• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x
ECCE EGO
Kerst 1954
III  -  De coëxistentie in de waarheid

III - De coëxistentie in de waarheid

1 Herstel van de eenheid onder de mensen is mogelijk in de naam van Christus
Al is het droevig, te moeten constateren, dat de huidige breuk in de mensenfamilie aanvankelijk is ontstaan tussen mensen, die dezelfde Zaligmaker Jezus Christus kenden en aanbaden, toch lijkt ons het vertrouwen gewettigd, dat er in de naam van Christus zelf nog een brug van vrede kan worden geslagen tussen de tegenover elkaar staande partijen en dat de gemeenschappelijke band, die zo droevig is verbroken, kan worden hersteld.
2 De juiste eenwordingspolitiek eist aaneensluiting van allen, die in Christus geloven
Inderdaad hoopt men, dat de huidige coëxistentie de mensheid nader zal brengen tot de vrede. Om echter deze verwachting te rechtvaardigen, moet het een zekere coëxistentie zijn in de waarheid. Maar er kan tussen deze twee gescheiden werelden geen brug van waarheid worden geslagen dan door te steunen op de mensen, die in deze twee werelden leven, en niet op hun regeringsstelsels of sociale systemen. Want terwijl één van de twee partijen nog in ruime mate, bewust of onbewust, het natuurrecht tracht te behouden, is deze grondslag volledig ontvallen aan het systeem van de andere partij. Een eenzijdig supernaturalisme wil volstrekt geen rekening houden met deze houding op grond van het motief, dat wij leven in de wereld van de verlossing en daarom onttrokken zijn aan de orde van de natuur; anderen daarentegen willen het collectivistisch karakter van dat systeem als "historische waarheid" erkend zien in deze zin, dat het ook beantwoordt aan de wil van God; beide opvattingen echter zijn een dwaling, die een katholiek nooit kan aanvaarden. De juiste weg is heel anders. In beide kampen zijn er miljoenen, die meer of minder daadwerkelijk het stempel van Christus hebben bewaard; evengoed als de trouwe en vurige gelovigen zouden deze mensen moeten worden uitgenodigd om samen te werken aan een nieuwe grondslag voor de eenheid van de mensengemeenschap. Weliswaar wordt bij één van de partijen de stem van hen, die het beslist houden met de waarheid, de liefde, de geest verstikt door de druk van het openbaar gezag, terwijl men bij de andere partij te bang is om openlijk uiting te geven aan de goede verlangens; maar toch eist de eenwordingspolitiek, dat men de laatsten aanmoedigt en zich maakt tot tolk van de eersten. Vooral bij die partij, waar .het bestrijden van de dwaling geen misdaad betekent, moeten de staatslieden meer zelfvertrouwen hebben en tegenover de anderen meer vastberadenheid tonen in het verijdelen van de pogingen van de duistere machten, die nog altijd machtshegemonieën willen vestigen; zij moeten meer energie en scherpzinnigheid ontplooien in het behouden en vermeerderen van het aantal mensen van goede wil, vooral van de godgelovigen, die de zaak van de vrede overal in zo grote menigte zijn toegedaan. Het zou zeker een verkeerde eenwordingspolitiek zijn, zo niet verraad, om etnische minderheden, die niet bij machte zijn, hun hoogste belangen, hun geloof en hun christelijke cultuur te verdedigen, op te offeren aan nationalistische belangen. Zij, die dit doen, verdienen geen vertrouwen en handelen niet eerlijk, wanneer zij, ingeval hun belang dit eist, zich beroepen op de waarde van de godsdienst en de eerbied voor het recht.
3 De tegenstanders van de christelijke beginselen kunnen de eenheid onder de mensen niet tot stand brengen

Velen bieden zich aan om de grondslag van de menselijke eenheid te vestigen. Maar omdat deze grondslag of brug van geestelijke aard moet zijn, zijn sceptische en cynische mensen zeker niet geschikt voor dit werk; want als volgelingen van een min of meer bedekt materialisme herleiden zij zelfs de verhevenste waarheden en de hoogste geestelijke waarden tot fysieke reacties, of spreken zij van loutere ideologieën. Ook degenen, die geen absolute waarheden aannemen en die op het gebied van het sociale leven geen zedelijke verplichtingen aanvaarden, zijn niet geschikt voor dit doel. Deze laatsten, die reeds in het verleden door hun misbruik van de vrijheid en door een vernietigende en onredelijke kritiek vaak onbewust een gunstige sfeer hebben geschapen voor dictatuur en onderdrukking, zijn er ook nu op uit om het werk van maatschappelijke en politieke pacificatie, dat door de christelijke beginselen is geïnspireerd, te belemmeren. Hier en daar verheffen zij vaak hun stem tegen degenen, die zich als Christenen bewust en met volle recht interesseren voor politieke problemen en voor het openbare leven in het algemeen. Soms geven zij ook af op de zekerheid en kracht, die de Christen put uit het bezit van de absolute waarheid en trachten zij daartegenin de overtuiging ingang te doen vinden, dat het een eer is voor de moderne mens en een kenmerk van zijn opvoeding, geen bepaalde ideeën of tendensen te hebben en aan geen enkele geestelijke wereld gebonden te zijn. Intussen vergeten zij, dat juist deze beginselen oorzaak zijn geweest van de huidige verwarring en wanorde, en zij willen niet erkennen, dat juist de christelijke krachten, die zij nu tegenwerken, in vele landen de door hen zelf verspeelde vrijheid hebben herwonnen. Zulke mensen kunnen zeker niet de bouwers zijn van de brug van de waarheid en van de gemeenschappelijke geestelijke basis, integendeel, als de gelegenheid zich voordoet, zullen zij er waarschijnlijk niet tegen opzien, met het valse systeem van de andere partij te sympathiseren, en zelfs bereid zijn, zich er door te laten meeslepen, wanneer het een ogenblik zou zegevieren.

