• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x
Het verband tussen gezin en het economisch leven is bijzonder belangrijk. Aan de ene kant ontstond de economie (Gr. oiko nomia = huishoud bestuur) vanuit thuiswerk. Het huis is lange tijd een productieplaats en het centrum van het leven geweest – en is dat in sommige regio’s nog steeds. De dynamiek van het economisch leven aan de andere kant ontwikkeld zich door het initiatief van de mensen en wordt uitgevoerd in concentrische cirkels met steeds bredere netwerken van produktie en uitwisseling van goederen en diensten, waarin gezinnen in steeds grotere mate betrokken raken. Het gezin moet daarom terecht worden gezien als een essentiële speler in het economisch leven, die niet geleid wordt door de marktmentaliteit maar door de logica van samen delen en solidariteit tussen de generaties.

Gezin en werk zijn door een speciale relatie aan elkaar verbonden. "Het gezin vormt een van de belangrijkste referentiepunten voor het gestalte geven aan de sociale en ethische staat van de menselijke arbeid". H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Op de negentigste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Laborem Exercens (14 sept 1981), 10 Deze relatie vindt haar oorsprong in het verband tussen de persoon en zijn recht de vruchten van zijn arbeid te bezitten en betreft niet alleen het individu als enkele persoon, maar ook als lid van een familie, in de zin van een "huishoud samenleving". Vgl. Paus Leo XIII, Encycliek, Over kapitaal en arbeid, Rerum Novarum (15 mei 1891)

Werk is essentieel in zoverre het de voorwaarde betekend, waaronder men een gezin kan stichten, omdat de middelen waarmee men een gezin onderhoudt worden verkregen uit werk. Werk bepaalt ook het proces van persoonlijke ontwikkeling, omdat een gezin dat getroffen wordt door werkeloosheid het risico loopt niet volledig zijn doel te bereiken. Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Op de negentigste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Laborem Exercens (14 sept 1981), 10

De bijdrage die het gezin kan leveren aan de realiteit van het werk is waardevol en in vele gevallen onvervangbaar. Deze bijdrage kan zowel in economische termen worden uitgedrukt als door de grote bronnen van solidariteit die het gezin bezit en die vaak een belangrijke steun zijn voor de degenen van het gezin die geen werk (kunnen) hebben of die werk zoeken. Vooral, en van fundamentelere waarde, is het een bijdrage aan de opvoeding over de betekenis van werk en door het aanbieden van leiding aan en steun voor de gemaakte beroepskeuze.

