• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

Het huwelijk met Maria is de juridische basis van het vaderschap van Jozef, zoals af te leiden valt uit de teksten van het Evangelie. Het is om aan Jezus de vaderlijke bescherming te verzekeren dat God Jozef als man van Maria kiest. Hieruit volgt dat het vaderschap van Jozef - een relatie welke hem zo dicht mogelijk bij Christus plaatst, die het doel is van iedere uitverkiezing en voorbestemming (Rom. 8, 28-29) - over het huwelijk met Maria loopt, over het gezin dus.

Ook al verklaren de evangelisten duidelijk dat Jezus ontvangen is van de heilige Geest en in dat huwelijk de maagdelijkheid bewaard is (Mt. 1, 18-25)(Lc. 1, 26-38), zij noemen Jozef toch de man van Maria en Maria de vrouw van Jozef (Mt. 1, 16.19.20.24).

Hoewel het voor de kerk belangrijk is de maagdelijke ontvangenis van Jezus te belijden, is het voor haar niet minder belangrijk het huwelijk van Maria met Jozef te verdedigen, omdat het vaderschap van Jozef daar juridisch van afhangt. Daardoor begrijpt men waarom de geslachten opgesomd zijn volgens de genealogie van Jozef.

"Waarom", vraagt de heilige Augustinus zich af, "moesten ze niet opgesomd worden via Jozef? Was Jozef soms niet de man van Maria? (...)". De Schrift bevestigt door middel van het gezag van de engel dat hij de man was.

Wees niet bevreesd, zegt hij, Maria uw vrouw, tot u te nemen; het kind in haar schoot is van de heilige Geest. Hem wordt bevolen de naam aan het kind te geven, hoewel het niet uit zijn zaad wordt geboren. De engel zegt: Zij zal een zoon ter wereld brengen die gij Jezus moet noemen.

De Schrift weet dat Jezus niet uit het zaad van Jozef ontvangen is, want als deze ongerust is over de oorsprong van haar zwangerschap, wordt hem gezegd: het komt van de heilige Geest. En toch wordt hem het vaderlijk gezag niet ontnomen, aangezien hem bevolen wordt de naam van het kind te geven. Tenslotte noemt de Maagd Maria zelf, die zeer wel wist dat ze Christus niet uit de huwelijksgemeenschap met hem ontvangen had, hem toch "Vader van Christus". H. Augustinus, Sermones. 51, 10.16: PL 38, 342

De zoon van Maria is ook zoon van Jozef krachtens de huwelijksband die hen verenigt: "Vanwege dat trouwe huwelijk verdienen beiden ouders van Christus genoemd te worden, niet alleen de moeder maar ook zijn vader, op dezelfde wijze waarop hij echtgenoot van de moeder van Christus was, beiden door de geest, niet door het vlees". H. Augustinus, Huwelijk en begeerte, De nuptiis et concupiscentia ad Valerium. I, 11, 12: PL 44, 421 Vgl. H. Augustinus, Contra Faustum. III, 2: PL 42, 214

In dat huwelijk ontbrak geen van de vereisten voor het vormen van een huwelijk: "In die ouders van Christus zijn alle waarden van het huwelijk verwezenlijkt: het kind, de trouw, het sacrament. Wij kennen het kind dat de Heer Jezus zelf is; de trouw want er is geen sprake van echtbreuk; het sacrament want er is geen sprake van echtscheiding". H. Augustinus, Huwelijk en begeerte, De nuptiis et concupiscentia ad Valerium. I, 11, 13: PL 44, 421 Vgl. H. Augustinus, Opus imperfectum contra Iulianum. V, 12, 46: PL 44, 810

