• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x
   Dit is een werkvertaling

"Trouw aan het onderricht van Christus kijken wij naar de werkelijkheid van het gezin vandaag in heel zijn complexiteit, met zijn licht- en schaduwzijden. ... De antropologisch-culturele verandering beïnvloedt vandaag alle aspecten van het leven en vraagt om een analytische en gedifferentieerde benadering." Bisschoppensynodes, 3e Buitengewone Algemene Bisschoppensynode, Relatio Synodi - Familiesynode 2014 (18 okt 2014), 5

In de context van enkele decennia geleden erkenden de bisschoppen van Spanje al een huiselijke werkelijkheid met meer ruimte voor vrijheid,

“met een rechtvaardige verdeling van verplichtingen, verantwoordelijkheden en taken (...). Door de persoonlijke communicatie tussen de echtgenoten meer op haar waarde te schatten draagt men bij aan de humanisering van het hele samenleven van het gezin (...). Noch de maatschappij waarin wij leven, noch de maatschappij waarnaar wij op weg zijn, laten een overleven zonder onderscheid van vormen en modellen uit het verleden toe”.Spanje, Huwelijk en gezin, Matrimonio y familia (6 juli 1979), 3.16.23

Maar

“wij zijn ons bewust van de belangrijkste richting van de antropologisch-culturele verandering waardoor het individu minder dan in het verleden wordt ondersteund door de maat-schappelijke structuren in zijn affectieve leven en het leven in het gezin”. Bisschoppensynodes, Relatio Finalis - Synode 2015 (24 okt 2015), 5

Anderzijds

"moet men evenzeer het groeiende gevaar in overweging nemen dat wordt vertegenwoordigd door een tot het uiterste gedreven individualisme, dat de familiebanden aantast en uiteindelijk iedere component van het gezin beschouwt als een eiland, en hierbij laat men in sommige gevallen het idee van een subject prevaleren dat zichzelf vormt naar eigen verlangens die als iets absoluuts worden beschouwd." Bisschoppensynodes, 3e Buitengewone Algemene Bisschoppensynode, Relatio Synodi - Familiesynode 2014 (18 okt 2014), 5 "De spanningen die door een extreme individualistische cultuur van bezit en genot worden veroorzaakt, brengen binnen het gezin een dynamiek van onverdraagzaamheid en agressiviteit teweeg." Bisschoppensynodes, Relatio Finalis - Synode 2015 (24 okt 2015), 8

Ik zou hieraan willen toevoegen het huidige levensritme, de stress, de organisatie op het gebied van maatschap-pij en werk, omdat het de culturele factoren zijn die de mogelijkheid van blijvende keuzes in gevaar brengen. Tegelijkertijd vinden wij dubbelzinnige verschijnselen. Men waardeert bijvoorbeeld een verpersoonlijking die in plaats van het reproduceren van vooraf bepaald gedrag, gericht is op authenticiteit. Het is een waarde die de verschillende vermogens en de spontaneïteit kan bevorderen, maar die, indien ze verkeerd gericht is, een houding van voortdurend wantrouwen kan kweken, een vlucht voor verplichtingen, een zich opsluiten in gemak, arrogantie. De vrijheid om te kiezen maakt het mogelijk het eigen leven te projecteren en het beste van zichzelf te ontwikkelen, maar als zij geen edele doelstellingen en geen persoonlijke discipline heeft, ontaardt zij in een onvermogen zichzelf edel-moedig te geven. In veel landen waar het aantal huwelijken minder wordt, groeit in feite het aantal personen die beslissen alleen te leven of die samenleven zonder samen te wonen. Wij kunnen ook een prijzenswaardige zin voor gerechtigheid opmerken, maar als deze verkeerd wordt verstaan, verandert zij de burgers in cliënten die alleen maar aanspraak maken op dienstverlening.

