• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

De ecologie bestudeert de relaties tussen de levende organismen en het milieu waarin zij zich ontwikkelen. Zij vereist ook stil te blijven staan om na te denken en te discussiëren over de voorwaarden van leven en overleven van een maatschappij en daarbij de eerlijkheid te hebben modellen voor ontwikkeling, productie en consumptie ter discussie te stellen. Het is niet overbodig nogmaals met klem naar voren te brengen dat alles met elkaar in verband staat. Tijd en ruimte zijn onderling niet onafhankelijk en evenmin kunnen atomen en subatomaire deeltjes los van elkaar gezien worden. Zoals de verschillende - fysieke, chemische en biologische - componenten van de planeet met elkaar in relatie staan, zo vormen ook de levende soorten een net dat wij nooit definitief kennen en begrijpen. Een groot deel van onze genetische informatie wordt met veel levende wezens gedeeld. Daarom kan fragmentarische en geïsoleerde kennis een vorm van onwetendheid worden, als zij zich ertegen verzet te integreren in een bredere visie op de werkelijkheid.

Wanneer wij het hebben over “milieu”, verwijzen wij ook naar een bijzondere relatie: die tussen de natuur en de maatschappij die haar bewoont. Dit verhindert ons de natuur te beschouwen als iets dat van los van ons staat, of als een pure omlijsting van ons leven. Wij zijn hierin opgenomen, wij zijn een deel ervan en wij zijn ermee verweven. De redenen waarom een plaats wordt vervuild, vragen om een analyse van het functioneren van de maatschappij, haar economie, haar gedrag, de manieren waarop zij de werkelijkheid begrijpt. Gegeven de omvang van de veranderingen, is het niet meer mogelijk een specifiek en onafhankelijk antwoord op ieder gedeelte van het probleem te vinden. Het is fundamenteel integrale oplossingen te zoeken die met de interacties van de natuurlijke systemen onderling en met de maatschappelijke systemen rekening houden. Er zijn geen twee crises afzonderlijk, een milieucrisis en een maatschappelijke crisis, maar één complexe sociale crisis en milieucrisis. De richtlijnen voor een oplossing vragen om een integrale benadering om de armoede te bestrijden, de uitgeslotenen hun waardigheid terug te geven en tegelijkertijd voor de natuur te zorgen.

Op grond van de hoeveelheid en de verscheidenheid van de elementen waarmee men rekening moet houden, wordt het op het ogenblik dat men het effect op het milieu van de concrete activiteit van een onderneming bepaalt, onontbeerlijk onderzoekers een permanente rol te geven en hun interactie te vergemakkelijken met een brede academische vrijheid. Dit voortdurende onderzoek zou tot het inzicht moeten leiden hoe de verschillende schepselen met elkaar in relatie staan en grotere eenheden vormen die wij vandaag “ecosystemen” noemen. Wij houden er niet alleen rekening mee om te bepalen wat een verstandig gebruik ervan is, maar ook omdat ze een intrinsieke waarde hebben die onafhankelijk is van dat gebruik. Evenals elk organisme op zichzelf goed en wonderbaarlijk is op grond van het feit dat het een schepsel van God is, geldt hetzelfde voor het harmonische geheel van organismen in een bepaalde ruimte die functioneert als een systeem. Ook al zijn wij het ons niet bewust, wij zijn van dat geheel voor ons bestaan zelf afhankelijk. Het is noodzakelijk eraan te herinneren dat de ecosystemen meespelen bij het opnemen van kooldioxide, zuivering van water, het bestrijden van ziekten en plagen, de samenstelling van de bodem, de afbraak van afval en bij zeer veel andere diensten die wij vergeten of negeren. Wanneer zij zich dit realiseren, worden veel mensen zich opnieuw ervan bewust dat wij leven en handelen vanuit een werkelijkheid die ons van te voren is gegeven, die aan onze vermogens en ons bestaan voorafgaat. Daarom moet men, wanneer men het heeft over “duurzaam gebruik”, altijd met een beschouwing openen over de vermogens tot herstel van ieder ecosysteem in zijn verschillende sectoren en aspecten.

