• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

Meer deskundige personen dan wij zullen spreken over de volle omvang van de werkzaamheden die de Internationale Arbeidsorganisatie in de vijftig jaren van haar bestaan heeft ontplooid en welke resultaten zij met haar 128 vergaderingen en 132 aanbevelingen heeft bereikt.

Hedendaagse en christelijke opvatting: de mens staat voorop

Maar hoe zouden we kunnen nalaten om het allervoornaamste en allerbelangrijkste feit te onderstrepen dat die indrukwekkende documentatie te zien geeft? Hier - en dat is een beslissend gegeven in de beschavingsgeschiedenis -, hier wordt de arbeid van de mens beschouwd als een gegeven dat fundamentele aandacht verdient. Dat was, zoals men weet, in de reeds lange geschiedenis van de mensheid niet altijd het geval. Men hoeft slechts te denken aan de antieke opvattingen over de arbeid Vgl. Cicero, De Officiis. 1, 42, aan de minachting die haar omgaf, aan de slavernij die de arbeid mee bracht, die verschrikkelijke plaag die, zoals we helaas moeten erkennen, nog steeds niet volledig van de aardbodem is verdwenen. De hedendaagse opvatting dienaangaande, waarvan u de vertolkers en verdedigers bent, is volstrekt anders. Deze is op een fundamenteel beginsel gebaseerd dat het christendom op zijn manier op bijzondere wijze heeft belicht: bij de arbeid komt het in de eerste plaats op de mens aan. Of het om een kunstenaar of handwerksman, of het om een ondernemer, arbeider of boer, om een handarbeider of een intellectueel gaat, het is de mens die werkt en hij werkt ten behoeve van de mens. Het is dus afgelopen met de voorrang van de arbeid op de arbeider en met de overheersing van de technische en economische eisen boven de menselijke behoeften. Nooit meer de arbeid boven de arbeider, nooit meer de arbeid tegen de arbeider, maar altijd de arbeid voor de arbeider, de arbeid ten dienste van de mens, van ieder mens en van heel de mens.

Confrontatie met de techniek

Hoe zou men als waarnemer niet onder de indruk komen van het feit, dat deze opvatting scherp naar voren komt op het theoretisch minst geschikte moment om de voorrang van de menselijke factor boven het product van de arbeid te bevestigen, op het moment namelijk dat de machine, die de opbrengst van de arbeid tot in het buitensporige vermenigvuldigt en de neiging heeft om de arbeid te vervangen, steeds meer ingang vindt. Volgens een abstracte kijk op zaken had het werk dat voortaan wordt verzet door de machine en de krachten daarvan, niet meer opgewekt door mankracht, maar door de formidabele, geheimzinnige krachten van een getemde natuur, in de achting van de hedendaagse wereld voorop moeten staan, zodat men er zelfs toe ZO!l worden gebracht om de werker, vaak bevrijd van de uit-

. puttende en vernederende last van een fysieke inspanning die in geen verhouding staat tot het te geringe rendement ervan, te vergeten. Welnu, dat is helemaal niet het geval. Op het moment zelf van de overwinning van de techniek en de reusachtige gevolgen daarvan op de economische productie weet de mens de volle aandacht van de filosoof, de socioloog en de politicus op zichzelf te trekken. Want er is uiteindelijk slechts sprake van één waarachtige rijkdom en dat is de mens. Welnu, aan wie zou het ontgaan, de invlechting van de techniek in het proces van de menselijke activiteit zou de mens schade doen, als de mens er niet altijd heer en meester over zou zijn en de ontwikkeling ervan niet in de hand zou houden. Al moet men 'in alle eerlijkheid bekennen, dat zowel de organisatie van de arbeid als de industrialisering een noodzakelijke bijdrage hebben geleverd aan de ontwikkeling' H. Paus Paulus VI, Encycliek, Over de ontwikkeling van de volken, Populorum Progressio (26 mrt 1967), 26, u bent beter dan wie ook op de hoogte van het kwaad van hetgeen men de versnippering van de arbeid in de hedendaagse industriële samenleving heeft kunnen noemen. vgl. bijvoorbeeld G. Friedmann, Où va Ie travail humain?; en Le travail en miettes, Parijs, Gallimard, 1950 en 1956 In plaats van de mens te helpen méér mens te worden, ontmenselijkt het werk de mens; in plaats van de mens tot ontplooiing te brengen, verstikt het het menselijke onder een mantel van drukkende verveling. De arbeid blijft ambivalent en de 'organisatie van de arbeid loopt het risico degene die de arbeid verricht te depersonaliseren, als deze de slaaf ervan wordt, binnen die organisatie afstand doet van het gebruik van verstand en vrije wil, totdat zijn waardigheid erbij inschiet. Vgl. H. Paus Johannes XXIII, Encycliek, Moderne ontwikkeling van het sociale leven en de christelijke beginselen, Mater et Magistra (15 mei 1961), 83 Vgl. H. Paus Paulus VI, Encycliek, Over de ontwikkeling van de volken, Populorum Progressio (26 mrt 1967), 28 Wie weet het niet, de arbeid, bron van wonderbaarlijke vruchten, wanneer het gaat om echt creatief werk, kan daarentegen Vgl. Ex. 1, 8-14 , meegesleept in de vicieuze cirkelbeweging van willekeur, onrechtvaardigheid, hebzucht en geweld, een echte sociale plaag worden, zoals dat blijkt uit de dwangarbeidskampen, opgericht binnen systemen die de schande van de beschaafde wereld zijn geweest.

