• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

Om te kunnen spreken van een authentieke ontwikkeling, zal het moeten gebeuren dat er een integrale verbetering in de kwaliteit van menselijk leven tot stand komt en dit houdt in dat men de ruimte analyseert waarin het bestaan van de personen zich afspeelt. Het milieu waarin wij leven, beïnvloedt de wijze waarop wij het leven zien, voelen en handelen. Tegelijkertijd maken wij in onze kamer, in ons huis, op onze werkplek en in onze wijk gebruik van het milieu om onze identiteit tot uitdrukking te brengen. Wij spannen ons in ons aan het milieu aan te passen en wanneer dit ongeordend, chaotisch en verzadigd van zichtbare en hoorbare vervuiling is, stelt de overmaat aan prikkels onze pogingen om een geïntegreerde en gelukkige identiteit te ontwikkelen op de proef.

Bewonderenswaardig is de creativiteit en de edelmoedigheid van mensen en groepen die in staat zijn de beperkingen van het milieu om te keren door de ongunstige effecten van conditionering te veranderen en te leren te midden van wanorde en onzekerheid richting aan hun bestaan te geven. Op sommige plaatsen bijvoorbeeld, waar de gevels van de gebouwen zeer zijn achteruitgegaan, zijn er mensen die met veel waardigheid zorgen voor het interieur van hun woningen of zich op hun gemak voelen door de hartelijkheid en vriendschap van de mensen. Het positieve en weldadige maatschappelijke leven van de bewoners verspreidt licht in een op het eerste gezicht onleefbare omgeving. Soms is de menselijke ecologie prijzenswaardig die de armen te midden van zo grote beperkingen weten te ontwikkelen. Het gevoel van verstikking dat door woonagglomeraties en ruimten met een hoge bevolkingsdichtheid wordt veroorzaakt, wordt bestreden, als zich menselijke relaties van nabijheid en warmte ontwikkelen, als zich gemeenschappen vormen, als de beperkingen van het milieu worden gecompenseerd in de innerlijkheid van iedere persoon die zich voelt opgenomen in een net van communicatie en verbondenheid. Zo houdt welke plaats dan ook op een hel te zijn en wordt het de context van een waardig leven.

Bovendien is bewezen dat de uiterste armoede die men in sommige milieus zonder harmonie, ruimte en mogelijkheid voor integratie ervaart, het opkomen vergemakkelijkt van onmenselijke gedragingen en het manipuleren van mensen door criminele organisaties. Voor de bewoners van zeer zwakke wijken aan de periferie kan de dagelijkse ervaring,heen en weer te gaan tussen overbevolking en de sociale anonimiteit van de grote steden, een gevoel van ontworteling opwekken, dat antisociaal gedrag en geweld begunstigt. Toch hecht ik eraan te benadrukken dat de liefde sterker is. Zeer veel mensen zijn in deze omstandigheden in staat banden van saamhorigheid en samen-leven te smeden die de overbevolking veranderen in een ervaring van gemeenschap waarbij de muren van het ik worden geslecht en de grenzen van het egoïsme worden overwonnen. Deze ervaring van gemeenschappelijk heil is wat doorgaans creatieve reacties oproept om een gebouw of een wijk te verbeteren. Sommige auteurs hebben de waarden laten zien die er bijvoorbeeld leven in de villas, chabolas of favelas van Latijns-Amerika: vgl; Juan Carlos Scannone S.J., “La irrupción del pobre y la lógica de la gratitud”, in Juan Carlos Scannone - Marcelo Perine (edd.), Irrupción del pobre y quehacer filosófico. Hacia una nueva racionalidad, Buenos Aires 1993, 225-230.

Gegeven de onderlinge relatie tussen stedelijke ruimte en menselijk gedrag hebben zij die gebouwen, wijken, openbare ruimten en steden ontwerpen, behoefte aan de bijdrage van verschillenden disciplines die het mogelijk maken de processen, de symboliek en de gedragingen van de mensen te begrijpen. Het zoeken naar schoonheid in het ontwerp is niet voldoende, omdat het dienen van een ander type schoonheid meer waarde heeft: de kwaliteit van leven van de mensen, hun harmonie met de omgeving, ontmoeting en wederzijdse hulp. Ook hierom is het zo belangrijk dat het standpunt van de bewoners van een plaats altijd bijdraagt aan de analyse van de stedenbouwkundige planning.