Als deze risico’s de wijze beïnvloeden waarop het gezin wordt verstaan, dan kan dit veranderen in een iets met een passagiere waarde, waar men gebruik van maakt wanneer het iemand uitkomt of waar men rechten gaat opeisen, terwijl de onderlinge relaties worden overgelaten aan de wispelturige onzekerheid van verlangens en omstandigheden. In wezen is het vandaag gemakkelijk echte vrijheid te verwarren met het idee dat ieder oordeelt zoals het hem goeddunkt, alsof er buiten het individu geen waarheden, waarden, principes zouden bestaan die ons richting geven, alsof alles hetzelfde zou zijn en men alles maar zou moeten toestaan. In deze context wordt het ideaal van het huwelijk, met een verplichting tot exclusiviteit en stabiliteit, uiteindelijk verwoest door toevallige conventies of grillen van het gevoel. Men is bang voor eenzaamheid, men verlangt ruimte voor bescherming en trouw, maar tegelijkertijd groeit de vrees in beslag te worden genomen door een relatie die vergt dat de bevrediging van persoonlijke aspiraties op de tweede plaats komt.

Als christenen mogen wij ons er niet aan onttrekken het huwelijk te promoten, uit vrees tegen de huidige gevoeligheid in te gaan, om met de mode mee te gaan of omdat we ons door morele en menselijke ontaarding laten intimideren. Wij zouden daarmee de wereld waarden onthouden die wij kunnen en moeten bieden. Zeker, het heeft geen zin te blijven stilstaan bij een retorische aanklacht tegen het huidige kwaad, alsof wij daar niets aan zouden kunnen veranderen. Het heeft evenmin nut normen te willen opleggen met een beroep op autoriteit. Er wordt van ons een meer verantwoordelijke en edelmoedige krachtsinspanning gevraagd die erin bestaat de argumenten en de motieven te presenteren om te kiezen voor huwelijk en gezin, zodat de mensen meer bereid zijn antwoord te geven op de genade die God hun biedt.

Tegelijkertijd moeten wij zo nederig en realistisch zijn te erkennen dat soms de manier waarop wij de christelijke overtuigingen uiteenzetten en de wijze waarop wij de mensen behandelen, hebben bijgedragen aan het veroorzaken van hetgeen waarover wij ons heden beklagen en daarop is zelf kritiek ons passend en heilzaam antwoord. Anderzijds hebben wij het huwelijk vaak zodanig gepresenteerd dat de eenwording als doel ervan, de uitnodiging te groeien in liefde en het ideaal van wederzijdse hulp onder-belicht zijn gebleven, doordat bijna uitsluitend het accent werd gelegd op de plicht tot voortplanting. Evenmin hebben wij gezorgd voor een goede begeleiding van de nieuwe echtgenoten in hun eerste jaren, met voorstellen die passen bij hun dagindeling, hun taalgebruik, hun meest concrete zorgen. Andere keren hebben wij een te abstract theologisch, bijna kunst-matig geconstrueerd ideaal van het huwelijk gepresenteerd, dat ver afstaat van de concrete situatie en de daadwerkelijke mogelijkheden van de gezinnen, zoals ze zijn. Deze buitensporige idealisering heeft, vooral wanneer wij hebben verzuimd het vertrouwen in de genade te wekken, het huwelijk niet wenselijker en aantrekkelijker gemaakt, integendeel.

