• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

Wat te zeggen van deze moderne theorieën over tekstinterpretatie? De Bijbel is het Woord Gods voor alle elkaar opvolgende tijdperken. Vandaar de noodzaak van een hermeneutische theorie die het mogelijk maakt om de methodes van de literaire en historische kritiek op te nemen in een ruimer interpretatiemodel. Tussen de tijd van de schrijvers en degenen voor wie de Bijbelteksten in eerste instantie bedoeld waren, en onze moderne tijd bestaat een afstand die overbrugd moet worden, zodat de boodschap van de teksten op juiste wijze geactualiseerd wordt en zij het leven en het geloof van de christenen kan voeden. Alle tekstexegese moet aangevuld worden door een ‘hermeneutiek’ in de moderne betekenis van dat woord.

De noodzaak van een hermeneutiek, dat wil zeggen een interpretatie uitgaande van en bestemd voor onze wereld van vandaag, vindt een fundament in de Bijbel zelf en in de geschiedenis van zijn interpretatie. De verzameling geschriften van het Oude en Nieuwe Testament kan gezien worden als het product van een lang proces waarin de funderende gebeurtenissen opnieuw geïnterpreteerd worden vanuit het leven van de gemeenten der gelovigen. In de kerkelijke traditie waren de kerkvaders, die als eersten de Schrift uitlegden, van mening dat hun exegese van de teksten pas volledig was als zij aan de christenen van hun tijd de betekenis ervan hadden doen zien voor hun situatie. Men doet slechts dan recht aan de eigen betekenis van de Bijbelteksten, als men binnen de formulering van die teksten de daarin uitgedrukte geloofswerkelijkheid tracht te vinden, alsmede het verband daarvan met de geloofservaring van onze moderne wereld.

De hedendaagse hermeneutiek is een gezonde reactie op het historisch positivisme en op de verleiding om de in de natuurwetenschappen gebruikte criteria van objectiviteit toe te passen op de Bijbelstudie. Enerzijds zijn de in de Bijbel verhaalde gebeurtenissen geïnterpreteerde gebeurtenissen. Anderzijds speelt in de exegese van de verhalen over deze gebeurtenissen steeds noodzakelijkerwijs. de eigen subjectiviteit van de exegeet mee. Een Bijbeltekst is slechts goed te verstaan voor de mens die vanuit eigen leven affiniteit heeft met datgene waarover de tekst spreekt. De vraag waar iedere vertolker voor komt te staan, is de volgende: welke hermeneutische theorie is het meest geschikt om de diepe werkelijkheid waarover de Schrift spreekt, verstaanbaar te maken en de betekenis ervan voor de mens van vandaag onder woorden te brengen?

Erkend moet worden dat sommige hermeneutische theorieën niet geschikt zijn voor de interpretatie van de Schrift. Zo leidt bijvoorbeeld de existentiële interpretatie van Bultmann ertoe dat de christelijke boodschap in het dwangbuis van een bepaalde filosofie wordt gedwongen. Ten gevolge van de vooronderstellingen waarop deze hermeneutiek berust, verliest de religieuze boodschap van de Bijbel bovendien grotendeels haar objectieve werkelijkheid (ten gevolge van een excessieve ‘ontmythologisering’) en bestaat het gevaar dat ze ondergeschikt raakt aan een antropologische boodschap. De filosofie wordt de norm voor de interpretatie, eerder dan dat zij als instrument dient tot het verstaan van wat in iedere interpretatie centraal staat: de persoon van Jezus Christus en de heilsgebeurtenissen die in onze geschiedenis hebben plaats gevonden. Een authentieke interpretatie van de Schrift vraagt dus allereerst het aanvaarden van een betekenis die vervat ligt in gebeurtenissen en, op eminente wijze, in de persoon van Jezus Christus.

Die betekenis wordt uitgedrukt in de teksten. Om een puur subjectieve wijze van lezen te vermijden moet een op de tegenwoordige tijd toegesneden interpretatie gefundeerd worden op bestudering van de tekst. De vooronderstellingen van een dergelijke wijze van verstaan moeten voortdurend worden onderworpen aan controle vanuit de tekst.

De Bijbelse hermeneutiek maakt deel uit van de algemene hermeneutiek die van toepassing is op iedere literaire en historische tekst; maar tegelijk heeft zij in die algemene hermeneutiek een heel eigen plaats. Wat haar zo bijzonder maakt dankt zij aan haar object. De heilsgebeurtenissen en hun voltrekking in de persoon van Jezus Christus geven betekenis aan heel de menselijke geschiedenis. De nieuwe historische interpretaties kunnen die rijkdom aan betekenis alleen maar ontsluieren of ontvouwen. Het verstand alleen kan het Bijbels relaas van die gebeurtenissen niet volledig doorgronden. De interpretatie vereist bepaalde vooronderstellingen, zoals het levend geloof van de kerkelijke gemeenschap en het licht van de Geest. Naarmate de lezer meer gaat leven in de Geest, groeit in hem of haar de mogelijkheid om de werkelijkheden te verstaan waarover de Bijbeltekst spreekt.

Document

Naam: INTERPRETATIE VAN DE BIJBEL IN DE KERK
Soort: Pauselijke Bijbelcommissie
Datum: 15 april 1993
Copyrights: © 1993, RKKerk.nl
Vert.: F. van Voorst tot Voorst s.j.; alineanummering van de redactie
Bewerkt: 7 november 2019

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2019, Stg. InterKerk, Schiedam