• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

Vanaf het eerste begin heeft men begrepen dat dezelfde heilige Geest, die de auteurs van het Nieuwe Testament ertoe heeft gebracht om de heilsboodschap op schrift te stellen 2e Vaticaans Concilie, Constitutie, Over de Goddelijke openbaring, Dei Verbum (18 nov 1965), 7.18, op gelijke wijze aan de Kerk een voortdurende bijstand verleent voor het interpreteren van haar geïnspireerde geschriften Vgl. H. Ireneüs van Lyon, Tegen de ketters, Adversus Haereses. 3.24.1 Vgl. H. Ireneüs van Lyon, Tegen de ketters, Adversus Haereses. 3.1.1; 4.33.8 Vgl. H. Ireneüs van Lyon, De Princ.. 2.7.2 Vgl. Tertullianus, De Praescriptione Haereticorum. 22.

De kerkvaders hebben een speciale rol gespeeld in het proces waarin de Canon tot stand is gekomen. Zij hebben ook een fundamentele rol met betrekking tot de levende traditie waardoor de Kerk bij haar lezen en interpreteren van de Schrift steeds wordt vergezeld en geleid Vgl. Paus Leo XIII, Encycliek, Over de studie van de Heilige Schrift, Providentissimus Deus (18 nov 1893). Ench. Bibl., 110-111 Vgl. Paus Pius XII, Encycliek, Over de bevordering van de studie van de Heilige Schrift, Divino afflante Spiritu (30 sept 1943), 28-30 Vgl. 2e Vaticaans Concilie, Constitutie, Over de Goddelijke openbaring, Dei Verbum (18 nov 1965), 23 Vgl. Pauselijke Bijbelcommissie, Instructie over de historische waarheid van de Evangeliën, Sancta Mater Ecclesia - De historica evangeliorum veritate (21 apr 1964), 1. In de stroom van de grote traditie heeft de patristische exegese het volgende bijgedragen: zij heeft uit het geheel van de Schrift de basisoriëntaties afgeleid die vorm hebben gegeven aan de leerstellige traditie van de kerk, en zij heeft overvloedig theologisch onderricht gegeven om de gelovigen te onderwijzen en geestelijk voedsel te verschaffen.

Bij de kerkvaders nemen het lezen van de Schrift en de interpretatie ervan een grote plaats in. Daarvan getuigen allereerst de werken die direct verband hebben met het verstaan van de Schrift, namelijk de homilieën en commentaren, maar ook de strijdschriften en theologische werken, waar als voornaamste argument een beroep op de Schrift geldt.

De gewone plaats om de Bijbel te lezen is in de kerk, tijdens de liturgie. Vandaar dat de uitleg die gegeven wordt, altijd theologisch en pastoraal van aard is, betrekking heeft op de omgang met God, en zo een hulp betekent voor de gemeente en voor de individuele gelovige.

De kerkvaders beschouwen de Bijbel allereerst als het boek van God; onvergelijkelijk werk van één enige auteur. Dat wil niet zeggen dat voor hen de menselijke auteurs dus slechts passieve instrumenten zouden zijn; ook zijn zij zeer goed in staat om aan een bepaald boek een eigen doelstelling toe te schrijven. Maar in hun wijze van benaderen besteden zij slechts geringe aandacht aan de historische ontwikkeling van de openbaring. Voor talrijke kerkvaders is de Logos, het Woord Gods, de auteur van het Oude Testament, en daarmee brengen zij tot uitdrukking dat heel de Schrift een christologische betekenis heeft.

Met uitzondering van sommige exegeten van de Antiocheense School (Theodorus van Mopsuestia, met name) menen de vaders een zin uit zijn context te mogen halen om erin een door God geopenbaarde waarheid te ontdekken. In de tegen de joden gerichte apologie of in de controversen met andere theologen over dogmatische kwesties, aarzelen ze niet te verwijzen naar dit soort interpretaties.

Bij de vaders staat voorop dat zij in verbondenheid met hun broeders en zusters vanuit de Bijbel willen leven. Daarom nemen zij genoegen met de Bijbeltekst die in hun omgeving in gebruik is. Origenes is methodisch geïnteresseerd in de Hebreeuwse Bijbel, maar bij hem staat de zorg voorop, zijn argumenten tegenover de joden te ontlenen aan voor hen aanvaardbare teksten. Hiëronymus is met zijn lofprijzing van de hebraica veritas een eenling.

Bepaalde Bijbel passages konden misschien sommige christenen, en ook heidense tegenstanders van het christendom, ergeren. Om deze ergernis weg te nemen maken de vaders regelmatig gebruik van de allegorische methode. Maar van de letterlijke betekenis en de historiciteit van de teksten doen zij slechts zeer zelden afstand. Het gebruikmaken van de allegorie is bij de vaders meer dan alleen een zich aanpassen aan de allegorische methode van de heidense schrijvers.

De allegorie wordt ook gebruikt omdat de vaders ervan overtuigd zijn dat de Bijbel, boek van God, door Hem is geschonken aan zijn volk, de Kerk. In principe mag niets onbesproken blijven alsof het achterhaald of geheel betekenisloos geworden zou zijn. De boodschap die God tot zijn christenvolk richt, blijft steeds actueel. Typologische en allegorische interpretaties zijn in de Bijbelverklaringen van de kerkvaders bijna onontwarbaar met elkaar verstrengeld, maar altijd staat hun een pastoraal en opvoedkundig doel voor ogen. Alles wat geschreven is, is voor onze onderrichting geschreven Vgl. 1 Kor. 10, 11 .

In hun overtuiging dat de Schrift het boek van God is, en dus van onuitputtelijke betekenis, geloven de kerkvaders dat een bepaalde passage volgens een bepaald allegorisch schema geïnterpreteerd kan worden, maar dat het ieder vrij staat om iets anders voor te stellen, op voorwaarde dat dit de geloofsanalogie respecteert.

De voor de patristische exegese zo kenmerkende allegorische interpretatie van de Schrift kan misschien vervreemdend zijn voor de moderne mens, maar de kerkervaring waarvan deze exegese de uitdrukking is, is van blijvend nut [[[614|31-32]]] Vgl. 2e Vaticaans Concilie, Constitutie, Over de Goddelijke openbaring, Dei Verbum (18 nov 1965), 23. De vaders leren de Bijbel theologisch te lezen binnen een levende traditie met een oprechte christelijke geest.

Document

Naam: INTERPRETATIE VAN DE BIJBEL IN DE KERK
Soort: Pauselijke Bijbelcommissie
Datum: 15 april 1993
Copyrights: © 1993, RKKerk.nl
Vert.: F. van Voorst tot Voorst s.j.; alineanummering van de redactie
Bewerkt: 7 november 2019

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2019, Stg. InterKerk, Schiedam