• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

De kenmerkende eigen aard van de Romeinse ritus, die de zaken kernachtig kort en tamelijk beknopt uitdrukt, moet zover mogelijk in de vertaling bewaard blijven. Daarenboven moet men in de diverse delen van de liturgische boeken voor zover het doenlijk lijkt voor dezelfde uitdrukking eenzelfde wijze van vertalen handhaven. De volgende uitgangspunten dienen te worden onderhouden:

  1. Het verband tussen wat gezegd wordt zoals dat blijkt in ondergeschikte en relatieve zinnen, in de schikking van de woorden en in verschillende vormen van parallellisme dienen zo mogelijk volledig gehandhaafd te worden op een manier die aan de volkstaal is aangepast.
  2. Bij de vertaling van woorden uit de oorspronkelijke tekst dient de persoon, het getal en het geslacht bewaard te worden.
  3. De theologische betekenis van woorden die oorzakelijkheid, doel of gevolg uitdrukken (zoals ‘ut’, ‘ideo’, ‘enim’ en ‘quia’) dient bewaard te blijven, al hebben de verschillende talen diverse wijzen om hieraan uitdrukking te geven.
  4. De uitgangspunten betreffende de variëteit van woorden die boven onder nr. 51 uiteengezet zijn, moeten ook worden gevolgd wat betreft de afwisseling in syntaxis en stijl (bijvoorbeeld bij de plaatsing van de woorden die een aanspreking van God inhouden in de collecta).
Omdat het uiteraard de bedoeling is dat de liturgische teksten in de liturgische viering uitgesproken en beluisterd worden, worden zij gekarakteriseerd door bepaalde manieren van spreken, die verschillen van het gewone spraakgebruik of van teksten die in stilte gezegd worden zoals voorbeelden die terugkeren en herkenbaar zijn in syntaxis en stijl, een plechtige of verheven toon, alliteratie en assonantie, concrete en levendige beelden, herhaling, parallellisme en tegenstellingen, een zekere ritmiek en soms de lyrische kracht van poëtische werken. Als het niet mogelijk is om dezelfde stijlelementen uit de oorspronkelijke tekst in de volkstaal te gebruiken (zoals vaak het geval is bij alliteratie en assonantie), moet de vertaler desalniettemin aandacht schenken aan het door deze elementen beoogde effect op de geest van de hoorder wat betreft inhoud of begripstegenstellingen of nadruk enz. Vervolgens moet hij met een zekere vindingrijkheid alle mogelijkheden van de volkstaal aanwenden om volledig, voor zover mogelijk, hetzelfde effect te bereiken niet alleen wat de inhoud betreft maar ook wat betreft de andere aspecten. In poëtische teksten is bij de vertaling een grotere flexibiliteit vereist om de dwingende stijl van deze literaire vorm bij de weergave van de inhoud van de teksten te kunnen handhaven. Desalniettemin moeten uitdrukkingen van bijzonder doctrinair of spiritueel belang of die bijzonder bekend zijn zo mogelijk letterlijk vertaald worden.
Een groot gedeelte van de liturgische teksten is samengesteld met de bedoeling dat zij door de celebrerende priester, door de diaken, door de cantor, door het volk of door het koor gezongen worden. Daarom moeten deze teksten zo vertaald worden dat ze geschikt zijn om op muziek gezet te worden. Toch moet men bij de toonzetting van de tekst de volle aandacht geven aan het gezag van de tekst zelf zodat noch teksten uit de heilige Schrift noch reeds goedgekeurde liturgische teksten vervangen worden door parafraseringen die erop gericht zijn het zingen te vergemakkelijken en men mag geen liederen gebruiken, waarvan men vindt dat ze in het algemeen een gelijke strekking hebben. Vgl. Congregatie voor de Eredienst en de Sacramenten, Algemeen Statuut van het Romeins Missaal - Editio typica tertio 2002 / emendata 2008, Institutio Generalis Missalis Romani (18 mrt 2002), 53.57
Teksten bestemd voor de zang zijn van bijzonder belang omdat zij aan de gelovigen een gevoel van plechtigheid in de viering geven en omdat zij door de samenzang de eenheid in geloof en liefde tot uiting brengen. Vgl. H. Paus Johannes Paulus II, Apostolische Brief, Over de heiliging van de zondag, Dies Domini (31 mei 1998), 50 De hymnen en cantieken die in de hedendaagse standaarduitgaven staan, vormen maar een zeer klein gedeelte van de enorme historische schat van de Latijnse Kerk en het is van groot belang dat zij in officiële uitgaven in de volkstaal bewaard blijven, samen met andere die rechtstreeks in de volkstaal zijn samengesteld. Liedteksten die direct in volkstaal worden samengesteld dient men liefst te ontlenen aan de heilige Schrift en aan het liturgisch erfgoed.
Bepaalde liturgische teksten van kerkelijke hand gaan vergezeld van verschillende rituele handelingen, die uitgedrukt worden door een bijzondere lichaamshouding, door gebaren en het gebruik van tekenen. Daarom is het bij het uitwerken van geschikte vertalingen van belang dat men aandacht schenkt aan bepaalde elementen zoals de tijd die nodig is om een tekst te zeggen, de geschiktheid ervan om te worden gereciteerd of gezongen, of meerdere keren herhaald, enzovoorts.

Document

Naam: LITURGIAM AUTHENTICAM
Het gebruik van de volkstaal in de uitgaven van de Romeinse Liturgie
Vijfde instructie "betreffende de juiste uitvoering van de Constitutie over de Liturgie van het Tweede Vaticaans Concilie" (bij art. 36)
Soort: Congregatie voor de Eredienst en de Sacramenten
Auteur: Georgius A. Kard. Medina Estévez
Datum: 28 maart 2001
Copyrights: © 2002, NRL, Zeist
Bewerkt: 7 november 2019

Referenties naar dit document

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2019, Stg. InterKerk, Schiedam