• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

In de context van de acceptatie van de leer van de Kerk aangaande huwelijk en gezin is het noodzakelijk het thema van de natuurwet voor ogen te houden. Hier dient men het feit in overweging te nemen dat de documenten van het leergezag vaak verwijzen naar dit woordgebruik dat vandaag moeilijkheden met zich meebrengt. De verwarring die vandaag op grote schaal omtrent het begrip natuurwet heerst, neigt ernaar op problematische wijze enkele elementen van de christelijke leer inzake dit thema er bij te betrekken. In werkelijkheid is hetgeen onderworpen is aan de verhouding tussen Evangelie van het gezin en natuurwet, niet zozeer de verdediging van een abstract filosofisch begrip, als wel de noodzakelijke relatie die het Evangelie bepaalt met het menselijke in al zijn historische en culturele geledingen.” De natuurwet beantwoordt zo aan het vereiste om de rechten van de mens te baseren op de rede en maakt een interculturele en interreligieuze dialoog mogelijk”. Internationale Theologische Commissie, Inhoudsopgave - fragmenten, Op zoek naar een universele ethiek: een nieuwe blik op de natuurwet (10 juni 2009), 35

Het is mogelijk in het licht van hetgeen de Kerk eeuwenlang heeft beweerd bij het onderzoek naar de relatie tussen het Evangelie van het gezin en de voor iedere persoon gemeenschappelijke ervaring, de talrijke problemen in overweging te nemen die in de antwoorden op de enquête betreffende het thema van de natuurwet naar voren zijn gebracht. Voor de overgrote meerderheid van de antwoorden en de opmerkingen blijkt het begrip “natuurwet” als zodanig vandaag in de verschillende culturele contexten zeer problematisch, zo niet onbegrijpelijk te zijn. Het betreft een uitdrukking die op verschillende wijze wordt verstaan of eenvoudigweg niet wordt begrepen. Talrijke bisschoppenconferenties bevestigen in een uiterst verschillende context dat, hoewel de huwelijksdimensie van de relatie tussen man en vrouw in het algemeen wordt aanvaard als beleefde werkelijkheid, dit niet wordt geïnterpreteerd overeenkomstig een universeel gegeven wet. Alleen een zeer beperkt aantal antwoorden en opmerkingen heeft een adequaat begrip van deze wet op het niveau van de bevolking naar voren gebracht.
Ook blijkt uit de antwoorden en opmerkingen dat men de neiging heeft het voorvoegsel “natuur” soms op te vatten als een subjectieve nuance van “spontaan”. De mensen zijn geneigd gevoel en emotionaliteit meer tot hun recht te laten komen, dimensies die verschijnen als “authentiek” en “oorspronkelijk” en die dus “natuurlijk” moeten worden gevolgd. De onderliggende antropologische ideeën herinneren enerzijds aan de autonomie van de menselijke vrijheid, die niet noodzakelijk is gebonden aan een objectieve natuurlijke orde, en anderzijds aan het streven naar geluk van het menselijk wezen, verstaan als verwezenlijking van eigen verlangens. Dientengevolge wordt de natuurwet opgevat als een achterhaald erfgoed. Vandaag laat niet alleen in het Westen, maar in toenemende mate in ieder deel van de wereld het wetenschappelijk onderzoek een ernstige uitdaging ten opzichte van het natuurbegrip zien. De evolutie, de biologie en de neurowetenschappen komen, wanneer zij zich geconfronteerd zien met het traditionele idee van de natuurwet, uiteindelijk tot de conclusie dat deze niet als “wetenschappelijk” kan worden beschouwd.
Ook het begrip “rechten van de mens” wordt over het algemeen gezien als een herinnering aan de zelfbeschikking van het subject, niet meer verankerd in het idee van de natuurwet. Wat dit betreft, merken velen op dat de wetgevende systemen van veel landen toestanden moeten regelen die tegengesteld zijn aan het traditionele dictaat van de natuurwet (bijvoorbeeld IVF, homoseksuele verbintenissen, manipulatie van menselijke embryo’s, abortus enz.). In dit verband komt men ook de groeiende verspreiding tegen van de zogenaamde gender-theorie, volgens welke de gender van ieder individu alleen maar het product blijkt te zijn van maatschappelijke conditioneringen en behoeften en zo ophoudt een volledige overeenstemming te hebben met de biologische seksualiteit.
Bovendien wijst men er uitgebreid op dat hetgeen door de burgerlijke wet wordt bepaald - gebaseerd op het steeds meer overheersende juridische positivisme - in de gemeenschappelijke mentaliteit ook moreel aanvaardbaar wordt. Er bestaat de neiging dat wat “natuurlijk” is, alleen maar als zodanig wordt gedefinieerd door het individu en de maatschappij, die de enige beoordelaars zijn geworden in ethische keuzes. De relativering van het begrip “natuur” heeft ook zijn weerslag op het begrip vaste “duur” met betrekking tot de huwelijksverbintenis. Tegenwoordig wordt een liefde alleen maar beschouwd als “voor eeuwig” met betrekking tot hoelang zij effectief kan duren.