De heilzame rol van de Internationale Arbeidsorganisatie

Wie zal het drama schetsen, het somtijds afschuwelijke drama van de hedendaagse arbeider, heen en weer geslingerd tussen zijn dubbele lot van grootse schepper, doch al te vaak ten prooi aan het onduldbare leed van een ellendig proletariërsbestaan, waarbij het gebrek aan brood samengaat met maatschappelijke vernedering om een situatie van echte persoonlijke onzekerheid en bedreiging voor het gezin op te roepen. U heeft het begrepen. De arbeid, als menselijk gegeven een primair en fundamenteel gegeven, vormt de vitale wortel van uw organisatie en maakt daarvan een prachtige boom . die krachtens zijn internationaal karakter zijn takken over heel de wereld uitstrekt, een boom die onze tijd siert, een boom waarvan de altijd vruchtbare wortel de hedendaagse wereld uitnodigt tot voortdurende en onderling samenhangende activiteiten. Diezelfde wortel verbiedt u particuliere belangen in de kaart te spelen, maar stelt u ten dienste van het algemeen welzijn) De arbeid beslist over uw eigen opgave en inspiratie en de vruchtbaarheid daarvan; overal en altijd tussenbeide komen om arbeidsconflicten bij te leggen, deze te voorkomen, als dat mogelijk is, de getroffenen spontaan te hulp snellen, nieuwe beschermende maatregelen tegen nieuwe gevaren treffen, het lot van de arbeidende bevolking verbeteren met eerbiediging van het objectieve evenwicht van de reële economische mogelijkheden, strijden tegen elke afscheiding die aanleiding zou geven tot de vorming van minderheden om welk motief dan ook - slavernij, kaste, ras, godsdienst, klasse -, in één woord jegens allen en tegen allen de vrijheid van alle arbeiders verdedigen, onvermoeibaar het ideaal van de broederschap tussen alle mensen, allen gelijkwaardig aan elkaar, laten zegevieren.

Haar roeping: het moreel besef van de mensheid op een hoger peil brengen

Dat is uw roeping. Uw actie berust niet op de noodlottigheid van een onverzoenlijke strijd tussen degenen die werk verschaffen en degenen die het werk uitvoeren, noch op de partijdigheid van verdedigers van belangen of van functies. Het is integendeel een organische, vrij georganiseerde en sociaal gedisciplineerde deelneming aan de verantwoordelijkheden en opbrengsten van de arbeid. Er is slechts één doel: dat is niet het geld en niet de macht, maar het welzijn van de mens. Het is meer dan een economische conceptie, het is beter dan een politieke conceptie, het is een morele, menselijke conceptie die u inspireert: de vestiging van dag tot dag, in vrijheid en in gemeenschappelijk overleg, van de sociale rechtvaardigheid. U ontdekt steeds beter, wat het welzijn van de arbeiders allemaal vereist, laat dat langzamerhand tot het bewustzijn doordringen en houdt dat voor als ideaal. Meer nog, u vertaalt het in nieuwe sociale gedragsregels, die zich laten aanvoelen als rechtsnormen. Op die manier staat u er borg voor, dat principes uit de ideale orde voortdurend ingang vinden in de rechtsorde, dat wil zeggen, in het positieve recht. In één woord u verfijnt langzamerhand, u brengt het moreel besef van de mensheid op een hoger peil. Zeer zeker is dit een moeizame en delicate taak, maar het is ook e~n zeer verheven en zeer noodzakelijke taak, die een beroep doet op de medewerking van de kant van alle echte vrienden van de mens. Hoe zouden wij onze bijval daaraan, en onze steun, kunnen onthouden?

