• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

De onderneming moet zich karakteriseren door de mogelijkheid om het algemeen welzijn van de maatschappij te dienen door de productie van nuttige goederen en diensten. In het zoeken naar het produceren van goederen en diensten volgens een logica van doelmatigheid en het bevredigen van de belangen van de verschillende betrokken partijen, scheppen bedrijven rijkdom voor alle leden van de maatschappij, niet enkel voor de eigenaars maar ook voor de andere subjecten betrokken in hun activiteit. Naast deze typisch economische functie, vervult een bedrijf ook een sociale functie door het scheppen van gelegenheden tot ontmoeting, samenwerking en het naar waarde schatten van de capaciteiten van de betrokken personen. Bijgevolg is in een bedrijfsonderneming de economische dimensie niet alleen een voorwaarde voor het bereiken van louter economische maar ook van sociale en morele doelstellingen, die gelijktijdig moeten worden nagestreefd.

De doelstelling van een bedrijf moet worden gerealiseerd in economische termen en in overeenstemming met economische criteria, maar tegelijk mogen de authentieke waarden die de concrete ontwikkeling van persoon en maatschappij bewerkstelligen, niet worden verwaarloosd. In deze personalistische en communautaire visie mag het bedrijf "niet alleen maar als een 'vereniging van kapitalen' worden gezien. Het is tegelijk een 'vereniging van mensen', waarvan op verschillende wijzen en met specifieke verantwoordelijkheden zowel diegenen deel uitmaken die het kapitaal verschaffen dat nodig is voor haar activiteit, als diegenen die eraan meewerken door hun arbeid" H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Centesimus Annus (1 mei 1991), 43.

De leden van een bedrijf moeten er zich van bewust zijn dat de gemeenschap waarin zij werken, een goed voor allen vertegenwoordigt en niet een structuur die toelaat om exclusief de persoonlijke belangen van iemand te bevredigen. Enkel dit bewustzijn laat toe om te komen tot de opbouw van een economie die werkelijk ten dienste staat van de mens en om een project van reële samenwerking tussen de sociale partijen uit te werken.

Een zeer belangrijk en betekenisvol voorbeeld in deze zin wordt teruggevonden in de activiteit van de zogenaamde coöperatieve ondernemingen, kleine en middelgrote ondernemingen, artisanale bedrijven en familiale landbouwbedrijven. De sociale leer heeft hun bijdrage tot het verhogen van de waarde van de arbeid, tot de groei van de zin voor persoonlijke en sociale verantwoordelijkheid, tot het democratische leven, tot de menselijke waarden die van belang zijn voor de vooruitgang van de markt en de maatschappij, benadrukt Vgl. H. Paus Johannes XXIII, Encycliek, Moderne ontwikkeling van het sociale leven en de christelijke beginselen, Mater et Magistra (15 mei 1961), 85-90.

De sociale leer van de Kerk erkent de rechtmatige rol van de winst als de eerste aanwijzing voor het goed functioneren van het bedrijf: "Als een bedrijf winst maakt betekent dit dat de productiefactoren op passende wijze aangewend zijn en de overeenkomstige menselijke behoeften op de verschuldigde wijze bevredigd zijn" H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Centesimus Annus (1 mei 1991), 35. Maar dit verduistert niet haar bewustzijn van het feit dat de winst niet altijd aangeeft dat het bedrijf de maatschappij op een correcte wijze dient Vgl. Catechismus-Compendium, Catechismus van de Katholieke Kerk (15 aug 1997), 2424. Het is bijvoorbeeld "mogelijk dat de economische rekeningen kloppen en dat tegelijk de mensen, die het kostbaarste vermogen van het bedrijf vormen, vernederd en in hun waardigheid gekwetst worden" H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Centesimus Annus (1 mei 1991), 35. Dat is wat zich voordoet wanneer het bedrijf ingeschakeld is in sociaal-culturele systemen die gekenmerkt worden door de uitbuiting van personen, en die ertoe neigen de verplichtingen van sociale rechtvaardigheid te ontduiken en de rechten van de arbeiders te schenden.