Het is noodzakelijk te zorgen voor de publieke ruimten, de perspectivische kaders en stedenbouwkundige referentiepunten die ons gevoel van verbondenheid, onze beleving van verworteling, ons “zich thuis voelen” binnen de stad die ons bevat en verenigt, versterken. Het is belangrijk dat de verschillende delen van een stad goed geïntegreerd zijn en dat de bewoners een algemeen overzicht kunnen hebben in plaats van zich op te sluiten in een wijk en zo ervan afzien de hele stad te beleven als een eigen ruimte die met anderen wordt gedeeld. Iedere ingreep in het stedelijke of platteland zou rekening ermee moeten houden hoe de verschillende elementen van de plaats een geheel vormen dat door de bewoners wordt ervaren als een kader dat coherent is aan de rijkdom aan betekenissen ervan. Zo houdt de ander op een vreemdeling te zijn en kan men hem zien als een deel van een “ons” dat wij samen vormen. Om deze reden is het zowel in de stedelijke als de plattelandsomgeving opportuun enkel ruimtes te reserveren waar menselijke ingrepen, die deze voortdurend veranderen, worden vermeden.

Het gebrek aan woningen is een ernstig probleem in veel delen van de wereld, zowel in de plattelandsgebieden als in de grote steden, ook omdat de staatsuitgaven gewoonlijk slechts een gedeelte van de vraag dekt. Niet alleen de armen, maar ook een groot gedeelte van de maatschappij komt serieuze moeilijkheden tegen om een eigen huis te hebben. Het eigendom van een huis is van groot belang voor de waardigheid van de persoon en de ontwikkeling van het gezin. Het betreft een centrale kwestie in de menselijke ecologie. Als op een bepaalde plaats zich reeds chaotische agglomeraten van wankele huizen hebben ontwikkeld, dan gaat het vóór alles om die wijken te urbaniseren en niet de bewoners ervan hun wortels te ontnemen en hen te verdrijven. Wanneer de armen in vervuilde voorsteden of gevaarlijke agglomeraten wonen, “(is het noodzakelijk) om deze mensen elders te vestigen opdat de ellende niet wordt opeengestapeld, moet op voorhand een passende informatie worden verstrekt waarbij een keuze aan fatsoenlijke huizen wordt geboden en waarbij de belanghebbenden rechtstreeks bij het proces worden betrokken”. Pauselijke Raad "Justitia et Pax", Compendium van de Sociale Leer van de Kerk (26 okt 2004), 482 Tegelijkertijd zou de creativiteit ertoe moeten leiden de armoedige wijken binnen een gastvrije stad te integreren. “Hoe mooi zijn de steden die ongezond wantrouwen weten te overwinnen en hen die anders zijn, integreren en die van die integratie een nieuwe factor van ontwikkeling maken! Hoe mooi zijn de steden die ook in hun architectonisch plan vol ruimtes zijn die verbinden, relaties tot stand brengen, de erkenning van de anderen bevorderen!”. Paus Franciscus, Postsynodale Apostolische Exhortatie, Over de verkondiging van het Evangelie in de wereld van vandaag - Naar aanleiding van de Bisschoppensynode 2012 over de nieuwe evangelisatie, Evangelii Gaudium (24 nov 2013), 210

De kwaliteit van leven in de steden houdt grotendeels verband met het vervoer, dat vaak een oorzaak is van groot leed voor de inwoners. In de stad rijden veel auto’s rond die door een of twee personen worden gebruikt, waardoor het verkeer druk wordt, het niveau van de vervuiling omhooggaat, enorme hoeveelheden niet hernieuwbare energie worden verbruikt en het bouwen van meer wegen en parkeergarages, die het stedelijk netwerk schaden, noodzakelijk wordt. Veel deskundigen zijn het eens over de noodzaak voorrang te geven aan het openbaar vervoer. Sommige noodzakelijke maatregelen zullen echter met moeite vreedzaam door de maatschappij worden geaccepteerd zonder een wezenlijke verbetering van dat vervoer, die ten gevolge van de overbevolking in veel steden een onwaardige behandeling van de mensen, ongemak of schaarse frequentie van de voorzieningen en onzekerheid met zich meebrengt.