Van de andere kant neigt de economische groei ernaar automatismen voort te brengen en te homogeniseren om de processen te vereenvoudigen en de kosten te drukken. Daarom is er een economische ecologie nodig, die in staat is ons ertoe te brengen vanuit een brede perspectief naar de werkelijkheid te kijken. Immers, “de bescherming van het milieu zal een noodzakelijk onderdeel moeten uitmaken van het ontwikkelingsproces en zal men niet geïsoleerd mogen bekijken”. Verenigde Naties, Verklaring van Rio de Janeiro inzake milieu en ontwikkeling (14 juni 1992), 4. Beginsel 4 Maar tegelijkertijd wordt de dringende noodzaak van het humanisme actueel, dat een beroep doet op de verschillende sectoren van de kennis, ook de economische, voor een meer integrale en integrerende visie. Vandaag is de analyse van de milieuproblemen niet te scheiden van de analyse van de context van mens, gezin, werk en stad en van de relatie van iedere persoon met zichzelf, die een bepaalde wijze van zich verhouden tot de ander en het milieu genereert. Er is een interactie tussen de ecosystemen en de verschillende werelden van sociale referentie en zo blijkt nogmaals dat “het geheel meer is dan het deel”. Paus Franciscus, Postsynodale Apostolische Exhortatie, Over de verkondiging van het Evangelie in de wereld van vandaag - Naar aanleiding van de Bisschoppensynode 2012 over de nieuwe evangelisatie, Evangelii Gaudium (24 nov 2013), 237

Als alles met elkaar in relatie staat, brengt ook de gezondheidstoestand van de instellingen van een maatschappij gevolgen met zich mee voor het milieu en de kwaliteit van menselijk leven: “Iedere beschadiging van solidariteit en vriendschap schaadt het milieu”. Paus Benedictus XVI, Encycliek, Liefde in Waarheid - Over de integrale ontwikkeling van de mens in liefde en waarheid, Caritas in Veritate (29 juni 2009), 51 In die zin is een maatschappelijke ecologie noodzakelijkerwijze institutioneel en bereikt geleidelijk de verschillende dimensies die via de lokale gemeenschap en de natie van de primaire sociale cel, het gezin, gaan tot aan het internationale leven. Binnen iedere maatschappelijke laag en tussen de leden ervan ontwikkelen zich de instellingen die de menselijke relaties regelen. Al wat deze schaadt, brengt schadelijke effecten op, zoals het verlies van vrijheid, ongerechtigheid en geweld. Verschillende landen worden bestuurd door een wankel institutioneel systeem ten koste van het lijden van de bevolking en ten gunste van hen die verdienen aan deze stand van zaken. Zowel binnen het landsbestuur als in de verschillende uitdrukkingsvormen van de burgermaatschappij of in de relaties van de bewoners onderling constateert men met een buitengewone regelmaat onwettig gedrag. De wetten kunnen op een correcte wijze tot stand zijn gekomen, maar vaak blijven zij een dode letter. Kan men dan hopen dat de wetgeving en de normen betreffende het milieu werkelijk doeltreffend zijn? Wij weten bijvoorbeeld dat landen met een heldere wetgeving voor de bescherming van de wouden stille getuigen blijven van de regelmatige schending ervan. Bovendien is wat in de ene streek gebeurt, direct of indirect van invloed op de andere streken. Zo veroorzaakt drugsgebruik in de welvarende maatschappijen een constante of groeiende vraag naar producten die uit verarmde gebieden afkomstig zijn, waar gedrag ontaardt, levens worden vernietigd en men uiteindelijk het milieu verpest.

Document

Naam: LAUDATO SI'
'Wees geprezen' - over de zorg voor het gemeenschappelijke huis
Soort: Paus Franciscus - Encycliek
Auteur: Paus Franciscus
Datum: 24 mei 2015
Copyrights: © 2015 Libreria Editrice Vaticana / Stg InterKerk
Werkvertaling uit het Italiaans: drs. H.M.G. Kretzers i.s.m. dr. L.J.M. Hendriks, pr. en de redactie; trefwoordenlijst: redactie
Bewerkt: 6 juni 2020

Referenties naar dit document

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
Trefwoordenlijst voor dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2021, Stg. InterKerk, Schiedam