• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

In deze situatie raadt de Kerk niet tot voorzichtigheid en terughouding aan maar tot moed en vastbeslotenheid.

Er bestaat geen reden om de waarheid niet te zoeken of om ze te vrezen. De waarheid en al het ware is een hoog goed, die we met liefde en vreugde zullen zoeken. Ook de wetenschap is een weg naar de waarheid want in haar ontvouwt zich het door God gegeven verstand, dat volgens haar natuur niet tot dwaling maar tot de waarheid van het inzicht bestemd is.

Dit moet ook voor de technisch/functioneel georiënteerde wetenschap gelden. Het is een beperking, kennis slechts als een methode tot succes te zien, maar omgekeerd is het legitiem, succes als bewijs voor inzicht waar te maken, waaruit ze voortkomt. We kunnen de technische wereld die het werk van mensen is, niet als een gebied zien dat volledig waardevrij is. Ook is deze wereld in geen geval zonder betekenis. Het is waar dat hij de menselijke levensomstandigheden beslissend verbeterd heeft, en de moeilijkheden die slechte gevolgen van de vooruitgang van de technische beschaving met zich meebrengen, rechtvaardigen het niet de voordelen te vergeten die deze vooruitgang zelf gebracht heeft.

Er is geen aanleiding onze technisch-wetenschappelijke cultuur als tegensprekelijk met Gods scheppingswereld te zien. Het is logisch dat technische kennis zowel tot het goede als tot het kwade aangewend kan worden. Wie bijvoorbeeld de werking van giften onderzoekt, zal deze kennis zowel om te genezen als om te doden kunnen gebruiken. Maar er kan geen twijfel over bestaan waarnaar we moeten kijken, om het juiste van het verkeerde te onderscheiden. Technische, op wereldverandering gerichte wetenschap, rechtvaardigt zich door haar dienst aan de mensen en de mensheid.

Men kan niet zeggen dat de vooruitgang te ver gegaan is zolang nog veel mensen, ja hele volkeren, in bedrukkende en zelfs mensonwaardige omstandigheden leven, die met behulp van technisch-wetenschappelijke kennis kunnen verbeterd worden. Er liggen nog geweldige uitdagingen voor ons waaraan we ons niet kunnen onttrekken. Deze aan te gaan is een broederlijke dienst aan de medemens, die wij hem zelfs op die manier verschuldigd zijn, zoals aan de behoeftige het werk van barmhartigheid, dat zijn nood wegneemt.

Wij bewijzen onze medemensen een broederlijke dienst als wij in hem de waardigheid erkennen die hem als zedelijk wezen toekomt; we spreken van persoonlijke waardigheid. Het geloof leert ons dat de menselijke waardigheid ligt in het beeld van God zijn. De christelijke traditie voegt daar aan toe dat de mens om zichzelf bestaat en geen middel tot doel is. Daarom is de menselijke waardigheid het besef van waaruit alle culturele aanwending van technisch-wetenschappelijke kennis te beoordelen is.

Dit is van bijzondere betekenis, als de mens zelf steeds meer voorwerp van navorsing en object van menselijke techniek wordt. Dit is op zich nog geen toegestaan proces omdat de mens ook natuur is. Uiteraard liggen er hier gevaren en problemen die omwille van de wereldomspannende uitwerkingen van de technische beschaving reeds vandaag de meeste volkeren voor heel nieuwe uitdagingen stelt. Deze gevaren en problemen zijn reeds lang voorwerp van internationale discussie. Het getuigt van het hoge verantwoordelijkheidsbewustzijn van de hedendaagse wetenschap, dat zij zich deze fundamentele zinsvragen stelt en er met wetenschappelijke middelen een oplossing voor zoekt. De humane en sociale wetenschappen maar ook de cultuurwetenschappen, niet in de laatste plaats filosofie en theologie, hebben het nadenken van de moderne mens over zichzelf en zijn bestaan in de wetenschappelijk-technische wereld op veelvuldige wijze aangedreven. De geest van het hedendaags bewustzijn die de ontwikkeling van de moderne natuurwetenschappen overvleugelt, heeft zich ook het wetenschappelijk onderzoek van de mens en zijn sociale en culturele levenswereld tot doel gesteld. Daarbij wordt vandaag een schier onoverzichtelijke volheid van kennis gevorderd, die zich even goed op het openbare als op het private leven richt. Het sociale systeem van de hedendaagse staten, de gezondheidszorg en het scholingsbewustzijn, wetenschappelijke processen en culturele prestaties, zij alle zijn vaak van de invloed van deze wetenschappen doordrongen. Maar het komt erop aan dat de wetenschap de mensen niet onmondig maakt. Ook in de technische cultuur moet de mens overeenkomstig zijn waardigheid vrij blijven, ja, hij moet de zin van deze cultuur zijn, hem een surplus aan vrijheid te geven.

Het inzicht in de persoonlijke waarde van de mens en zijn maatgevende betekenis is niet pas door het geloof mogelijk. Ze is ook voor het natuurlijke verstand niet uitgesloten, het intellect dat echt en vals, goed en kwaad onderscheidt en dat de vrijheid als grondvoorwaarde van het menselijke bestaan erkent. Het is een bemoedigend teken, dat het zich wereldwijd verbreidt; niets anders wordt er bedoeld met de gedachte aan de mensenrechten, waaraan ze zich niet kunnen onttrekken, en die in haar handelen worden teruggevonden. Er bestaat hoop en deze hoop willen wij versterken.

Er gaan ook stemmen op die zich met de immanente beperking van de wetenschappen niet tevreden willen stellen en die naar een totale waarheid vragen, waarin het menselijke leven zijn voltooiing vindt. Het is alsof kennis en wetenschappelijk onderzoek zich tot in het oneindige uitbreiden, zich echter juist opnieuw onophoudelijk op haar oorsprong terugbuigen: de oude vraag naar de samenhang tussen kennis en geloof is door de ontwikkeling van de moderne wetenschappen niet achterhaald maar zij toont juist in een meer verwetenschappelijkte wereld haar volle, levenskrachtige betekenis.

Document

Naam: TIJDENS DE ONTMOETING MET WETENSCHAPPERS EN STUDENTEN
In de Dom van Keulen
Soort: H. Paus Johannes Paulus II - Toespraak
Auteur: H. Paus Johannes Paulus II
Datum: 15 november 1980
Copyrights: © 1980, Libreria Editrice Vaticana
© 2010, Vertaling uit het Duits: Helena Aerts
Bewerkt: 7 november 2019

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2020, Stg. InterKerk, Schiedam