• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x
Het zijn voorzeker de uiterste consequenties van de individualistische geest in de economie, die gij, eerbiedwaardige broeders en geliefde zonen, met eigen ogen aanschouwt en betreurt: de vrije concurrentie heeft zichzelf gedood; in de plaats van de vrije handel trad de economische dictatuur; het winstbejag ging aldus over in een ongebreideld streven naar de overmacht; heel het economisch leven is, op afschuwelijke wijze, hardvochtig geworden, onmeedogend en wreed. Daarbij komen de zeer ernstige nadelen, die het gevolg zijn van de vermenging en rampzalige samensmelting der bevoegdheden en functies van het staatsgezag en de economie zelf: een der zwaarste nadelen is wel het neerhalen van de hoogheid van de staat, die, vrij van alle partijdigheid, en alleen bedacht op het algemeen belang en de rechtvaardigheid, als een koning en opperste scheidsrechter hoog moest tronen, maar een slaaf wordt, uitgeleverd en verkocht aan de willekeur en de hebzucht der mensen. En wat de betrekkingen tussen de naties betreft: uit één bron hebben twee verschillende stromingen haar oorsprong genomen: enerzijds het economisch nationalisme, of ook het economisch imperialisme; anderzijds het niet minder noodlottige en afschuwelijke financiële internationalisme of internationaal imperialisme, dat overal waar het voordeel ziet, zijn vaderland vindt.
Welke de middelen zijn tegen deze ernstige kwaal, hebben wij in het tweede deel van deze encycliek uiteengezet, toen wij ons ten doel stelden, de doctrine te geven, zodat wij het voldoende achten, ze hier in het kort te memoreren. Aangezien de tegenwoordige wijze van volkshuishouding vooral opgebouwd is op kapitaal en arbeid, moeten de beginselen der rechte rede, m.a.w. die der christelijke sociale wijsbegeerte omtrent kapitaal, arbeid, en de samenwerking tussen beide én theoretisch aanvaard en praktisch ten uitvoer gebracht worden. Vooral moet met het tweevoudig karakter zowel van het kapitaal of het eigendom als van de arbeide of de werkzaamheid, namelijk het individuele en sociale karakter, in juiste en behoorlijke mate rekening worden gehouden, ten einde de twee uitersten, individualisme en collectivisme, te vermijden. De onderlinge betrekkingen tussen kapitaal en arbeid moeten volgens de wetten der strengste, d.i. der zg. ruilende rechtvaardigheid geregeld worden, terwijl de christelijke naastenliefde de helpende hand biedt. De vrije, maar binnen bepaalde en verplichte grenzen gehouden, concurrentie, en meer nog de economische overheersing moet daadwerkelijk afhankelijk worden gemaakt van het staatsgezag in die aangelegenheden, welke vallen onder de bevoegdheid van de staat. Maar de publieke instellingen der volkeren moeten heel de menselijke samenleving doen beantwoorden aan de eisen van het algemeen welzijn of de norm der sociale rechtvaardigheid en dan kan het niet anders, of ook het economisch leven, dat zulk een belangrijk onderdeel is van het maatschappelijk leven, moet weer tot de juiste en gezonde orde terugkeren.
Niet minder ingrijpend dan het beeld van de economie is sedert de dagen van Leo XIII het socialisme veranderd, waartegen onze voorganger vooral moest strijden. Toen kon men nog enigszins spreken van het socialisme, dat een bepaald en gesloten systeem verdedigde. Maar sindsdien is het in twee hoofdgroepen vooral gesplitst, die meestal vijandig, en zelfs zeer scherp, tegenover elkaar staan, zonder dat nochtans één van beide de antichristelijke grondslag, die eigen was aan het socialisme, heeft verlaten.

Document

Naam: QUADRAGESIMO ANNO
Over de aanpassing van de sociale orde
Soort: Paus Pius XI - Encycliek
Auteur: Paus Pius XI
Datum: 15 mei 1931
Copyrights: © 1948, Ecclesia Docens 0159, Uitg. Gooi & Sticht, Hilversum
Vert.: Dr. O. Janssen O.F.M., Dr. L. Zeinstra O.F.M.
Bewerkt: 30 juni 2020

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2021, Stg. InterKerk, Schiedam