Als men enerzijds te maken heeft met een verlies aan betekenis van de “natuurwet”, dan wordt anderzijds, zoals door verschillende bisschoppenconferenties van Afrika, Oceanië en Oost-Azië, in enkele streken wordt bevestigd, polygamie beschouwd als “natuurlijk”, evenals het als “natuurlijk” wordt geschouwd een vrouw te verstoten die niet in staat is kinderen - en dit wil zeggen mannelijke kinderen - aan de echtgenoot te schenken. Hier komt anders gezegd naar voren dat vanuit het standpunt van de verspreide cultuur de natuurwet niet meer beschouwd kan worden als universeel, aangezien er geen algemeen referentiesysteem meer bestaat.
Uit de antwoorden komt de wijdverbreide overtuiging naar voren dat het verschil in geslacht een natuurlijke grondslag bezit binnen het menselijk bestaan. Er bestaat dus krachtens traditie, cultuur en gevoelen het verlangen de verbintenis tussen man en vrouw te behouden. De natuurwet wordt dus universeel door de gelovigen “de facto” aanvaard, zij het zonder de noodzaak dat deze theoretisch wordt gerechtvaardigd. Aangezien het minder worden van het begrip natuurwet ertoe neigt de band tussen liefde, seksualiteit en vruchtbaarheid, verstaan als wezen van het huwelijk, te verbreken, worden veel aspecten van de seksuele moraal van de Kerk heden ten dage niet begrepen. Hierin wortelt ook een zekere kritiek op de natuurwet van de kant van enkele theologen.
Het schaarse gebruik tegenwoordig van een verwijzing naar de natuurwet door een gedeelte van veel academische instellingen in aanmerking genomen, komen de grootste protesten voort uit de massale praktijk van de scheiding, het samenwonen, de contraceptie, de kunstmatige procedures bij de voortplanting, de homoseksuele verbintenissen. Onder de armste en minder door het denken van het Westen beïnvloede bevolkingen - in het bijzonder wordt hier verwezen naar enkele Afrikaanse staten - zijn er andere soorten van protest tegen deze wet naar voren gekomen, zoals het verschijnsel van het machisme, polygamie, huwelijken tussen adolescenten en pre-adolescenten, scheiding in het geval van onvruchtbaarheid of in ieder geval van een gebrek aan mannelijke afstammelingen, maar ook van incest en andere abnormale praktijken.
In bijna alle antwoorden, de opmerkingen inbegrepen, noteert men een toenemend aantal gevallen van gezinnen die “zijn uitgebreid”, vooral door de aanwezigheid van kinderen die men gekregen heeft bij verschillende partners. In de westerse maatschappij zijn intussen ook de gevallen talrijk waarin de kinderen, behalve dat zij bij die uit elkaar zijn gegaan of zijn gescheiden, wel of niet opnieuw getrouwde ouders zijn, ook bij grootouders in dezelfde situatie zijn. Bovendien is men vooral in Europa en Noord-Amerika (maar ook in de staten van Oost-Azië) een duidelijke toename tegengekomen van gevallen van huwelijksverbintenissen die niet openstaan voor het leven, evenals van individuen die hun leven als single inrichten. Ook eenoudergezinnen nemen duidelijk toe. Op deze zelfde continenten maakt men eveneens een duizelingwekkende stijging mee van de huwelijksleeftijd. Vaak worden in het bijzonder in de staten van Noord-Europa en Noord-Amerika kinderen gezien als een hindernis voor het welzijn van een persoon en een echtpaar.
Vermeldenswaard is de wil om op burgerlijk niveau in het bijzonder in enkele streken van Azië, zogenaamde “multipersonale” verbintenissen te erkennen tussen individuen met een verschillende seksuele gerichtheid en identiteit, alleen maar gebaseerd op de eigen behoeften en de individuele en subjectieve noden. Kortgezegd, men neigt ertoe het recht op individuele vrijheid zonder compromis te benadrukken: de mensen “worden gevormd” alleen maar op basis van de eigen individuele verlangens. Datgene waarvan men meent dat het steeds meer “natuurlijk” wordt, is boven alles de autoreferentialiteit van het beheren van eigen verlangens en aspiraties. Hieraan draagt in hoge mate de ononderbroken invloed bij van de massamedia en de levensstijl, waarmee bepaalde figuren uit de sport en de showbusiness te koop lopen; dit zijn aspecten die ook in de landen waar de traditionele familiecultuur meer weerstand lijkt te hebben geboden (Afrika, Midden-Oosten en Centraal- en Zuid-Azië) hun invloed uitoefenen.

Document

Naam: INSTRUMENTUM LABORIS T.B.V. DE 3E BIJZONDERE BISSCHOPPENSYNODE
De pastorale uitdagingen betreffende het gezin in het kader van de evangelisatie
Soort: Bisschoppensynodes
Datum: 24 juni 2014
Copyrights: © 2014, Libreria Editrice Vaticana
Werkvertaling (vanuit het Italiaans): drs. H.M.G. Kretzers
Bewerkt: 7 november 2019

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2020, Stg. InterKerk, Schiedam