• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

In de vorige meditatie hebben we de zin van Genesis 4, 1 geanalyseerd, in het bijzonder over het woord "kennen". De oorspronkelijke tekst gebruikt dit woord om de gemeenschappelijke eenheid te definiëren.

'Kennen' in de Bijbelse betekenis van het woord is dus een soort persoonsbetrokken archetype. De archetypen worden door C.G. Jung beschreven als 'a priori'-vormen van verschillende functies van het psychisch leven: waarneming van relaties, scheppende verbeelding. De vormen krijgen inhoud met het materiaal van de ervaring. Ze zijn niet inert maar eerder geladen met gevoelens en neigingen'. Zie vooral Die psychologisch en Aspekte des Mutter-archetypus, Eranos 6, 1938, blzz. 405-409
Volgens die opvatting kan een archetype gevonden worden in de wederzijdse man-vrouwrelatie, welke relatie gebaseerd is op de tweevoudige en complementaire verwezenlijking van de mens in twee seksen. Het archetype wordt met inhoud gevuld door middel van de individuele en collectieve ervaring en kan de scheppende verbeelding in beweging brengen. Gepreciseerd dient te worden dat het archetype:

  1. zich niet beperkt tot de fysieke relaties en daarin ook niet opgaat maar eerder de relatie van het 'kennen' insluit;
  2. geladen is met aandriften: verlangen-vrees, gave-bezit;
  3. als 'oerbeeld' beelden voortbrengt.

Door het derde aspect kunnen we overgaan naar de hermeneutiek, in concreto van de schriftteksten en van de traditie. De religieuze oertaal is symbolisch. [c:vgl. W. Stählin, Symbolon, 1958; I. Macquarrie, God Talk, 1968; T. Fawcett, The Symbolic language of Religion, 1970 Bij die symbolen is er een voorkeur voor enkele, radicale of exemplarische, die wij archetypisch kunnen noemen. Van deze gebruikt de Bijbel die van de huwelijksrelatie, die zich concreet op het niveau van het beschreven 'kennen' bevindt. Een van de eerste gedichten in de Bijbel die het huwelijksarchetype toepast op de relaties van God met zijn volk, vindt zijn hoogtepunt in het becommentarieerde werkwoord: weyadacta et Yhwh '(als mijn bruid) zult gij Jahwe leren kennen' (Hos. 2, 22): verzacht tot weyadacte kî 'ani Yhwh 'Dan zult gij erkennen dat ik Jahwe ben' .(Jes. 49, 23; Jes. 60, 16; Ezech. 16, 62 de drie bruidsliederen). De traditie die hier zijn oorsprong neemt zal haar hoogtepunt vinden in de paulinische toepassing van Ef. 5 op Christus en de kerk; vandaar loopt ze door naar de traditie van de kerkvaders en naar die van de grote mystici (bijv. 'Llama de amor viva' van Sint-Jan van het Kruis).
In de verhandeling Grundzüge der Litteratur- und Sprachwis­senschaft, deel I München 1976', blz. 462 worden de archetypen als volgt gedefinieerd: 'Archaische beelden en motieven die volgens Jung de inhoud vormen van het collectief onbewuste dat alle mensen gemeen hebben; zij stellen symbolen voor die in alle tijden en bij alle volken op een beeldende manier levend maken wat beslissend is voor de mensheid inzake ideeën, voorstellingen en instincten.' Freud bedient zich niet van het begrip archetype. Hij heeft wel een symboliek of code van vaste overeenstemming tussen openlijk voorgestelde beelden en latente beelden opgesteld. De symbolen hebben een vaste, zij het niet noodzakelijk enige betekenis: ze kunnen herleid worden tot een laatste op haar beurt onherleidbare gedachte die gewoonlijk een ervaring uit de kindertijd is. Deze zijn primair en van seksuele aard (maar hij noemt ze geen archetypen). Zie T. Todorov, Théories du symhole, Parijs 1977, blz. 317vv: bovendien: J. Jacoby, Komplex, Archetyp, Symbol in der Psychologie C.G. Jung, Zürich 1957] ... van de menselijke lichamelijkheid en seksualiteit. Dit blijkt absoluut fundamenteel voor het begrijpen van de mens, die 'van het begin af' op zoek is naar de betekenis van zijn eigen lichaam. Die betekenis ligt nu juist ten grondslag aan de theologie van het lichaam. De term 'kende'-'had gemeenschap met' Vgl. Gen. 4, 1-2 vat heel de geladenheid van de tot dusver geanalyseerde Bijbeltekst samen.

De 'mens' die volgens Genesis 4, 1 de vrouw, zijn echtgenote, voor de eerste maal 'kende' in de daad van de huwelijksgemeenschap, is dezelfde mens die zich door namen te geven, dat wil ook zeggen 'door te kennen', 'gedifferentieerd' heeft van heel de wereld van de levende wezens of animalia, waarmee hij zichzelf bevestigde als persoon en als subject. De 'kennis' waarover Genesis 4, 1 spreekt, verwijdert hem niet, en zou hem ook niet kunnen verwijderen, van het niveau van dat fundamentele en oorspronkelijke zelfbesef. Wat een eenzijdige naturalistische mentaliteit hieromtrent ook zou mogen zeggen, kan er in Genesis 4, 1 dus geen sprake zijn van een passief aanvaarden dat de mens gedetermineerd is door zijn lichaam en sekse - juist omdat het om 'kennen' gaat.

Het is integendeel een verdere ontdekking van de betekenis van het eigen lichaam, een gemeenschappelijke en wederkerige ontdekking, zoals het bestaan van de mens die 'God man en vrouw schiep' van het begin af wederkerig en gemeenschappelijk is. Het 'kennen' dat ten grondslag lag aan de oorspronkelijke eenzaamheid van de mens, blijkt nu ten grondslag te liggen aan die eenheid van man en vrouw, waarvan God het duidelijk perspectief reeds in het scheppingsmysterie zelf had gelegd (Gen. 1, 27)(Gen. 2, 23). Door die 'kennis' bevestigt de man de betekenis van de naam die hij zijn vrouw heeft gegeven: 'Eva, want zij is de moeder geworden van alle levenden' (Gen. 3, 20).

Document

Naam: HET MYSTERIE VAN DE VROUW WORDT GEOPENBAARD IN HET MOEDERSCHAP
Theologie van het Lichaam,
Deel 1, De oorspronkelijke eenheid van man en vrouw,
catechese over het Boek Genesis
nr. 21
Soort: H. Paus Johannes Paulus II - Audiƫntie
Auteur: H. Paus Johannes Paulus II
Datum: 12 maart 1980
Copyrights: © 1981, "Naar Gods beeld, man en vrouw", uitg. Nieuwe Stad, Antwerpen
Aanvullende vertalingen: Stg. InterKerk, Poeldijk
Bewerkt: 3 december 2019

Referenties naar dit document

 
Geen dossiers gevonden!
 
Geen berichten gevonden!

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2020, Stg. InterKerk, Schiedam