• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x
Johannes Damascenus was bovendien bij de eersten die in de publieke en private eredienst van de christenen het onderscheid maakte tussen aanbidding (“latreia”) en verering (“proskynesis”): de eerste kan alleen tot God gericht zijn en is hoogst spiritueel, de tweede daarentegen kan gebruik maken van een beeld om zich te richten tot degene die door de afbeelding weergegeven wordt. Zeker, de heilige kan in geen enkel geval geïdentificeerd worden met de materie waaruit de icoon bestaat. Dit onderscheid zal zo dadelijk zeer belangrijk blijken om op een christelijke manier een antwoord te geven aan hen die het strenge verbod van het Oude Testament om in de eredienst beelden te gebruiken, universeel en eeuwig achten. Dat was de grote discussie, ook in de islamitische wereld die deze joodse traditie om iedere afbeelding uit de eredienst te verbannen, overneemt. Christenen daarentegen hebben het probleem in deze context besproken en het vereren van beelden gerechtvaardigd. Damascenus schrijft:

“In andere tijden werd God nooit door een afbeelding voorgesteld omdat Hij lichaam noch gelaat heeft. Maar nu God in Zijn vlees zichtbaar werd en onder de mensen geleefd heeft, maak ik een afbeelding van wat in God zichtbaar is. Ik vereer niet de materie maar de Schepper van de materie, die voor mij materie geworden is en zich verwaardigd heeft in de materie te wonen en door de materie mijn heil te bewerken. Ik zal dus niet ophouden de materie te vereren waardoor mij het heil verzekerd werd. Maar ik vereer ze absoluut niet als God! Hoe zou God kunnen zijn wat het bestaan gekregen heeft uit het niets? ... Maar ik vereer en eerbiedig ook al het overige in de materie dat mij het heil gebracht heeft, want het is vol heilige energie en genade. Is het hout van het kruis dat drie keer gezegend werd, geen materie? Zijn de inkt en het zeer heilige boek der Evangeliën, geen materie? Is het heilbrengende altaar dat ons het brood des levens geeft, geen materie? ... En bovenal, zijn het vlees en het bloed van mijn Heer geen materie? Ofwel moet ge het sacraal karakter van alle dingen afschaffen ofwel moet ge toelaten dat de traditie van de Kerk beelden vereert van God en van Gods vrienden die geheiligd zijn door de naam die ze dragen en daarom bewoond worden door de genade van de heilige Geest. Beledig de materie dus niet: zij is niet verachtelijk; want niets dat God gemaakt heeft, is verachtelijk” H. Johannes Damascenus, Contra imaginum calumniatores. I, 16; ed.; Kotter, pp. 89-90.

Wij zien dat de materie omwille van de menswording vergoddelijkt voorkomt, zij wordt gezien als Gods verblijf. Het gaat om een nieuwe kijk op de wereld en de materiële werkelijkheid. God is vlees geworden en het vlees is werkelijk de woonst geworden van God, wiens heerlijkheid straalt op het menselijk gelaat van Christus. Daarom zijn de aansporingen van de oosterse kerkleraar vandaag nog van zeer grote actualiteit, omwille van de zeer grote waardigheid die de materie in de menswording gekregen heeft en die aldus in het geloof, het teken en doeltreffend sacrament kan worden van de ontmoeting van de mens met God. Johannes Damascenus blijft dus een bevoorrecht getuige van de iconenverering, die één van de meest onderscheiden aspecten zal worden van de oosterse theologie en spiritualiteit tot op vandaag. Het gaat echter om een vorm van eredienst die eigenlijk tot het christelijk geloof behoort, tot het geloof in die God die mens geworden is en zich zichtbaar gemaakt heeft. Het onderricht van de heilige Johannes Damascenus sluit dus aan bij de traditie van de universele Kerk, wiens Sacramentenleer voorziet dat materiële elementen die uit de natuur voortkomen een instrument kunnen worden voor de genade dank zij de aanroeping (“epiclesis”) van de Heilige Geest, gepaard gaande met de belijdenis van het ware geloof.

Document

Naam: H. JOHANNES DAMASCENUS
6e catechese in de reeks over grote middeleeuwse kerkelijke auteurs
Soort: Paus Benedictus XVI - Audiƫntie
Auteur: Paus Benedictus XVI
Datum: 6 mei 2009
Copyrights: © 2009, Libreria Editrice Vaticana
Vert.: Sorores Christi; alineaverdeling en -nummering: redactie
Bewerkt: 7 november 2019

Referenties naar dit document

 
Geen documenten gevonden!
 
Geen berichten gevonden!

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2021, Stg. InterKerk, Schiedam