Als zij nagaan wat het wezen van het huwelijk is, dan leggen zowel Sint Augustinus als Sint Thomas van Aquino het steeds in de ondeelbare eenheid van geest in de eenheid van hart; in de eensgezindheid Vgl. H. Augustinus, Contra Faustum. XXIII, 8: PL 42, 470-471]] H. Augustinus, De consensu Euangelistarum libri quattuor (1 jan 400). II, 1, 3: PL 34, 1072 Vgl. H. Augustinus, Sermones. 51, 13, 21: PL 38, 344-345 Vgl. H. Thomas van Aquino, Summa Theologiae. III, q. 29a. 2c, elementen die in dat huwelijk op voorbeeldige wijze verwezenlijkt zijn. Als God op het hoogtepunt van de heilsgeschiedenis zijn liefde voor de mensheid toont door de gave van het Woord, is het juist het huwelijk van Maria en Jozef dat in voile vrijheid de zelfgave verwerkelijkt in het ontvangen en uitdrukken van die liefde. Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Audiëntie, Theologie van het Lichaam,
Deel 1, De oorspronkelijke eenheid van man en vrouw,
catechese over het Boek Genesis
nr. 14, De vaststelling en de ontdekking van de echtelijke betekenis van het lichaam (9 jan 1980)
Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Audiëntie, Theologie van het Lichaam,
Deel 1, De oorspronkelijke eenheid van man en vrouw,
catechese over het Boek Genesis
nr. 15, De persoon, de mens wordt een gave in de vrijheid van de liefde (16 jan 1980)
Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Audiëntie, Theologie van het Lichaam,
Deel 1, De oorspronkelijke eenheid van man en vrouw,
catechese over het Boek Genesis
nr. 19, Met het Sacrament van het lichaam weet de mens zich heilig (20 feb 1980)
"In dit grote werk van de vernieuwing van alle dingen in Christus wordt het huwelijk, dat ook gezuiverd en vernieuwd wordt, een sacrament van het Nieuwe Verbond. Op de drempel van het Nieuwe Testament staat een echtpaar, zoals reeds aan het begin van het Oude Testament. Maar terwijl het echtpaar van Adam en Eva bron was geweest van het kwaad dat de wereld heeft overstroomd, vormt dat van Jozef en Maria de top van waar af de heiligheid zich over de hele aarde verspreidt. De Heiland is het heilswerk begonnen met deze maagdelijke en heilige gemeenschap waarin Hij zijn almachtige wil toont om het gezin, dit heiligdom van de liefde en deze wieg van het leven, te zuiveren en te heiligen". [[2638|7
Vgl. Paus Leo XIII, Apostolische Brief, Neminem fugit (14 juni 1892). Overeenkomstige lof voor de Familie van Nazareth als absoluut model van het huisgezin vindt men bij voorbeeld hierin Vgl. Paus Benedictus XV, Motu Proprio, Over de oefeningen van godsvrucht ter ere van de H. Jozef in de maand maart; b.g.v. 50e verjaardag sinds de uitroeping van St. Jozef tot patroon van de Katholieke Kerk, Bonum sane (25 juli 1920)

Hoeveel lering vloeit daaruit nu voort voor het gezin. Aangezien "het wezen en de taken van het gezin uiteindelijk bepaald worden door de liefde" en "het gezin de zending ontvangt de liefde te bewaren, te openbaren en mede te delen, bij wijze van levende weerkaatsing van en waarachtige deelnemen aan de liefde van God voor de mensheid en de liefde van Christus de Heer voor zijn bruid de Kerk" H. Paus Johannes Paulus II, Postsynodale Apostolische Exhortatie, Over de taken van het christelijk gezin in de wereld van deze tijd, Familiaris Consortio (22 nov 1981), 17, moeten alle christelijke gezinnen zich spiegelen aan de heilige Familie, aan deze oorspronkelijke huiskerk. H. Paus Johannes Paulus II, Postsynodale Apostolische Exhortatie, Over de taken van het christelijk gezin in de wereld van deze tijd, Familiaris Consortio (22 nov 1981), 49 Vgl. 2e Vaticaans Concilie, Constitutie, Over de Kerk, Lumen Gentium (21 nov 1964), 1 Vgl. 2e Vaticaans Concilie, Decreet, Over het lekenapostolaat, Apostolicam Actuositatem (18 nov 1965), 11 Want "volgens het geheimenisvolle plan van God heeft de Zoon van God lange jaren verborgen geleefd in dat gezin; het is dus het oorspronkelijke model en het voorbeeld voor alle christelijke gezinnen". H. Paus Johannes Paulus II, Postsynodale Apostolische Exhortatie, Over de taken van het christelijk gezin in de wereld van deze tijd, Familiaris Consortio (22 nov 1981), 85

De heilige Jozef is door God geroepen om direct de persoon en de zending van Jezus te dienen door middel van de uitoefening van zijn vaderschap: juist zo werkt hij in de volheid van de tijd mee aan het grote mysterie van de verlossing en is hij werkelijk dienaar van het heil. Vgl. H. Johannes Chrysostomos, Preek over het Evangelie volgens Mattheüs, In Matthaeum Homilia. V, 3: PG 57, 57-58

Zijn vaderschap heeft zich concreet uitgedrukt "doordat hij zijn leven tot een dienst gemaakt heeft, opgeofferd heeft aan het mysterie van de menswording en aan de heilszending die daarmee verbonden is; doordat hij het wettelijk gezag over de heilige Familie, dat hem toekwam, heeft gebruikt om er een totale gave van zichzelf van zijn leven, van zijn werk van te maken; doordat hij zijn menselijke roeping tot de huiselijke liefde omgevormd heeft tot het bovenmenselijke offer van zichzelf van zijn hart en van al zijn vermogens in de liefde welke hij ten dienst gesteld heeft van de Messias, die in zijn huis is opgegroeid". H. Paus Paulus VI, Toespraak, Over St. Jozef (19 mrt 1966)