Gedurende lange tijd hebben wij geloofd dat wij door alleen maar de nadruk te leggen op leerstellige, bio-ethische en morele kwesties, zonder hen te motiveren zich voor de genade open te stellen, de gezinnen al voldoende hadden gesteund, de band tussen de echtgenoten voldoende hadden verstevigd en hun samenleven voldoende betekenis hadden gegeven. Het valt ons moeilijk het huwelijk eerder als een dynamische weg van groei en verwezenlijking te presenteren dan als een last die men zijn hele leven moet dragen. Wij hebben er ook moeite mee ruimte te laten voor het geweten van de gelovigen, die geconfronteerd met hun grenzen vaak zo goed mogelijk beantwoorden aan het Evangelie en met hun persoonlijke onderscheiding verder gaan met betrekking tot situaties waarin alle schema’s stuklopen. Wij zijn geroepen om het geweten te vormen, niet om te pretenderen het te vervangen.
Wij moeten dankbaar zijn voor het feit dat het merendeel van de mensen gezinsrelaties hoogacht waarvan men beoogt dat ze duurzaam zijn en het respect voor de ander garanderen. Daarom wordt het gewaardeerd dat de Kerk ruimte biedt voor begeleiding en bijstand met betrekking tot kwesties die verband houden met een groei van de liefde, het overwinnen van conflicten en de opvoeding van de kinderen. Velen waarderen de kracht van de genade, die zij waarnemen in de sacramentele verzoening en de Eucharistie en die het hun mogelijk maakt de uitdagingen van het huwelijk en het gezin te doorstaan. In enkele landen, vooral in verschillende delen van Afrika, is de secularisering er niet in geslaagd enkele traditionele waarden te verzwakken en komt er bij ieder huwelijk tussen twee heel grote families waarin men nog een vast omschreven systeem voor de aanpak van conflicten en problemen handhaaft, een sterke band tot stand. In de huidige wereld wordt ook het getuigenis van echtgenoten op prijs gesteld die niet alleen in de tijd hebben volhard, maar ook verder gaan met een gemeenschappelijk doel en de genegenheid bewaren. Dit opent de deur voor een positieve, gastvrije pastoraal, die een geleidelijke verdieping van de eisen van het Evangelie mogelijk maakt. Vaak hebben wij echter gehandeld met een defensieve houding en verspillen wij pastorale energie door de aanvallen op een decadente wereld te vermeerderen en door met weinig kracht voorstellen te doen om wegen van geluk aan te geven. Velen zien niet dat de boodschap van Kerk betreffende huwelijk en gezin een duidelijke weerspiegeling is geweest van de prediking en de houding van Jezus, die tegelijkertijd een veeleisend ideaal voorhield en nooit het vermogen verloor broze mensen zoals de Samaritaanse en de overspelige vrouw meevoelend nabij te zijn.
Dit betekent niet, dat men niet meer het culturele verval erkent dat de liefde en de toewijding niet bevordert. De aan beide laatste synodes voorafgaande enquêtes hebben verschillende symptomen van de “cultuur van het voorlopige” naar voren gebracht. Ik doel hier bijvoorbeeld op de snelheid waarmee de mensen van de ene naar de andere affectieve relatie gaan. Zij geloven dat men de liefde, zoals bij maatschappelijke netwerken, naar believen van de consument kan aansluiten of afsluiten of ook snel kan blokkeren. Ik denk ook aan de vrees die het perspectief van een permanente verplichting veroorzaakt, aan de obsessie voor vrije tijd, aan relaties die kosten en voordelen berekenen en alleen worden gehandhaafd, als ze een middel zijn om de eenzaamheid te verhelpen, om bescherming te hebben of om een of andere dienstverlening te krijgen. Wat er gebeurt met voorwerpen en het milieu, wordt overgedragen op affectieve relaties: alles kan worden weggegooid, ieder gebruikt en werpt weg, verspilt en breekt, exploiteert en buit uit, zolang als het nuttig is. En vervolgens de groeten! Narcisme maakt dat de mensen niet in staat zijn verder te kijken dan zichzelf, de eigen verlangens en noden. Maar wie anderen gebruikt, zal vroeg of laat uiteindelijk met dezelfde logica zelf worden gebruikt, gemanipuleerd en in de steek gelaten. Het is vermeldenswaardig dat het verbreken van banden vaak plaatsvindt tussen volwassenen die een soort “autonomie” zoeken en het ideaal afwijzen van samen oud worden, waarbij de een zorgt voor de ander en men elkaar ondersteunt.

Document

Naam: AMORIS LAETITIA
Over vreugde van de liefde
Soort: Paus Franciscus - Postsynodale Apostolische Exhortatie
Auteur: Paus Franciscus
Datum: 19 maart 2016
Copyrights: © 2016, Libreria Editrice Vaticana / Stg. InterKerk / summacatholica.blogspot.nl / SRKK
Werkvert.: Dr. Jörgen Vijgen;
© 2016 'Theologie van het Lichaam' en 'De kracht van het gezin': Betsaida, 's-Hertogenbosch 2016;
Trefwoordenlijst: redactie
Bewerkt: 22 oktober 2020

Referenties naar dit document

Opties

Internetadres
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
Trefwoordenlijst voor dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2020, Stg. InterKerk, Schiedam