• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x
   Dit is een werkvertaling

Het gezin is de eerste school van menselijke waarden, waar men een goed gebruik van de vrijheid leert. Er zijn neigingen, in de jeugd ontwikkeld, verworteld in het diepste van een persoon die gedurende een heel leven blijven als een gunstige aantrekkingskracht ten opzichte van een waarde of als een spontane afwijzing van bepaalde gedragingen. Veel mensen handelen gedurende hun hele leven op een bepaalde wijze, omdat zij de handelwijze die zij zich vanaf hun jeugd als door osmose hebben eigen gemaakt, als goed beschouwen: “Ze hebben het me zo geleerd”, “dit is wat ze mij hebben ingeprent”. In de kring van het gezin kan men ook leren kritisch de boodschappen van de verschillende communicatiemiddelen te onderscheiden. Helaas hebben vaak sommige televisieprogramma’s of enkele vormen van reclame een negatieve invloed en verzwakken de waarden die men in het gezinsleven heeft meegekregen.

In de huidige tijd, waarin onrust en technologische gejaagdheid heersen, is een zeer belangrijke taak van het gezin om op te voeden tot het vermogen om te wachten. Het gaat er niet om kinderen te verbieden te spelen met elektronische apparaten, maar de manier te vinden om in hen het vermogen te doen ontstaan de verschillende logica’s te onderscheiden en de digitale snelheid niet toe te passen op elk terrein van het leven. Een wens uitstellen wil niet zeggen haar negeren, maar de bevrediging ervan opschorten. Wanneer kinderen of adolescenten niet zijn opgevoed om te accepteren dat men op sommige dingen moet wachten, worden ze een dwingeland, onderwerpen ze alles aan de bevrediging van eigen directe behoeften en groeien op met de ondeugd van “alles en onmiddellijk”. Dit is een groot bedrog dat de vrijheid niet begunstigt, maar vergiftigt. Wanneer men integendeel ertoe opvoedt sommige dingen uit te stellen en het juiste ogenblik af te wachten, leert men wat het betekent zichzelf de baas te zijn, autonoom ten opzichte van eigen impulsen. Zo verrijkt een kind zijn gevoel voor eigenwaarde, wanneer het ervaart dat het zichzelf in eigen hand kan nemen. Tegelijkertijd leert dit hem de vrijheid van de ander te respecteren. Natuurlijk betekent dit niet van kinderen te eisen dat ze handelen als een volwassene, maar evenmin moet men hun vermogen geringschatten te groeien in de rijping van een verantwoordelijke vrijheid. In een gezond gezin wordt deze leerschool gewoonlijk verwezenlijkt door de eisen van het samenleven.

Het gezin is de omgeving van de primaire socialisatie, omdat het de eerste plaats is waar men leert een plaats in te nemen tegenover de ander, te luisteren, samen te delen, te verdragen, te respecteren, te helpen, samen te leven. De opvoedkundige taak moet het gevoel voor de wereld en de maatschappij opwekken als “familiale omgeving”, het is een opvoeding tot weten te “wonen” boven de grenzen van het eigen huis uit. In de context van het gezin leert men nabijheid terug te vinden, zorg dragen, groeten. Hier wordt de eerste cirkel van dodelijk egoïsme doorbroken om te erkennen dat wij samen met anderen leven, met anderen die onze aandacht, onze vriendelijkheid, onze genegenheid waard zijn. Er is geen sociale band zonder deze eerste dagelijkse, als het ware microscopische dimensie: het samenzijn in nabijheid, waarbij men elkaar kruist op verschillende ogenblikken van de dag, zich bezorgd maakt over hetgeen allen interesseert, elkaar wederzijds te hulp komt in de kleine dagelijkse dingen. Het gezin moet elke dag nieuwe manieren uitvinden om de wederzijdse erkenning te bevorderen.

In de kring van het gezin kunnen ook consumptiegewoonten worden heroverwogen om samen zorg dragen voor het gemeenschappelijke huis:

"Het gezin is de hoofdrolspeler in een integrale ecologie, omdat dit het primaire sociale subject is dat in zich de twee basisprincipes van menselijke beschaving op aarde bevat: het principe van gemeenschap en het principe van vruchtbaarheid." Paus Franciscus, Audiëntie, Aula Paulus VI - Sint Pietersplein, Apostolische reis naar Cuba, de Verenigde Staten en de VN - 8e Wereldontmoeting van Gezinnen (30 sept 2015), 6 

Eveneens kunnen moeilijke en zware momenten in het gezinsleven een heel opvoedkundige waarde hebben. Dit gebeurt bijvoorbeeld, wanneer zich onverwachts een ziekte voordoet, omdat