De liturgie zegt dat aan de heilige Jozef de taak is gegeven om als getrouwe dienaar te waken over het begin van het heilswerk Vgl. H. Paus Paulus VI, Apostolische Constitutie, ex Decr. Sacr. Oec. Conc. Vat. II instauratum, auctoritate Pauli PP. VI promulgatum, ed. typica, Missale Romanum (3 apr 1969). Gebed van de mis van het Hoogfeest van de H. Jozef en preciseert ook dat hij de goede en trouwe knecht is aan wie God zijn gezin heeft toevertrouwd om als een vader zorg te dragen voor zijn eniggeboren Zoon. Vgl. H. Paus Paulus VI, Apostolische Constitutie, ex Decr. Sacr. Oec. Conc. Vat. II instauratum, auctoritate Pauli PP. VI promulgatum, ed. typica, Missale Romanum (3 apr 1969). Prefatie voor de mis van het Hoogfeest van de H. Jozef

Leo XIII benadrukt de verhevenheid van deze zending: "Hij steekt boven allen uit in zijn verheven waardigheid, want door goddelijke beschikking was hij de hoeder en, zoals de mensen dachten, de vader van de Zoon van God. Daaruit volgde dat het Woord van God onderdanig was aan Jozef hem gehoorzaamde en hem de eer en de eerbied betuigde die kinderen aan hun vader verschuldigd zijn". Paus Leo XIII, Encycliek, Over de devotie tot St. Jozef, Quamquam Pluries (15 aug 1889), 12. Leonis XIII P.M. Acta IX (1890), 178

Daar het ondenkbaar is dat aan een zo verheven taak niet de kwaliteiten zouden beantwoorden die nodig zijn om hem op passende wijze te vervullen, moet men aannemen dat Jozef voor Jezus "door een bijzondere gave uit de hemel heel de natuurlijke liefde, heel de liefderijke zorg had die het hart van een vader kan kennen". Paus Pius XII, Radiotoespraak, Tot de leerlingen van de Katholieke scholen in de Verenigde Staten (19 feb 1958)

God heeft met het vaderlijk gezag over Jezus ook de daarmee overeenstemmende liefde aan Jozef gegeven, die liefde welke zijn bron heeft in de Vader "naar wie alle vaderschap in de hemel en op aarde genoemd wordt" (Ef. 3, 15). De vaderlijke taak van Jozef jegens Jezus wordt in de evangelies duidelijk aangegeven. Het heil dat over de mensheid van Jezus loopt, wordt inderdaad gerealiseerd in de bezigheden die binnen het gewone dagelijkse gezinsleven vallen, en respecteert de tegemoetkomendheid die inherent is aan het bestel van de menswording. De evangelisten zijn er wel op bedacht aan te tonen dat in het leven van Jezus niets is overgelaten aan het toeval, maar alles geschied is volgens een plan dat God vooraf vastgesteld heeft. De vaak herhaalde formule: "Aldus is geschied, opdat in vervulling zou gaan (...)" en de verwijzing naar een tekst van het Oude Testament bij de beschreven gebeurtenis hebben de bedoeling de eenheid en de continuïteit te onderstrepen van het plan dat in Christus verwerkelijkt wordt.

Met de menswording worden de beloften en de voorafbeeldingen van het Oude Testament werkelijkheid: plaatsen, personen, gebeurtenissen en gebruiken grijpen in elkaar volgens nauwkeurige goddelijke verordeningen, die overgebracht worden door middel van de dienst van engelen en ontvangen worden door schepselen die bijzonder gevoelig zijn voor de stem van God.

Maria is de nederige dienstmaagd des Heren, die van eeuwigheid voorbestemd is voor de taak Moeder van God te zijn; Jozef is degene die God uitgekozen heeft om "de geboorte van de Heer te regelen" Origenes van Alexandrië, Preken over Lucas, In Lucam Homilia. XII, 7: SC 87, 214-215, degene die de taak heeft te zorgen voor de ordelijke inpassing van de Zoon van God in de wereld, met eerbiediging van de goddelijke beschikkingen en de menselijke wetten. Heel het zogenaamde private of verborgen leven van Jezus is toevertrouwd aan zijn hoede.

Document

Naam: REDEMPTORIS CUSTOS
Over de persoon en de zending van de heilige Jozef in het leven van Christus en van de Kerk
Soort: H. Paus Johannes Paulus II - Apostolische Exhortatie
Auteur: H. Paus Johannes Paulus II
Datum: 15 augustus 1989
Copyrights: © 1989, Colomba / Stg. RK Voorlichting Oegstgeest
Bewerkt: 10 maart 2020

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2020, Stg. InterKerk, Schiedam