• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

De onmiddellijke doelstelling van de sociale leer van de Kerk is het voorstellen van de grondbeginselen en waarden die een maatschappij kunnen ondersteunen die de menselijke persoon waardig is. Van deze grondbeginselen behelst de solidariteit in zekere zin alle andere. Zij vertegenwoordigt “één van de grondbeginselen (...) van de christelijke opvatting over de politieke en sociale organisatie” H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Centesimus Annus (1 mei 1991), 10.

Dit principe wordt verlicht door het primaatschap van de liefde, “het distinctief van de leerlingen van Christus Vgl. Joh. 13, 35 H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, De ontwikkeling van de mens en de samenleving
Twintig jaar na Populorum Progressio van Paus Paulus VI, Sollicitudo Rei Socialis (30 dec 1987), 40
. Jezus leert ons dat “de fundamentele wet van de menselijke volmaaktheid, en dus van de omvorming van de wereld, het nieuwe gebod van de liefde is” 2e Vaticaans Concilie, Constitutie, Over de Kerk in de wereld van deze tijd, Gaudium et Spes (7 dec 1965), 38 Vgl. 2e Vaticaans Concilie, Constitutie, Over de Kerk, Lumen Gentium (21 nov 1964), 42 Vgl. Catechismus-Compendium, Catechismus van de Katholieke Kerk (15 aug 1997), 826 Vgl. Mt. 22, 40 Vgl. Joh. 15, 12 Vgl. Kol. 3, 14 Vgl. Jak. 2, 8 . Persoonlijk gedrag is ten volle menselijk wanneer het voortkomt uit liefde, wanneer het liefde betoont en gericht is op liefde. Deze waarheid geldt ook in de sociale sfeer: christenen moeten diep overtuigde getuigen hiervan zijn, en zij moeten met hun leven tonen dat de liefde de enige kracht is Vgl. 1 Kor. 12, 31 Vgl. 1 Kor. 14, 1 die kan leiden tot persoonlijke en sociale volmaaktheid en die de maatschappij kan oriënteren in de richting van het goede.

De liefde moet aanwezig zijn in elke sociale relatie en haar doordringen Vgl. Catechismus-Compendium, Catechismus van de Katholieke Kerk (15 aug 1997), 1889. Dit geldt in het bijzonder voor hen die verantwoordelijk zijn voor het welzijn van de volken. Zij moeten “trachten bij zichzelf te onderhouden en in anderen op te wekken de koningin en meesteres van alle deugden, die de liefde is. Het heil moet immers voornamelijk van overvloedige uitstorting van de liefde verwacht worden. Wij bedoelen de christelijke liefde, die het Evangelie in ’t kort samenvat, en altijd klaar staat om zich voor het geluk van anderen op te offeren” Paus Leo XIII, Encycliek, Over kapitaal en arbeid, Rerum Novarum (15 mei 1891), 45 Vgl. Paus Benedictus XV, Encycliek, Over vrede en christelijke verzoening, Pacem Dei munus pulcherrimum (23 mei 1920) Vgl. Paus Pius XI, Encycliek, Over de aanpassing van de sociale orde, Quadragesimo Anno (15 mei 1931), 88 Vgl. H. Paus Johannes XXIII, Encycliek, Moderne ontwikkeling van het sociale leven en de christelijke beginselen, Mater et Magistra (15 mei 1961) . Deze liefde mag “sociale liefde” Vgl. H. Thomas van Aquino, Questiones disputatae de caritate. a. 9 c of “politieke liefde” Vgl. Paus Leo XIII, Encycliek, Over de viering van de oktobermaand (Rozenkransgebed), Octobre Mense (22 sept 1891), 46 worden genoemd en moet het ganse menselijke ras omvatten Vgl. 2e Vaticaans Concilie, Decreet, Over het lekenapostolaat, Apostolicam Actuositatem (18 nov 1965), 8 Vgl. H. Paus Paulus VI, Encycliek, Over de ontwikkeling van de volken, Populorum Progressio (26 mrt 1967), 44 Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Postsynodale Apostolische Exhortatie, Over de roeping en de zending van de leken in de Kerk, Christifideles laici (30 dec 1988), 42 Vgl. Catechismus-Compendium, Catechismus van de Katholieke Kerk (15 aug 1997), 1939. “Sociale liefde” H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, De Verlosser van de mensen, Redemptor Hominis (4 mrt 1979), 15is de antithese van egoïsme en individualisme. Zonder het sociale leven te willen verabsoluteren — zoals in het geval van kortzichtige perspectieven die zichzelf beperken tot sociologische interpretaties — mag men niet vergeten dat de integrale ontwikkeling van de persoon en de sociale groei elkaar wederzijds beïnvloeden. Zelfzucht is daarom de meest schadelijke vijand van een geordende samenleving. De geschiedenis toont welke vernieling in de mensenharten wordt aangericht wanneer de mensen niet in staat zijn om andere waarden of andere effectieve realiteiten naast materiële dingen te erkennen: het obsessieve streven naar het materiële verstikt en blokkeert hun mogelijkheid tot zelfgave.