De menselijke ecologie houdt ook iets zeer dieps in: de noodzakelijke relatie van het menselijk leven met de morele wet die in zijn eigen natuur staat geschreven, een onontbeerlijke relatie om een waardigere omgeving te kunnen creëren. Paus Benedictus stelde dat er “een ecologie van de mens” bestaat, omdat “ook de mens een natuur heeft die men moet eerbiedigen en niet naar believen kan manipuleren”. Paus Benedictus XVI, Toespraak, Tot de vergadering van de Duitse Bondsdag - Gebouw van de Reichstag, Berlijn, Het luisterend hart - Reflecties op de onderbouwing van het recht (22 sept 2011), 7 In deze lijn moet men erkennen dat ons lichaam ons in een directe relatie met de omgeving en de andere levende wezens plaatst. Het accepteren van het eigen lichaam als een gave van God is noodzakelijk om de hele wereld als een gave van de Vader en gemeenschappelijk huis te aanvaarden en te accepteren; een logica van de heerschappij over het eigen lichaam verandert daarentegen in een soms subtiele logica van de heerschappij over de schepping. Het leren aanvaarden van het eigen lichaam, ervoor te zorgen en de betekenissen ervan te respecteren, is essentieel voor een ware menselijke ecologie. Ook het accepteren van het eigen lichaam in zijn vrouw of man zijn is noodzakelijk om zichzelf te kunnen herkennen in de ander die verschillend is. Zo is het mogelijk met vreugde de specifieke gave van de ander, man of vrouw, als werk van God de Schepper, te accepteren en elkaar te verrijken. Daarom is een houding die pretendeert “het seksuele verschil op te heffen, omdat men zich niet meer met zichzelf kan vergelijken” niet gezond. Paus Franciscus, Audiëntie, Sint Pietersplein, Het gezin - 10. Mannen en vrouwen (I) (15 apr 2015), 4

De ecologie van de mens houdt ook een zeer diepgaand aspect in: de noodzakelijke verhouding van het leven van de mens tot de morele wet, dat in zijn eigen natuur is ingeschreven. Deze relatie is essentieel om een waardige omgeving te kunnen vormen. Paus Benedictus XVI sprak van een ‘ecologie van de mens’, gebaseerd op het feit "dat de mens een natuur heeft die hij moet respecteren en niet naar eigen believen kan manipuleren." Paus Benedictus XVI, Toespraak, Tot de vergadering van de Duitse Bondsdag - Gebouw van de Reichstag, Berlijn, Het luisterend hart - Reflecties op de onderbouwing van het recht (22 sept 2011), 7 Het is voldoende om te erkennen dat ons lichaam zichzelf vestigt in een rechtstreekse verhouding tot het milieu en tot andere levende wezens. Het aanvaarden van onze lichamen als een geschenk van God is van vitaal belang om de gehele wereld te verwelkomen en te aanvaarden als een geschenk van de Vader en als ons gemeenschappelijke huis. Denkend dat we absolute macht hebben over onze lichamen verandert, vaak op subtiele wijze, in de opvatting dat we absolute macht hebben over de schepping. Het leren aanvaarden van ons lichaam, ervoor te zorgen en zijn volle betekenis te respecteren, is een wezenlijk element voor elke authentieke menselijke ecologie. Ook het waarderen van de vrouwelijkheid of de mannelijkheid van het eigen lichaam is noodzakelijk om mijzelf te kunnen herkennen in een ontmoeting met een ander die van mij verschilt. Op deze wijze kunnen we met vreugde de verscheidene gaven van een andere man of vrouw – het werk van God de Schepper – aanvaarden om daardoor wederzijds verrijkt te raken. Het is geen gezonde houding om "het sekseverschil uit te wissen omdat we er niet meer mee weten om te gaan." Paus Franciscus, Audiëntie, Sint Pietersplein, Het gezin - 10. Mannen en vrouwen (I) (15 apr 2015), 4

Document

Naam: LAUDATO SI'
'Wees geprezen' - over de zorg voor het gemeenschappelijke huis
Soort: Paus Franciscus - Encycliek
Auteur: Paus Franciscus
Datum: 24 mei 2015
Copyrights: © 2015 Libreria Editrice Vaticana / Stg InterKerk
Werkvertaling uit het Italiaans: drs. H.M.G. Kretzers i.s.m. dr. L.J.M. Hendriks, pr. en de redactie; trefwoordenlijst: redactie
Bewerkt: 6 juni 2020

Referenties naar dit document

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
Trefwoordenlijst voor dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2020, Stg. InterKerk, Schiedam