• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

In haar document van 1988 over de interpretatie van de dogma’s, heeft de Internationale Theologische Commissie erop gewezen dat er in onze tijd een conflict is ontstaan tussen de exegese en de dogmatische theologie; vervolgens constateert zij de positieve bijdragen van de moderne exegese aan de systematische theologie Internationale Theologische Commissie, De interpretatie van het dogma (1 okt 1989). C. 1, 2. Om nauwkeuriger te zijn moet eraan worden toegevoegd dat het conflict veroorzaakt werd door de vrijzinnige exegese. Tussen de katholieke exegese en de dogmatische theologie is er geen algemeen verspreid conflict geweest, maar waren er slechts momenten van sterke spanning. Maar de spanning kan wel verworden tot een conflict, als men over en weer over op zich gewettigde verschillen in zienswijze een dusdanig hard standpunt inneemt dat onoverbrugbare tegenstellingen er het resultaat van zijn.

De gezichtspunten zijn inderdaad verschillend en moeten dat ook zijn. De voornaamste taak van de exegese is heel nauwkeurig de betekenis na te gaan van de Bijbelteksten in hun eigen context, dat wil zeggen allereerst in hun eigen literaire en historische context, en vervolgens in de context van de Canon van de heilige Schrift. Op die wijze maakt de exegeet duidelijk wat de theologische betekenis van de teksten is, indien een dergelijke betekenis aanwezig is. Zo wordt het mogelijk dat exegese en verdere theologische reflectie in elkaars verlengde komen te liggen. Maar het gezichtspunt verschilt, want de taak van de exegeet heeft een fundamenteel historisch en beschrijvend karakter, en beperkt zich tot de interpretatie van de Bijbel.

Het werk van de dogmaticus daarentegen is meer speculatief en systematisch. Daarom gaat zijn werkelijke belangstelling slechts naar bepaalde teksten en bepaalde aspecten van de Bijbel, en betrekt hij in zijn beschouwingen ook veel andere, niet-Bijbelse gegevens - geschriften van de kerkvaders, uitspraken van concilies, andere documenten van het leraarsambt, liturgie - en ook filosofische systemen, de culturele, sociale en politieke situatie van deze tijd. Hij mag niet volstaan met het interpreteren van de Bijbel, maar moet uit zijn op een goed doordacht begrip van het christelijk geloof in al haar aspecten, met name het beslissend verband tussen geloof en christelijk leven. Vanwege haar speculatieve en systematische gerichtheid is de theologie vaak bezweken voor de bekoring, de Bijbel te beschouwen als een reservoir van dicta probantia, die ervoor bestemd zijn om leerstellingen te bevestigen. Tegenwoordig zijn de dogmatici zich er levendiger van bewust geworden hoe belangrijk de literaire en historische context is voor de juiste interpretatie van de oude teksten. Vandaar dat zij vaker tot samenwerking komen met de exegeten.

Als op schrift gesteld Woord van God kan de rijkdom aan betekenis van de Bijbel in geen vorm van systematische theologie geheel gevangen of afgegrensd worden. Een van de voornaamste functies van de Bijbel is de theologische systemen ernstig te bevragen, en voortdurend eraan te herinneren dat bij het werken aan systematische reflectie, soms belangrijke aspecten van de goddelijke openbaring en de menselijke werkelijkheid vergeten of verwaarloosd zijn. De vernieuwing die zich in de exegetische methodiek heeft voltrokken, kan tot dat besef bijdragen.

Van haar kant moet de exegese zich laten voorlichten door het theologisch wetenschappelijk onderzoek. Dit zal haar stimuleren om aan de teksten belangrijke vragen te stellen en om beter de betekenis en draagwijdte van die teksten te ontdekken. Wetenschappelijke bestudering van de Bijbel mag zich niet afschermen van het theologisch onderzoek, maar ook niet van de geestelijke ervaring en onderscheiding van de Kerk. De exegese brengt haar schoonste vruchten voort als zij haar werk verricht binnen het levende geloof van de op het heil van de gehele wereld gerichte christelijke gemeenschap.

Document

Naam: INTERPRETATIE VAN DE BIJBEL IN DE KERK
Soort: Pauselijke Bijbelcommissie
Datum: 15 april 1993
Copyrights: © 1993, RKKerk.nl
Vert.: F. van Voorst tot Voorst s.j.; alineanummering van de redactie
Bewerkt: 7 november 2019

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2019, Stg. InterKerk, Schiedam