• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

De Latijns-Amerikaanse en Caraïbische volkeren hebben recht op een volwaardig leven, eigen aan de kinderen van God, onder meer humane omstandigheden en vrij van de dreiging van honger en alle vormen van geweld. Voor deze volken, moeten hun leiders een ware cultuur van het leven bevorderen die, met de woorden van mijn voorganger Paulus VI, bijdraagt tot:

... vooreerst de overgang van gebrek naar het bezit van de noodzakelijke goederen, het verdwijnen van sociale wantoestanden, het verwerven van cultuur ... samenwerking voor het algemeen welzijn ... het erkennen door de mens van de hoogste waarden en van God, de bron en het einddoel van die waarden ... H. Paus Paulus VI, Encycliek, Over de ontwikkeling van de volken, Populorum Progressio (26 mrt 1967), 21

In deze context breng ik met liefde de encycliek H. Paus Paulus VI - Encycliek
Populorum Progressio
Over de ontwikkeling van de volken
(26 maart 1967)
in herinnering, waarvan we dit jaar het veertigjarig bestaan gedenken. Dit pauselijk document toont aan dat de authentieke ontwikkeling integraal moet zijn, dat wil zeggen, gericht op de bevordering van de gehele mens en van alle mensen H. Paus Paulus VI, Encycliek, Over de ontwikkeling van de volken, Populorum Progressio (26 mrt 1967), 4, en nodigt allen uit de ernstige sociale ongelijkheid en de enorme verschillen in de toegang tot goederen te overwinnen. Bovenal hunkeren deze mensen naar de volheid van het leven dat Christus heeft gebracht, "Ik ben gekomen, opdat zij leven zouden bezitten en wel in overvloed." (Joh. 10, 10) Met dit goddelijk leven ontwikkelt zich, tegelijk en in volheid, het menselijk bestaan, in zijn persoonlijke, familiale, sociale en culturele dimensies.

Om de leerling toe te rusten opdat deze als gezondene stand kan houden in zijn/haar grote taak, biedt de kerk naast het brood van het Woord ook het Brood van de Eucharistie. In dit verband mag het Evangelieverhaal van de leerlingen van Emmaüs ons inspireren en verlichten. Wanneer ze aan de tafel gaan en van Jezus Christus het gezegende en gebroken brood ontvangen, gaan hun ogen open en ontdekken ze het gelaat van de Verrezene; zij voelen in hun hart dat alles wat Hij gezegd en gedaan heeft, waar is, en dat de verlossing van de wereld al is begonnen. Elke zondag en elke Eucharistie is een persoonlijke ontmoeting met Christus. Bij het luisteren naar van het woord van God, brandt het hart, omdat Hij het is die uitlegt en verkondigt. Wanneer in de Eucharistie het brood wordt gebroken, is Hij het die we persoonlijk ontvangen. De Eucharistie is het onmisbare voedsel voor het leven van de leerling en gezondene van Christus.

De zondagsmis, middelpunt van het christelijk leven

Daarom is het noodzakelijk om in de pastorale programma's prioriteit te geven aan de waardering van de zondagsmis. Het is nodig dat wij de christenen motiveren hieraan actief deel te nemen; zo mogelijk met het gezin, wat nog beter is. De aanwezigheid van ouders met hun kinderen in de zondagse Eucharistieviering is een effectieve pedagogie in de overdracht van het geloof en het schept een hechte band die de eenheid onder ons bewaart. In heel het leven van de Kerk is de zondag een bevoorrecht moment geweest, vanwege de ontmoeting van de gemeenschappen met de verrezen Heer.

Het is noodzakelijk dat Christenen zich bewust zijn dat zij niet een persoon uit een vervlogen geschiedenis navolgen, maar de levende Christus, aanwezig in het hier en nu van hun leven. Hij is de Levende, die naast ons loopt, Hij ontsluit de betekenis van wat ons overkomt aan pijn en dood, vreugde en feest, Hij gaat mee binnen in onze huizen om er te blijven en met ons het brood te delen dat leven geeft. Derhalve dient de zondagse viering van de Eucharistie het middelpunt te zijn van het christelijk leven.

De ontmoeting met Christus in de Eucharistie roept op tot evangelisatie en stimuleert tot solidariteit; het maakt in de Christenen het sterke verlangen wakker om het Evangelie te verkondigen en in de wereld ervan te getuigen en aldus de samenleving rechtvaardiger en menselijker te maken. Vanuit de Eucharistie is in de loop van de eeuwen een enorme stroom van naastenliefde ontsprongen, van deelname aan de moeilijkheden van anderen, van liefde en gerechtigheid. Alleen vanuit de Eucharistie zal de beschaving van de liefde opbloeien, die Latijns-Amerika en het Caraïbisch gebied zal omvormen, zodat het niet alleen het continent van de hoop, maar ook het continent van de liefde zal zijn!

