• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

Bultmann constateerde hoever de wereld van de eerste eeuw cultureel afstaat van de wereld van de twintigste eeuw. Tegelijk was zijn bekommernis dat de werkelijkheid waarover de Schrift gaat, de moderne mens zou aanspreken. Daarom benadrukte hij dat voor alle verstaan een vóórverstaan noodzakelijk is, en ontwierp hij de theorie van de existentiële interpretatie van de Nieuwtestamentische geschriften. Steunend op het denken van Heidegger, stelt hij dat de exegese van een Bijbeltekst niet mogelijk is zonder bepaalde vooronderstellingen waardoor het verstaan geleid wordt. Het vóórverstaan (Vorverständnis) berust op een vitale relatie (Lebensverhältnis) van de vertolker met datgene waarover de tekst spreekt. Maar om subjectivisme te vermijden moet het vóórverstaan zich laten verdiepen en verrijken, en zelfs veranderen en corrigeren, door datgene waarover de tekst spreekt.

Bultmann vroeg zich af welk begrippenkader het meest geschikt zou zijn om de vragen te bepalen van waaruit de teksten van de Schrift door de moderne mens begrepen zouden kunnen worden. Hij zegt het antwoord gevonden te hebben in de existentiële analyse van Heidegger. Volgens hem hebben de existentiële beginselen van Heidegger een universele betekenis en bieden ze de meest geschikte structuren en begrippen voor het begrijpen van het menselijk bestaan zoals dat in de nieuwtestamentische boodschap is geopenbaard.

Gadamer onderstreept eveneens de historische afstand tussen de tekst en degene die de tekst interpreteert. Hij neemt de theorie op van de hermeneutische cirkel, en werkt die verder uit. Anticiperen en vooropgezette meningen kenmerken ons ‘verstaan’, als gevolg van de traditie die ons draagt. Deze traditie bestaat uit een verzameling van historische en culturele gegevens, die de context van ons leven vormen; onze verstaanshorizon. De vertolker moet in dialoog treden met de werkelijkheid waarover de tekst spreekt. Het ‘verstaan’ gebeurt in de versmelting van de onderling verschillende blikvelden van tekst en lezer (Horizontverschmelzung). Deze is niet mogelijk zonder een Zugehörigkeit, dat wil zeggen een fundamentele verwantschap tussen de vertolker en zijn object. Hermeneutiek is een dialectisch proces: het verstaan van een tekst is altijd een wijder verstaan van zichzelf. Van Ricoeurs ideeën over hermeneutiek willen wij vooral wijzen op het belang van de functie van distantiëring die noodzakelijk is om zich de tekst op de juiste manier eigen te maken. Een eerste distantie bestaat tussen de tekst en zijn auteur, want zodra de tekst vorm heeft gekregen, krijgt hij een zekere autonomie ten opzichte van zijn auteur; de betekenis van de tekst begint een eigen leven te leiden. Een andere distantie bestaat tussen de tekst en de achtereenvolgende lezers. Deze lezers moeten het anders-zijn van de wereld van de tekst respecteren. De methodes van literaire en historische analyse zijn dus noodzakelijk voor de interpretatie. Toch krijgt een tekst pas zijn volledige betekenis wanneer hij tot levende werkelijkheid wordt in het leven van degenen die zich de tekst eigen maken. De lezers zijn er dus vanuit hun situatie toe geroepen om nieuwe betekenissen naar voren te halen in het verlengde van de door de tekst aangegeven fundamentele betekenis.

De kennis van de Bijbel mag niet halt houden bij de woorden: zij moet trachten door te dringen tot de werkelijkheid waarover de tekst spreekt. De religieuze taal van de Bijbel is een symbolische taal, die ‘te denken geeft’, een taal waarvan men steeds weer opnieuw de rijkdom aan betekenis ontdekt, een taal die naar een transcendente werkelijkheid verwijst en die tegelijk de mens in zijn diepste wezen raakt en hem wekt.

Document

Naam: INTERPRETATIE VAN DE BIJBEL IN DE KERK
Soort: Pauselijke Bijbelcommissie
Datum: 15 april 1993
Copyrights: © 1993, RKKerk.nl
Vert.: F. van Voorst tot Voorst s.j.; alineanummering van de redactie
Bewerkt: 7 november 2019

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2019, Stg. InterKerk, Schiedam