4 Zware verantwoordelijkheid van de christenen om actief mee te werken tot de vrede
Vol vertrouwen op de goddelijke goedheid, hopen wij, dat de geestelijke en christelijke brug, die reeds enigszins tussen beide partijen bestaat, breder en krachtiger zal worden; intussen willen wij op de eerste plaats de christenen in die landen, waar men nog de goddelijke gave van de vrede geniet, aansporen, alles te doen om het algemeen herstel van de vrede te verhaasten. Laten de christenen er vóór alles van overtuigd zijn, dat het bezit van de waarheid de zaak van de vrede niet kan dienen, wanneer zij het alleen voor zichzelf houden als voorwerp van hun beschouwing om er geestelijk van te genieten; de waarheid moet beleefd, doorgegeven en toegepast worden op alle gebieden van het leven. Ook de waarheid, vooral de christelijke waarheid is een talent, dat God aan Zijn dienaars toevertrouwt om het door hun initiatieven vrucht te doen dragen tot algemeen welzijn. Aan allen, die de waarheid bezitten, stellen wij de vraag, voordat de eeuwige Rechter dit doet, of zij met dit talent hebben gewoekerd, zodat zij de uitnodiging verdienen van de Heer om in de vreugde van Zijn vrede binnen te gaan. Hoevelen, misschien ook katholieke priesters en leken, moeten zich het verwijt maken, dat zij deze en andere geestelijke gaven in hun hart hebben begraven door hun traagheid of door hun ongevoeligheid voor de menselijke ellende. In het bijzonder laden zij schuld op zich, als zij toelaten, dat het volk bijna zonder herders blijft, terwijl de vijand van God door zijn machtige organisatie verwoesting aanricht in de zielen, die niet degelijk genoeg zijn onderlegd in de waarheid. Eveneens moeten de priesters en leken het voor God verantwoorden, wanneer het volk niet de door God gewilde actieve hulp ontvangt en ondervindt van de christelijke liefde. Ook schieten in hun plicht te kort die priesters en leken, die vrijwillig hun ogen sluiten en zwijgen bij het sociale onrecht, waarvan zij getuige zijn, en die daardoor aanleiding geven tot onrechtvaardige aanvallen op het sociale kunnen van het christendom en op de doelmatigheid van de sociale leer van de Kerk, die hiervan door Gods genade ook in de laatste decennia zoveel duidelijke bewijzen heeft gegeven. Waar dit het geval is, zijn ook zij er schuldig aan, dat groepen jonge mensen en zelfs zielzorgers in sommige gevallen overslaan tot vals radicalisme en progressisme.
5 Bijzondere verantwoordelijkheid op economisch gebied
Nog ernstiger gevolgen voor de sociale en ook voor de politieke orde zou het gedrag hebben van die Christenen - van hoge of lage rang, meer of minder welgesteld -, die er niet toe kunnen besluiten, hun sociale verplichtingen bij het behartigen van hun economische zaken te erkennen en na te komen. Wie niet bereid is, het gebruik van het privaateigendom op billijke wijze te regelen naar het algemeen welzijn ófwel vrijwillig volgens de stem van het eigen geweten ófwel in georganiseerde vormen van publieke aard, is wat hem persoonlijk betreft medeoorzaak, dat de onmisbare voorrang van het persoonlijke initiatief en van de persoonlijke verantwoordelijkheid in het sociale leven wordt belemmerd.
In de democratische stelsels komt men gemakkelijk tot deze dwaling, wanneer het individueel belang wordt gesteld onder de bescherming van collectieve organisaties of partij-organisaties, die meer tot opzet hebben, de som van de individuele belangen te beschermen dan het algemeen welzijn te bevorderen; daardoor valt de economie gemakkelijk ten prooi aan anonieme machten, die haar op het politieke vlak beheersen.

Document

Naam: ECCE EGO
Kerst 1954
Soort: Paus Pius XII - Radiotoespraak
Auteur: Paus Pius XII
Datum: 24 december 1954
Copyrights: © 1958, Ecclesia Docens uitg. Gooi & Sticht / Vert.: Dr. M. Mulders C.ss.R.
Bewerkt: 6 juli 2020

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2021, Stg. InterKerk, Schiedam