• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

Het is vandaag goed terug te keren naar de betekenis van de oorspronkelijke eenzaamheid van de mens, dat boven alles naar voren komt uit de analyse van de tekst van Genesis 2. Zoals we gezien hebben in onze vorige overwegingen maakt de Bijbelse tekst het niet alleen mogelijk nadruk te leggen op het besef van het menselijk lichaam (de mens is geschapen in een zichtbare wereld als een "lichaam tussen lichamen"), maar ook dat van zijn betekenis.

Gezien de zeer bondige beknoptheid van de Bijbeltekst kan men niet te ver uitweiden over deze implicatie, maar het staat vast dat we hier het centrale probleem van de antropologie raken. Het lichaamsbesef schijnt in dit geval samen te vallen met de ontdekking van het complexe karakter van zijn eigen structuur, die op basis van een wijsgerige antropologie tenslotte bestaat uit de verhouding tussen ziel en lichaam. Het jahwistisch verhaal drukt dit in zijn eigen taal en terminologie uit met te zeggen: 'Toen boetseerde Jahwe God de mens uit stof, van de aarde genomen, en Hij blies hem de levensadem in de neus: zo werd de mens een levend wezen' (Gen. 2, 7). En deze mens als 'levend wezen' onderscheidt zich inderdaad zonder ophouden van alle andere in de zichtbare wereld levende wezens.

En dat de mens 'zich onderscheidt', dat wordt verklaard door het feit dat hij alleen in staat is 'de grond te bebouwen' Vgl. Gen. 2, 5 en 'de aarde te onderwerpen'. Vgl. Gen. 1, 26 We mogen zeggen dat het in de definitie van het mens-zijn opgesloten liggende besef van 'superieur wezen' van het begin af ontstaat op grond van een typisch menselijke praktijk of gedrag. Dat besef houdt een heel speciale gewaarwording in van de betekenis van het eigen lichaam, een gewaarwording die juist voortvloeit uit het feit dat het de mens toekomt de 'aarde te bebouwen' en 'te onderwerpen'. Dit alles zou onmogelijk zijn zonder een typisch menselijk aanvoelen van de betekenis van het eigen lichaam.

Het lijkt dan ook beter om liever eerst over dit aspect te spreken dan over het probleem van de antropologische complexiteit in metafysische zin. Als de oorspronkelijke jahwistische beschrijving van het menselijk bewustzijn in het geheel van het verhaal ook het lichaam omvat en als die als het ware het eerste getuigenis over de ontdekking van de eigen lichamelijkheid inhoudt (en zelfs, zoals gezegd, de gewaarwording van de betekenis van het eigen lichaam), dan blijkt dit alles niet op grond van een of andere primordiale metafysische analyse, maar wel degelijk op grond van een vrij duidelijke concrete subjectiviteit van de mens. De mens is niet alleen subject krachtens zijn 'zelfbesef' en zijn 'zelfbeschikking' maar ook op grond van zijn eigen lichaam. De bouw van dat lichaam is van dien aard dat die hem in staat stelt bedrijver te zijn van een typisch menselijke werkzaamheid. Bij die werkzaamheid drukt het lichaam de persoon uit; het is dus in heel zijn stoffelijkheid ('Hij boetseerde de mens met stof van de aarde') zo doordringbaar en transparant dat het duidelijk laat zien wie de mens is (en wie hij zou moeten zijn) dank zij de structuur van zijn bewustzijn en zijn zelfbeschikking. En hierop steunt heel de fundamentele gewaarwording van de betekenis van het eigen lichaam (die men wel moet ontdekken bij het analyseren van de oorspronkelijke eenzaamheid van de mens).

Document

Naam: DE DEFINITIE VAN DE MENS WORDT AANGEVULD MET HET ALTERNATIEF TUSSEN DOOD EN ONSTERFELIJKHEID
Theologie van het Lichaam,
Deel 1, De oorspronkelijke eenheid van man en vrouw,
catechese over het Boek Genesis
nr. 7
Soort: H. Paus Johannes Paulus II - Audiëntie
Auteur: H. Paus Johannes Paulus II
Datum: 31 oktober 1979
Copyrights: © 1981, "Naar Gods beeld, man en vrouw", uitg. Nieuwe Stad, Antwerpen
Aanvullende vertalingen: Stg. InterKerk, Poeldijk
Bewerkt: 11 september 2019

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
 
|
Pagina delen: 
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2019, Stg. InterKerk, Schiedam