De sociale en politieke problemen

Op dit punt gekomen moeten we ons het volgende afvragen: hoe kan de Kerk een bijdrage leveren aan de oplossing van de urgente maatschappelijke en politieke problemen en een antwoord vinden voor de grote uitdaging van armoede en ellende? De problemen van Latijns-Amerika en het Caraïbisch gebied alsmede in de wereld van vandaag, zijn uitermate complex en kunnen niet worden aangepakt met standaard programma's. De fundamentele vraag over de manier waarop de Kerk, verlicht door het geloof in Christus, moet reageren op deze uitdagingen, gaat derhalve ons allen aan. In deze context, moeten we onvermijdelijk spreken over het probleem van de structuren, met name structuren die onrecht creëren. In feite zijn rechtvaardige structuren een absolute voorwaarde zonder welke een rechtvaardige orde in de samenleving niet mogelijk is. Maar hoe ontstaan deze structuren? Hoe werken ze? Zowel kapitalisme als marxisme beloofden de weg te wijzen hoe rechtvaardige structuren te scheppen en beweerden dat deze, eenmaal vastgesteld, vanzelf zouden functioneren; met niet alleen de bewering dat een voorafgaande individuele moraliteit niet nodig zou zijn, maar dat deze een algemene gemeenschappelijke moraal zouden bevorderen. Deze ideologisch beloften zijn vals gebleken. De feiten hebben het aangetoond. Daar waar de marxistische systemen hebben geheerst, hebben zij niet alleen een trieste erfenis van economische en ecologische vernietiging nagelaten, maar ook een pijnlijke onderdrukking van de zielen. Iets vergelijkbaars zien we ook gebeuren in het Westen, waar een steeds grotere kloof groeit tussen arm en rijk en er een zorgwekkende verslechtering van de persoonlijke waardigheid optreedt door drugs, alcohol en bedrieglijke illusies van geluk.

Rechtvaardige structuren, zoals ik al noemde, zijn een essentiële voorwaarde voor een rechtvaardige samenleving. Deze ontstaan en functioneren niet zonder een morele overeenstemming in de samenleving omtrent fundamentele waarden en over de noodzaak deze in praktijk te brengen, zelfs als deze strijdig zijn met persoonlijke belangen.

Waar God niet aanwezig is - God met het menselijke gelaat van Jezus Christus - kunnen deze waarden hun volledige kracht niet tonen en ontstaat er evenmin een consensus over. Ik wil hiermee niet beweren dat niet gelovigen geen verheven en een voorbeeldig moreel leven kunnen leiden; ik wil slechts zeggen dat een samenleving waarin God afwezig is, de noodzakelijke consensus niet zal vinden omtrent de morele waarden en ook niet de kracht die nodig is om overeenkomstig die waarden te leven, die soms zelfs in strijd zijn met het eigenbelang.

Daartegenover moeten rechtvaardige structuren juist gezocht en uitgewerkt worden in het licht van fundamentele waarden met inachtneming van alle politieke, economische en sociale uitgangspunten. Ze zijn een zaak van een 'recta ratio' en komen niet voort uit ideologieën of hun beloften. Er is zeker een schat aan politieke ervaring en kennis omtrent sociale en economische problemen die de fundamentele elementen kunnen aangeven voor een rechtvaardige staat en de wegen die men moet vermijden. Maar in de verschillende politieke en culturele situaties, bij een voortdurende technologische ontwikkeling en verandering van de historische realiteit van de wereld, moeten de juiste antwoorden op een rationele manier gezocht worden en moet men - met de vereiste afspraken - tot overeenstemming komen over de structuren die men wil instellen.

Deze politieke uitwerking is geen directe competentie van de Kerk. Respect voor een gezonde seculariteit - inclusief alle politieke standpunten - behoort essentieel tot de christelijke traditie. Als de Kerk direct zou beginnen zich om te vormen tot een politiek orgaan, zou ze niet méér voor de armen en voor de rechtvaardigheid doen, maar juist minder, omdat zij dan haar onafhankelijkheid en morele autoriteit zou verliezen door zich te identificeren met een bepaalde politieke stroming en subjectieve betwistbare standpunten. De Kerk is de verdedigster van de rechtvaardigheid en van de armen juist door zich niet te identificeren met politici of met partijbelangen. Alleen door onafhankelijk te blijven kan zij de grote criteria en onvervreemdbare waarden onderwijzen, het geweten leiden en een levenskeuze bieden die verder gaat dan het politieke speelveld. De vorming van het geweten, het verdedigen van rechtvaardigheid en waarheid, het onderwijzen van individuele en politieke deugden, is de fundamentele roeping van de Kerk op dit gebied. De Katholieke leken moeten zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheid in het openbare leven, zij moeten aanwezig zijn bij de ontwikkeling van de noodzakelijke consensus en aanwezig zijn in het verzet tegen onrecht.

Rechtvaardige structuren zullen nooit compleet zijn op een definitieve manier; door de voortdurende ontwikkeling van de geschiedenis moeten deze telkens worden vernieuwd en bijgesteld, zij moeten altijd vervuld worden met een politieke en menselijke ethiek en, om die aanwezig en werkzaam te doen zijn, zal men voortdurend moeten werken. Met andere woorden, de aanwezigheid van God, vriendschap met de mensgeworden Zoon van God en het licht van Zijn Woord zijn altijd fundamentele voorwaarden voor de aanwezigheid en werkzaamheid van gerechtigheid en liefde in onze samenleving.

Omdat het gaat over een continent van gedoopte Christenen is hun afwezigheid in het politieke veld, de media en universiteiten opvallend. Het is zaak deze afwezigheid te overwinnen met de stemmen en initiatieven van katholieke leiders met een krachtige persoonlijkheid en genereuze toewijding, die coherent zijn in hun ethische en religieuze overtuigingen. De kerkelijke bewegingen hebben hier een uitgebreid werkterrein om de leken te herinneren aan hun verantwoordelijkheid en aan hun zending om het licht van het Evangelie te doen schijnen in het sociale, culturele, economische en politieke leven.

Document

Naam: OPENING VAN DE 5E ALGEMENE VERGADERING VAN BISSCHOPPEN VAN LATIJNS-AMERIKA EN HET CARAïBISCH GEBIED
Soort: Paus Benedictus XVI - Toespraak
Auteur: Paus Benedictus XVI
Datum: 13 mei 2007
Copyrights: © 2007 Libreria Editrice Vaticana / Stg. InterKerk
Werkvert. vanuit het Spaans: redactie
Bewerkt: 25 november 2020

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2021, Stg. InterKerk, Schiedam