• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

Als we de oorsprong van het eucharistisch gebed willen bespreken, is het noodzakelijk te verwijzen naar het instellingsverhaal van de Eucharistie (Mt. 14, 22-25)(Mt. 26, 26-29)(Lc. 22, 14-20)(1 Kor. 11, 23-26), ook al worden de woorden uit het Evangelie in de liturgie geenszins letterlijk overgenomen. Daardoor zijn bij de consecratie van de gaven de beide riten meer gelijkvormig geworden.

Degenen die onderzoek verrichten naar de Joodse oorsprong van deze gebeden, verzekeren dat zij hun oorsprong vinden in een bepaalde zegen die "berakah" genoemd wordt en waarin God geprezen wordt vanwege zijn wondere heilsdaden. Deze lofprijzing Gods werd ofwel door de priester ofwel door de koning verricht (1 Kon. 8) en over het volk daalde Gods zegen neer wanneer diens grote wonderdaden plechtig werden herdacht. Anderen evenwel verwijzen voor de instelling van de Eucharistie naar de zegeningen die vrome Israëlieten na de maaltijd baden (Birkah-ha-mazon). Er zijn er ook nog die beweren dat de lof- en offergebeden van de todah zeer waarschijnlijk aan de oorsprong liggen van de christelijke anafora's.

Op welke wijze dit ook gegaan is, het eerste en voornaamste is dat het Paasmysterie van Christus aanwezig is in de Eucharistie. Dat immers leert ons het instellingsverhaal en daarom loven wij God en brengen wij Hem dank; want Hij schenkt ons door Christus een dergelijk wonderlijk heil.

In diverse streken van Oost en West zijn aan het begin van de derde eeuw diverse anafora's samengesteld. Er bestaat al een volledig eucharistisch gebed in het kleine werk met de naam H. Hippolytus
Traditio Apostolica ()
; dit vormde de grondslag voor het tweede eucharistische gebed in het Romeinse Missaal dat na het Tweede Vaticaans Concilie werd uitgegeven. Het handelt over het mysterie van de menswording van Christus, die - ontvangen van de Heilige Geest en geboren uit de Maagd - de macht van de dood en de boeien van de duivel heeft gebroken en verrees. We vinden in dit gebed een gedachtenis die gemeenschappelijk is aan alle andere gebeden: "Daarom, Heer, gedenken wij zijn dood en verrijzenis en dragen wij U op ... ", en een epiclese waarin de Heilige Geest wordt aangeroepen over de gaven en over het volk, is geplaatst voor resp. na het instellingsverhaal.

In dezelfde eeuw vond de compositie plaats van de Liturgie van Addaï en Mari (ofwel de anafora van de apostelen van Syrië). Kort nadien verschenen er andere eucharistische gebeden: in het Oosten bijv. de Antiocheense, Alexandrijnse en Chaldeeuwse, en in het Westen, buiten Rome, bijv. de Gallicaanse, Milanese en Spaanse. Niet te vergeten is de Romeinse Canon, die in de zesde eeuw van kracht werd, terwijl men bewezen acht dat reeds bij de H. Ambrosius een zeer gelijkluidende tekst voorkomt.

Nu zullen we alleen de opbouwen de inhoud van de vier eucharistische gebeden beschrijven zoals ze zijn opgenomen in het Romeins Missaal dat na het Tweede Vaticaans Concilie werd uitgegeven. Vgl. Congregatie voor de Eredienst en de Sacramenten, Algemeen Statuut van het Romeins Missaal - Editio typica tertio 2002 / emendata 2008, Institutio Generalis Missalis Romani (18 mrt 2002), 78-79

Document

Naam: COMPENDIUM EUCHARISTICUM
Compendium van de Eucharistie
Soort: Congregatie voor de Eredienst en de Sacramenten
Datum: 19 oktober 2009
Copyrights: © 2010, Libreria Editrice Vaticana
Vert.: Liturgische Documentatie nr. 6, NRL Den Bosch
Alineaverdeling en -nummering: redactie
Bewerkt: 29 november 2017

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2019, Stg. InterKerk, Schiedam