet hoe je in je eigen bestaan en dat van anderen een uniek en onherhaalbaar wonder moet begrijpen, ontvangen en geaccepteerd als een geschenk. Het is het visioen van hen die niet beweren bezit te nemen van de werkelijkheid van het leven, maar die weten hoe ze het moeten accepteren zoals het is - met hun inspanningen en hun lijden - proberen in ziekte een betekenis te onderscheiden van waaruit ze zichzelf kunnen bevragen en "leiden", in het vertrouwen van hen die zich overgeven aan de Heer van het leven die er in verschijnt.

Natuurlijk moet de geneeskunde de doodslijn accepteren als onderdeel van de menselijke conditie. Er komt een tijd dat het enige wat geaccepteerd kan worden de onmogelijkheid is om specifieke behandelingen te bieden voor een ziekte die in korte tijd fataal blijkt te zijn. Het is een dramatisch feit dat aan de patiënt moet worden gecommuniceerd met een grote menselijkheid en ook met een vertrouwensvolle openheid voor het bovennatuurlijke perspectief, in het besef van de angst die de dood creëert, vooral in een cultuur die het verbergt. In feite kan het fysieke leven niet worden voorgesteld als iets dat ten koste van alles moet worden behouden - wat onmogelijk is - maar eerder als iets dat moet worden geleefd door te komen tot de vrije aanvaarding van de betekenis van het fysieke bestaan: "Met betrekking tot de menselijke persoon kan men haar alleen in haar 'verenigde totaliteit', dat wil zeggen 'als ziel die zich uitdrukt in het lichaam en als lichaam dat van een onsterfelijke geest doorleefd wordt", de specifiek menselijke betekenis van het lichaam begrijpen.". H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Over kerkelijke moraalleer, Veritatis Splendor (6 aug 1993), 50

Het erkennen van de onmogelijkheid van genezing in het perspectief van het naderen van de dood betekent echter niet het einde van de medische en verplegende zorg. Het uitoefenen van verantwoordelijkheid tegenover de zieke betekent het garanderen van zorg voor hem/haar tot het einde toe: "waar mogelijk te genezen, maar immer zorg te dragen" H. Paus Johannes Paulus II, Toespraak, Toespraak tot de deelnemers aan het Congres - Werkvertaling, Levenverlengende behandelingen en vegetatieve toestand: wetenschappelijke vorderingen en ethische dilemma's (20 mrt 2004), 7 Deze intentie om altijd zorg te verlenen aan de patiënt is het criterium voor de beoordeling van de verschillende maatregelen die moeten worden genomen in de situatie van een "ongeneeslijke" ziekte: Inderdaad, ongeneeslijk is nooit hetzelfde als "onbehandelbaar". De beschouwende blik nodigt ons uit om het begrip zorg te verbreden. Het doel van de bijstand moet gericht zijn op de integriteit van de persoon en moet de fysieke, psychologische, sociale, familiale en religieuze zorg met passende en noodzakelijke middelen garanderen. Het levende geloof dat in de zielen van de omstanders in stand wordt gehouden, kan bijdragen aan een echt Goddelijk leven in de zieke, ook al is dat niet direct zichtbaar. De pastorale zorg van iedereen: familieleden, artsen, verpleegkundigen en ziekenhuiskapelaans, kunnen de patiënt helpen om te volharden in de heiligmakende genade en om te sterven in de liefde van God. In feite zijn de angst voor het lijden en de dood en het daaruit voortvloeiende ongemak, gezien de onvermijdelijkheid van de ziekte, vooral wanneer deze chronisch en degeneratief is, wanneer het geloof ontbreekt, vandaag de dag de belangrijkste oorzaken van de pogingen om de komst van de dood te controleren en te beheersen, zelfs wanneer er wordt geanticipeerd op verzoeken om euthanasie of geassisteerde zelfmoord.

Document

Naam: SAMARITANUS BONUS
De barmhartige Samaritaan - over de zorg voor mensen in kritieke en terminale levensfasen
Soort: Congregatie voor de Geloofsleer
Auteur: Luis F. Kard. Ladaria S.J.
Datum: 14 juli 2020
Copyrights: © 2020, Liberia Editrice Vaticana / Stg. InterKerk / Nederlandse Bisschoppenconferentie
Voorlopige werkvert., alineaverdeling en nummering: redactie
Bewerkt: 8 maart 2021

Opties

Internetadres
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2021, Stg. InterKerk, Schiedam