Het is essentieel dat in de schoot van het bedrijf het legitiem nastreven van winst in harmonie is met de onvermijdelijke bescherming van de waardigheid van de personen die op verschillende niveaus in dit bedrijf werken. Deze twee vereisten zijn helemaal niet in tegenspraak met elkaar, omdat het enerzijds niet realistisch zou zijn om te trachten de toekomst van het bedrijf te vrijwaren zonder winst, die de vrucht is van de volbrachte economische activiteit. Het toelaten dat de persoon die werkt zich verder ontwikkelt, begunstigt anderzijds de toename van de productiviteit en de doeltreffendheid van de arbeid zelf. Het bedrijf moet een solidaire gemeenschap Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Centesimus Annus (1 mei 1991), 43 zijn, die niet opgesloten zit in de eigen belangen van de onderneming. Het moet zich bewegen in de richting van een 'sociale ecologie' H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Centesimus Annus (1 mei 1991), 38 van de arbeid en bijdragen tot het algemeen welzijn door ook de natuurlijke omgeving in bescherming te nemen.

Hoewel het streven naar een billijke winst aanvaardbaar is in de economische en financiële activiteit, is het hanteren van woeker moreel verwerpelijk: "De sjacheraars, van wie de woekerpraktijken de honger en de dood van hun broeders veroorzaken, begaan indirect doodslag; zij zijn er verantwoordelijk voor" Catechismus-Compendium, Catechismus van de Katholieke Kerk (15 aug 1997), 2269. Deze veroordeling strekt zich ook uit tot de internationale economische relaties, in het bijzonder met betrekking tot de situatie in minder ontwikkelde landen, die nooit te lijden mogen krijgen van "financiële systemen die tot misbruiken aanleiding geven" Catechismus-Compendium, Catechismus van de Katholieke Kerk (15 aug 1997), 2438. Meer recentelijk heeft het magisterium zich krachtig en duidelijk uitgesproken tegen deze praktijken, die jammer genoeg nog steeds wijdverbreid zijn, door woeker te beschrijven als "een plaag die ook nog in onze tijd een verwerpelijke realiteit vormt die in staat is om de levens van talrijke personen te verwoesten" H. Paus Johannes Paulus II, Audiëntie, Psalm 14 - Om te verblijven op "Uw heilige berg" (4 feb 2004), 3.

Bedrijven bewegen zich vandaag in economische contexten die steeds ruimer worden en waarin nationale Staten beperkingen vertonen in hun mogelijkheden om de snelle veranderingsprocessen, die de economische en financiële internationale relaties beïnvloeden, te beheersen. Deze situatie brengt bedrijven ertoe om nieuwe en grotere verantwoordelijkheden dan in het verleden op te nemen. Nog nooit is hun rol zo beslissend geweest op vlak van de authentieke integrale ontwikkeling van de mensheid in solidariteit. Evenzeer van doorslaggevend belang is de graad van bewustzijn dat "de ontwikkeling ofwel gemeengoed wordt voor alle delen van de wereld ofwel een proces van achteruitgang ondergaat ook in de streken die gekenmerkt zijn door een voortdurende vooruitgang. Dit is een verschijnsel dat bijzonder kenmerkend is voor de aard van de authentieke ontwikkeling: ofwel [hebben] alle naties van de wereld (...) er deel aan ofwel kan men niet spreken van werkelijke ontwikkeling" H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, De ontwikkeling van de mens en de samenleving
Twintig jaar na Populorum Progressio van Paus Paulus VI, Sollicitudo Rei Socialis (30 dec 1987), 17
.

Document

Naam: COMPENDIUM VAN DE SOCIALE LEER VAN DE KERK
Soort: Pauselijke Raad "Justitia et Pax"
Datum: 26 oktober 2004
Copyrights: © 2004, Libreria Editrice Vaticana
Vert.: vatican.va, Stg. InterKerk, katholiekgezin.nl
Bewerkt: 5 december 2020

Referenties naar dit document

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
Trefwoordenlijst voor dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2021, Stg. InterKerk, Schiedam