Haar instrument en werkwijze: de drie sociale krachten, laten samenwerken

Op uw weg zijn er heel wat hindernissen te nemen en heel wat moeilijkheden te overwinnen. Maar u heeft dat voorzien en om er het hoofd aan te kunnen bieden uw toevlucht genomen tot een instrument en een werkwijze die op zich zouden kunnen volstaan om uw instelling te rechtvaardigen. Het oorspronkelijke en aangepaste instrument waarover u beschikt, bestaat hierin, dat u de drie drijvende krachten die werkzaam zijn binnen de menselijke dynamiek van de hedendaagse arbeid laat samenzweren: de vertegenwoordigers van de regering, de ondernemers en de arbeiders. En uw werkwijze - voortaan een typerend voorbeeld - komt erop neer die drie krachten in onderlinge harmonie te brengen, hen niet meer tegen elkaar in het geweer te laten komen, maar te laten samengaan 'in een gedurfde en vruchtbare samenwerking' Paus Pius XII, Toespraak, Tot de raad van het internationale centrum voor de arbeid (19 nov 1954) door een voortdurende onderlinge gedachtewisseling ten bate van de bestudering en de oplossing van telkens herlevende en onophoudelijk hernieuwde problemen.

Haar doelstelling: universele vrede door sociale rechtvaardigheid

Die hedendaagse en voortreffelijke conceptie is het alleszins waard om definitief in de plaats te treden van de conceptie die ongelukkigerwijze ons tijdperk heeft overheerst: de conceptie die volledig onder druk staat van de werkdadigheid nagestreefd door agitaties die maar al te vaak nieuwe ellende en vernielingen meebrachten en zo het gevaar liepen om in plaats van de behaalde resultaten een vaste basis te geven, deze te niet te doen ten koste van meermalen dramatische gevechten. We moeten het met alle nadruk stellen: arbeidsconflicten kunnen niet worden opgelost door kunstmatig opgelegde regelingen die de arbeider en heel de sociale gemeenschap bedrieglijk beroven van hun allereerste en onvervreemdbare voorrecht, de vrijheid. Ze kunnen overigens evenmin worden opgelost door situaties die zuiver en alleen het gevolg zijn van - zoals men dat noemt - het vrije spel van de economische factoren en het patroon dat hiervan het gevolg is. Dergelijke oplossingen kunnen wel de schijn van rechtvaardigheid oproepen, maar zij omvatten volstrekt niet de menselijke werkelijkheid van de rechtvaardigheid. Slechts door de diepere redenen van die conflicten te begrijpen en door recht te doen aan de gerechtvaardigde eisen die daarin tot uitdrukking komen, zult u de dramatische uitbarsting van die conflicten voorkomen en aan de verderfelijke gevolgen daarvan ontkomen. Laten we het opnieuw met Albert Thomas onder woorden brengen: 'Het 'sociale' zal het 'economische' moeten overwinnen. Het sociale zal het economische moeten reguleren en in goede banen leiden om beter te voldoen aan de eisen van de rechtvaardigheid'. Dix Ans d'Organisation Internationale du Travail, Genève, B.I.T., 1931, voorwoord, blz. XIV Dat is de reden waarom de Internationale Arbeidsorganisatie op de dag van vandaag, in het strijdperk van de hedendaagse wereld waarbij de belangen en de ideologieën elk.aar op een gevaarlijke wijze trotseren, naar voren springt als een gebaande weg naar een betere toekomst voor de mensheid. Misschien méér dan welke andere instelling ook kunt u ertoe bijdragen, door eenvoudig op actieve en vindingrijke wijze uw ideaal gestand. te doen: universele vrede door sociale rechtvaardigheid.

Document

Naam: TOT DE INTERNATIONALE ARBEIDSORGANISATIE
Genève (Zwitserland)
Soort: H. Paus Paulus VI - Toespraak
Auteur: H. Paus Paulus VI
Datum: 10 juni 1969
Bewerkt: 7 november 2019

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2020, Stg. InterKerk, Schiedam