Om deze relatie tussen gezin en werk te beschermen moet een bepaald element worden gewaardeerd en gewaarborgd, namelijk het gezinssalaris: een inkomen dat voldoende is om een gezin mee te onderhouden en waar men fatsoenlijk van kan leven. Vgl. Paus Pius XI, Encycliek, Over de aanpassing van de sociale orde, Quadragesimo Anno (15 mei 1931), 71 Vgl. 2e Vaticaans Concilie, Constitutie, Over de Kerk in de wereld van deze tijd, Gaudium et Spes (7 dec 1965), 67 Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Op de negentigste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Laborem Exercens (14 sept 1981), 19 Zo’n inkomen moet voldoende ruimte bieden voor spaargeld, waarmee bezit kan worden gekocht als garantie op vrijheid. Het recht op eigendom is nauw verbonden aan het bestaan van gezinnen, waarmee ze zichzelf beschermen tegen noodgevallen dankzij spaargeld en de opbouw van gezinsbezit. Vgl. Paus Leo XIII, Encycliek, Over kapitaal en arbeid, Rerum Novarum (15 mei 1891), 10 Vgl. Paus Pius XI, Encycliek, Over de aanpassing van de sociale orde, Quadragesimo Anno (15 mei 1931), 49 Er zijn verschillende manieren om een gezinsinkomen concreet te realiseren. Verschillende vormen van belangrijke sociale voorzieningen helpen dit te verwezenlijken, bijvoorbeeld gezinssubsidies of andere bijdragen voor afhankelijke gezinsleden en ook een vergoeding voor huishoudelijk werk dat thuis door één van de ouders wordt gedaan. Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Op de negentigste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Laborem Exercens (14 sept 1981), 19 Vgl. Pauselijke Raad voor het Gezin, Handvest van de Rechten van het gezin (22 okt 1983), 10. a
In de relatie tussen gezin en werk moet speciale aandacht worden besteed aan het werk van de vrouw in het gezin, meer in het algemeen aan de erkenning van het zogenaamde werk in het "huishouden", die ook de verantwoordelijk van de man als echtgenoot en vader inhoudt. Het werk in het huishouden dat begint bij de moeder, juist omdat het een dienst is die gericht en gewijd is aan de kwaliteit van leven, vormt een type activiteit die duidelijk persoonlijk en verpersoonlijkend is en die op sociaal vlak moet worden erkend en gewaardeerd, Vgl. Paus Pius XII, Toespraak, Tot de Italiaanse vrouwen over de waardigheid en de missie van de vrouw, Questa grande (21 okt 1945) Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Op de negentigste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Laborem Exercens (14 sept 1981), 19 Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Postsynodale Apostolische Exhortatie, Over de taken van het christelijk gezin in de wereld van deze tijd, Familiaris Consortio (22 nov 1981), 23 Vgl. Pauselijke Raad voor het Gezin, Handvest van de Rechten van het gezin (22 okt 1983), 10. b ook door middel van economische compensatie in overeenstemming met andere typen werk. Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Brief, Brief aan de Gezinnen - Bij gelegenheid van het Internationaal Jaar van het Gezin, Gratissimam sane (2 feb 1994), 17 Tegelijkertijd moet worden gezorgd dat alle hindernissen worden weggenomen die een echtpaar in de weg staat om in vrijheid de beslissingen te nemen over hun verantwoordelijkheid wat betreft de voortplanting en in het bijzonder die hindernissen die de vrouw belemmeren haar moederrol ten volle te verwezenlijken. Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Encycliek, Op de negentigste verjaardag van de encycliek Rerum Novarum, Laborem Exercens (14 sept 1981), 19 Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Postsynodale Apostolische Exhortatie, Over de taken van het christelijk gezin in de wereld van deze tijd, Familiaris Consortio (22 nov 1981), 23
Het startpunt van een juiste en constructieve relatie tussen het gezin en de samenleving is de erkenning van de subjectiviteit en de sociale prioriteit van het gezin. Hun innige verbondenheid vereist dat "de maatschappij nooit mag verzaken in haar fundamentele taak om het gezin respecteren en koesteren". H. Paus Johannes Paulus II, Postsynodale Apostolische Exhortatie, Over de taken van het christelijk gezin in de wereld van deze tijd, Familiaris Consortio (22 nov 1981), 45 De samenleving, en vooral de staatsinstanties, is geroepen de authentieke identiteit van het gezinsleven te garanderen en te koesteren, hierbij de prioriteit en "voorrang" respecterend, en alles te vermijden en te bestrijden wat dit verandert of beschadigt. Hiervoor is politieke en wetgevende actie nodig die de gezinswaarden waarborgt, vanaf de stimulering van intimiteit en harmonie binnen gezinnen tot aan respect voor het ongeboren leven en tot de effectieve keuzevrijheid in onderwijs voor de kinderen. Daarom mag noch de samenleving noch de staat de sociale dimensie overnemen, vervangen of beperken. In plaats daarvan moeten ze het eerbiedigen, erkennen en respecteren en het bevorderen volgens het principe van subsidiariteit. Vgl. Catechismus-Compendium, Catechismus van de Katholieke Kerk (15 aug 1997), 2211
De dienst van de samenleving aan het gezin wordt concreet in het erkennen, respecteren en bevorderen van de rechten van het gezin. Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Postsynodale Apostolische Exhortatie, Over de taken van het christelijk gezin in de wereld van deze tijd, Familiaris Consortio (22 nov 1981), 46 Dit betekent dat een authentieke en effectieve gezinspolitiek tot stand moet worden gebracht met specifieke tussenkomsten die de noden kunnen ledigen die voortkomen uit het gezin als zodanig. In die zin is er een noodzakelijke voorrang, één die essentieel en onmisbaar is: de erkenning, die bescherming, waardering en bevordering inhoudt van de identiteit van het gezin, van een natuurlijke samenleving gebaseerd op het huwelijk. Deze erkenning is een duidelijke scheidslijn tussen het gezin, in zijn juiste betekenis begrepen, en alle andere vormen van samen wonen die door hun aard noch de naam noch de status van het gezin verdienen.
De erkenning door de burgermaatschappij en de staat die het gezin prioriteit geven boven elke andere gemeenschap en zelfs boven de leden van de staat, betekent dat louter individuele concepten worden overwonnen en dat de gezinsdimensie als onmisbaar cultureel en politiek perspectief wordt geaccepteerd bij de beschouwing van de persoon. Dit is geen inperking, maar een steun en verdediging van de rechten, die personen als individuen hebben. Dit perspectief maakt het mogelijk om formele criteria op te stellen voor een goede oplossing voor verschillende sociale problemen, omdat mensen niet alleen als individuen moeten worden beschouwd, maar ook in relatie met het gezin waartoe ze behoren, de specifieke waarden en behoeften, waarmee op juiste wijze rekening moet worden gehouden.

Document

Naam: COMPENDIUM VAN DE SOCIALE LEER VAN DE KERK
Soort: Pauselijke Raad "Justitia et Pax"
Datum: 26 oktober 2004
Copyrights: © 2004, Libreria Editrice Vaticana
Vert.: vatican.va, Stg. InterKerk, katholiekgezin.nl
Bewerkt: 5 december 2020

Referenties naar dit document

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
Trefwoordenlijst voor dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2021, Stg. InterKerk, Schiedam