• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

Wat is de waarde van de historisch-kritische methode, met name in het huidige stadium van haar ontwikkeling?

Het is een methode die, wanneer ze objectief gebruikt wordt, op zich geen enkel a priori inhoudt. Wanneer ze wel met een dergelijk a priori gehanteerd wordt, dan is dat niet te wijten aan de methode zelf maar aan hermeneutische keuzes die bij de uitleg gemaakt worden en die gekleurd kunnen zijn.

Terwijl de methode zich aanvankelijk richtte op het kritisch onderzoek van de bronnen en de godsdienstgeschiedenis, is door haar een nieuw zicht geopend op de Bijbel. Zij heeft aangetoond dat de Bijbel een verzameling is van geschriften die in de meeste gevallen, vooral wat het Oude Testament betreft, niet het product zijn van een enkele schrijver, maar dat zij een lange geschiedenis achter zich hebben, die onlosmakelijk verbonden is met de geschiedenis van Israël of van de jonge kerk. Vroeger besefte de joodse of christelijke Bijbelinterpretatie niet duidelijk in welke concrete en uiteenlopende historische omstandigheden het Woord Gods zijn wortels vindt; zij had er slechts een globale en verwijderde kennis van.

De confrontatie van de traditionele exegese met een wetenschappelijke benadering die, in de beginjaren, bewust abstractie maakte van het geloof, en zich soms zelfs tegen het geloof verzette, was zeer zeker pijnlijk, maar geleidelijk bleek ze toch heilzaam. Toen de methode eenmaal van uitwendige vooroordelen bevrijd was, kwam men dankzij haar tot een nauwkeuriger verstaan van de waarheid van de heilige Schrift . Volgens Paus Pius XII - Encycliek
Divino afflante Spiritu
Over de bevordering van de studie van de Heilige Schrift
(30 september 1943)
is het zoeken naar de letterlijke betekenis van de Schrift een wezenlijke taak van de exegese; om die taak te vervullen, is het noodzakelijk het literaire genre vast te stellen van de teksten Vgl. Paus Pius XII, Encycliek, Over de bevordering van de studie van de Heilige Schrift, Divino afflante Spiritu (30 sept 1943), 15 hetgeen gebeurt met behulp van de historisch-kritische methode.

Maar toch heeft het klassiek gebruik van de historisch-kritische methode zijn beperkingen. Zij beperkt zich tot het zoeken naar de betekenis van de Bijbeltekst in de historische omstandigheden waarin die tekst het licht zag, en interesseert zich niet voor de eventuele andere betekenissen die naar voren zijn gekomen in latere periodes van de Bijbelse openbaring en de geschiedenis van de kerk.

Hoe dan ook: deze methode heeft veel bijgedragen tot het tot stand komen van zeer belangrijke exegetische en Bijbeltheologische werken.

Men is er allang van teruggekomen, de methode samen te smelten met een filosofisch systeem. De laatste tijd was er in de exegese een tendens om in de methode meer nadruk te gaan leggen op de vorm van de tekst en minder aandacht te besteden aan de inhoud. Maar die tendens is gecorrigeerd door het toepassen van een gedifferentieerde semantiek (semantiek van woorden, zinnen, tekst) en door het bestuderen van het belang van de tekst voor handelen en leven (aspect pragmatique).

Wat betreft het in de methode insluiten van een synchronische analyse van de teksten: we moeten zeggen dat het een gewettigde werkwijze is. Immers, de tekst zoals hij er nu ligt, en niet een voorafgaande redactie, is uitdrukking van Gods Woord. Maar de diachronische bestudering blijft onmisbaar om de historische dynamiek te kunnen begrijpen waardoor de Schrift wordt bewogen en om de rijke complexiteit van de Schrift duidelijk te maken: bijvoorbeeld, in de wet van het Verbond (Ex. 21-23) ziet men de afspiegeling van een politieke, maatschappelijke en godsdienstige situatie van de Israëlitische samenleving, die heel anders is dan de situatie die naar voren komt in andere wetgevingen, zoals die bewaard zijn in Deuteronomium (Deut. 12-26) en Leviticus (heiligingwetten) (Lev. 17-26). Aan de oude historisch-kritische exegese heeft men een historiserende tendens verweten. Maar men mag niet naar de andere kant overdrijven, dat men namelijk omwille van een louter synchronische exegese de geschiedenis zou verwaarlozen.

Kort samengevat: Het doel van de historisch-kritische methode is om, vooral op diachronische wijze, te laten zien wat de betekenis is van hetgeen door de schrijvers en redacteuren onder woorden is gebracht. Samen met andere methodes en benaderingswijzen geeft zij de moderne lezer toegang tot de betekenis van de Bijbeltekst zoals die voor ons ligt.

Document

Naam: INTERPRETATIE VAN DE BIJBEL IN DE KERK
Soort: Pauselijke Bijbelcommissie
Datum: 15 april 1993
Copyrights: © 1993, RKKerk.nl
Vert.: F. van Voorst tot Voorst s.j.; alineanummering van de redactie
Bewerkt: 7 november 2019

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2020, Stg. InterKerk, Schiedam