Om de wereld meer menselijk te maken, waardiger voor de persoon, moet liefde in het sociale leven — politiek, economisch en cultureel — opnieuw worden geherwaardeerd en moet zij worden verheven tot de permanente en hoogste norm van elk handelen. “Indien (rechtvaardigheid) (...) er uiteraard is om te ‘arbitreren’ tussen de mensen teneinde op een juiste manier de materiële goederen onder hen te verdelen, dan is er integendeel de liefde, en zij alleen (en dus ook de goedertieren liefde die wij ‘barmhartigheid’ noemen), die in staat is de mens aan zichzelf te schenken” H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Over de Goddelijke Barmhartigheid, Dives in Misericordia (30 nov 1980), 14. Menselijke relaties kunnen niet enkel worden geregeerd volgens de maatstaf van de rechtvaardigheid. “Christenen weten dat liefde de reden is waarom God in relatie met de mens is getreden. En het is ook liefde die hij als antwoord van de mens verwacht. Daarom is liefde tevens de hoogste en meest edele vorm van relatie van mensen onderling. De liefde moet bijgevolg elke sector van menselijk leven animeren en moet zich uitstrekken tot de internationale orde. Alleen een mensheid waarin de ‘beschaving van de liefde’ heerst, zal in staat zijn om te genieten van een authentieke en blijvende vrede” H. Paus Johannes Paulus II, Boodschap, Een blijvende opdracht: opvoeden tot vrede - Wereldvredesdag 2004 (8 dec 2003), 10 Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Over de Goddelijke Barmhartigheid, Dives in Misericordia (30 nov 1980), 14 Vgl. Catechismus-Compendium, Catechismus van de Katholieke Kerk (15 aug 1997), 2212. Vanuit dit perspectief prijst het magisterium ten zeerste de solidariteit aan, omdat die in staat is om het algemeen welzijn te garanderen en integrale menselijke ontwikkeling te begunstigen: liefde “maakt dat men in zijn naaste een ander zelf ziet” H. Johannes Chrysostomos, Homilia de perfecta caritate. 1, 2

Alleen de liefde kan de menselijke persoon volledig omvormen Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Apostolische Brief, Een nieuw millennium, Novo millennio ineunte (6 jan 2001), 49-51. Dergelijke omvorming betekent niet dat men de aardse dimensie uitholt tot een louter bovenaardse spiritualiteit Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Centesimus Annus (1 mei 1991), 5. Zij die menen dat men de bovennatuurlijke deugd van de liefde kan beleven zonder de overeenstemmende natuurlijke fundamenten — die ook de plicht van rechtvaardigheid insluiten — mee te verdisconteren, bedriegt zichzelf. “De caritas is het grootste sociale gebod; ze eerbiedigt de ander en zijn rechten. Ze eist de praktijk van de rechtvaardigheid en zij alleen stelt ons daartoe in staat. Ze inspireert tot een leven van zelfgave: ‘Wie zijn leven tracht te redden, zal het verliezen en wie het verliest, zal het behouden’ (Lc. 17, 33)” Catechismus-Compendium, Catechismus van de Katholieke Kerk (15 aug 1997), 1889. Omgekeerd kan de liefde zijn volledige uitdrukking niet vinden in de aardse dimensie van de menselijke en de sociale relaties alleen, omdat de doeltreffendheid van de liefde voortvloeit uit de relatie met God. “In de avond van dit leven zal ik voor U verschijnen met lege handen, want ik vraag U niet, Heer, mijn daden te tellen. Al onze gerechtigheden zijn nog besmet in uw ogen. Ik wil mij dus bekleden met Uw eigen gerechtigheid en van Uw liefde het eeuwige bezit van Uzelf ontvangen” H. Teresia van Lisieux van het Kind Jezus, Acte d'offrande à l'Amour miséricordieux Vgl. Catechismus-Compendium, Catechismus van de Katholieke Kerk (15 aug 1997), 2011.

Document

Naam: COMPENDIUM VAN DE SOCIALE LEER VAN DE KERK
Soort: Pauselijke Raad "Justitia et Pax"
Datum: 26 oktober 2004
Copyrights: © 2004, Libreria Editrice Vaticana
Vert.: vatican.va, Stg. InterKerk, katholiekgezin.nl
Bewerkt: 5 december 2020

Referenties naar dit document

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
Trefwoordenlijst voor dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2021, Stg. InterKerk, Schiedam