"bij ziekte ook in het gezin als gevolg van de menselijke zwakheid moeilijkheden ontstaan. In het algemeen doet de tijd van de ziekte de kracht van de familiebanden echter groeien. [...] Een opvoeding die beschermt tegen gevoeligheid voor menselijke ziekte, verdort het hart. En zorgt ervoor dat kinderen “gevoelloos worden gemaakt” voor het lijden van anderen, niet in staat zich bezig te houden met het lijden en de ervaring van de grens te beleven." Paus Franciscus, Audiëntie, Sint Pietersplein, Het gezin - 18. Het gezin en ziekte (10 juni 2015), 5

De opvoedkundige ontmoeting tussen ouders en kinderen kan vergemakkelijkt of in gevaar worden gebracht door de technologieën van de communicatie of van het vermaak, die steeds verfijnder zijn. Wanneer ze goed worden gebruikt, kunnen ze nuttig zijn om de leden van het gezin ondanks de afstand te verbinden. De contacten kunnen veelvuldig zijn en helpen moeilijkheden op te lossen. Vgl. Bisschoppensynodes, Relatio Finalis - Synode 2015 (24 okt 2015), 67 Het moet echter duidelijk zijn dat zij de noodzaak van de persoonlijkere en dieper gaande dialoog, die fysiek contact of minstens de stem van de andere persoon vereist, noch vervangen, noch de plaats ervan innemen. Wij weten dat deze middelen soms verwijderen in plaats van dichter bij elkaar te brengen, zoals wanneer op het uur van de maaltijd iedereen geconcentreerd bezig is met zijn mobiele telefoon, of wanneer een van de echtgenoten in slaap valt, wachtend op de ander die uren doorbrengt met een of ander elektronisch apparaat. In een gezin moet ook dit een reden zijn voor gesprek en afspraken, die het mogelijk maken voorrang te verlenen aan de ontmoeting van zijn leden zonder te vervallen tot ongezonde verboden. Men kan in elk geval de gevaren van de nieuwe vormen van communicatie voor kinderen en adolescenten niet ontkennen, die soms willoos worden gemaakt, gescheiden van de werkelijke wereld. Dit “technologisch autisme” stelt hen gemakkelijker bloot aan manipulatie van al degenen die met egoïstische interesses trachten binnen te dringen in hun intimiteit.

Het is evenmin goed dat ouders almachtige wezens worden voor hun eigen kinderen die alleen maar vertrouwen zouden kunnen hebben in hen, omdat zij zo een adequaat proces van socialisatie en affectieve rijping verhinderen. Om een uitbreiding van het vader- en moederschap naar een ruimere werkelijkheid toe effectief te maken,

“zijn de christelijke gemeenschappen geroepen de opvoedkundige zending van de gezinnen steun te bieden”, Paus Franciscus, Audiëntie, Sint Pietersplein, Het gezin - 15. De opvoeding (20 mei 2015), 7

in het bijzonder door middel van de initiatiecatechese. Om een integrale opvoeding te begunstigen hebben wij er behoefte aan

“het verbond tussen gezinnen en de christelijke gemeenschap nieuw leven in te blazen”. Paus Franciscus, Audiëntie, Sint Pietersplein, Het gezin - 26. Gemeenschap (9 sept 2015), 5 

De synode heeft het belang naar voren willen brengen van katholieke scholen, die

“een vitale functie vervullen in het bijstaan van de ouders bij hun plicht om hun kinderen op te voeden. [...] Katholieke scholen zouden moeten worden bemoedigd in hun zending de leerlingen te helpen groeien als rijpe volwassenen die de wereld kunnen zien door de liefdevolle ogen van Jezus en die het leven begrijpen als een roeping om God te dienen”. Bisschoppensynodes, Relatio Finalis - Synode 2015 (24 okt 2015), 68

In die zin

“dienen vastberaden de vrijheid van de Kerk om de eigen leer te onderrichten en het recht van gewetensbezwaar van de kant van de opvoeders te worden bevestigd.” Bisschoppensynodes, Relatio Finalis - Synode 2015 (24 okt 2015), 58

Document

Naam: AMORIS LAETITIA
Over vreugde van de liefde
Soort: Paus Franciscus - Postsynodale Apostolische Exhortatie
Auteur: Paus Franciscus
Datum: 19 maart 2016
Copyrights: © 2016, Libreria Editrice Vaticana / Stg. InterKerk / summacatholica.blogspot.nl / SRKK
Werkvert.: Dr. Jörgen Vijgen;
© 2016 'Theologie van het Lichaam' en 'De kracht van het gezin': Betsaida, 's-Hertogenbosch 2016;
Trefwoordenlijst: redactie
Bewerkt: 22 oktober 2020

Referenties naar dit document

Opties

Internetadres
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
Trefwoordenlijst voor dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2020, Stg. InterKerk, Schiedam