• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

Vorig jaar hebben Wij in Onze toespraak tot u, aangeduid hoe er morele zekerheid bestaan kan, voor de zaken omtrent lichamelijke of fysische ongeschiktheid tot huwelijk, eveneens omtrent nietigheidsverklaring van een echt of verbreking in bepaalde omstandigheden van een geldig aangegaan huwelijk. Om het belang van deze vraag, oordelen Wij het gepast, dit begrip nauwkeuriger te onderzoeken. Volgens Wetboek
Codex Iuris Canonici (1917) (27 mei 1917)
immers, wordt morele zekerheid vereist op het stuk van de werkelijkheid van de te beoordelen zaak, vooraleer de rechter tot het vellen van een uitspraak overgaan moge. Zulkdanige zekerheid die op de bestendigheid van wetten en gewoonten welke het menselijk leven beheersen, gefundeerd moet zijn, staat echter graadverschil toe.

Er bestaat een volstrekte zekerheid, waarbij alle mogelijke twijfel omtrent werkelijk bestaan van een feit, of het niet-bestaan van het tegenovergestelde, volkomen uitgesloten wordt. Zodanige volstrekte zekerheid wordt echter geenszins vereist om een uitspraak te mogen doen. In vele gevallen is het voor een mens onmogelijk haar te bereiken; haar op te eisen zou gelijk staan met iets onredelijks vanwege rechter en partijen op te eisen. Dat zou de rechtsbedeling buiten alle aanneembare maat bezwaren, ja zelfs grotendeels belemmeren.

Tegenover deze hoogste zekerheidsgraad stelt het gewone spraakgebruik dikwijls een zekerweten dat eigenlijk die naam niet verdient, maar als min of meer waarschijnlijk moet bestempeld worden, omdat het niet alle redelijke .twijfel uitsluit en gegronde vrees voor vergissing laat voortbestaan. Dusdanige waarschijnlijkheid of bijnazekerheid verleent geen toereikende grond voor rechtspraak naar zakelijke werkelijkheid.

Wanneer dus in desbetreffende gevallen, tekort aan zekerheid nopens het te beoordelen feit, het vellen van een vaststaand oordeel over de waardebepaling van de zaak belet, legt de wetgeving en vooral de rechtsbedeling aan de rechter verplichtende richtlijnen voor de rechtspleging op, waarbij rechtsvermoedens (praesumptiones iuris) en rechtsgunsten (favores iuris) van beslissend belang zijn. De rechter mag geenszins verzuimen met die rechts- en rechtsplegingsregelen, rekening te houden. Het ware echter overdreven en verkeerd toepassen van deze regelen en valse verklaring van de bedoeling van de wetgever, moest de rechter: er zijn toevlucht toe nemen wanneer hij niet enkel over een bijnazekerheid, maar over een zekerheid in echte en ware betekenis beschikt. Tegen waarheid en zekere kennis houden geen vermoedens noch rechtsbegunstigingen stand.

Tussen volstrekte zekerheid en bijnazekerheid of waarschijnlijkheid in, staat, als tussen twee uitersten, de morele zekerheid waarom het gewoonlijk in de zaken die aan uw oordeel voorgelegd worden gaat en waarover Wij het hier in het bijzonder hebben. Positief beschouwd, draagt zij het kenmerk, dat zij elke gegronde en redelijke twijfel uitsluit. Zo is zij werkelijk onderscheiden van hogervermelde bijnazekerheid. Negatief beschouwd echter laat zij volstrekte mogelijkheid van het tegengestelde bestaan, en zo blijft zij onderscheiden van de volstrekte zekerheid. Deze zekerheid dan, waarover Wij nu spreken, wordt vereist en kan volstaan om een oordeel te vellen, zelfs indien in een bepaalde omstandigheid, rechtstreeks of onrechtstreeks, volstrekte zekerheid kan bekomen worden. Op die manier alleen kan er geregelde en ordelijke rechtspleging, zonder nutteloos uitstel en zonder overtollige bezwaren voor rechtbank en partijen, bestaan.

Document

Naam: MORELE ZEKERHEID STAAT GRAADVERSCHILLEN TOE
Tot de prelaten, auditoren en overige ambtenaren en bedienden, alsook advocaten en procureurs van het tribunaal van de H. Romeinsche Rota
Soort: Paus Pius XII - Toespraak
Auteur: Paus Pius XII
Datum: 1 oktober 1942
Copyrights: © 1943, Akten van Z.H. Paus Pius XII,, Uitgeverij ’t Groeit, Antwerpen, pp. 262-272
Alineaverdeling en -nummering: redactie
Bewerkt: 7 november 2019

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2020, Stg. InterKerk, Schiedam