• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x

"In het gebed des Heren wordt werkelijk een korte samenvatting van het hele evangelie gegeven". Tertullianus, De Oratione. 1, vert. uit Lat. "Nadat de Heer ons deze gebedsformule had doorgegeven, voegde Hij er aan toe. 'Vraagt en u zal gegeven worden' (Lc. 11, 9). Ieder kan dus volgens eigen behoeften verschillende gebeden ten hemel richten. Als men altijd maar begint met het Gebed van de Heer, dat het fundamentele gebed blijft". Tertullianus, De Oratione. 10. vert. uit Lat.

Eerst laat de heilige Augustinus zien hoe de psalmen de voornaamste voedingsbron zijn voor het christelijke gebed en hoe zij uitmonden in de beden van het Onze Vader. Vervolgens besluit hij met de volgende woorden:

En als ge alle woorden van de heilige gebeden nagaat, zult gij mijns inziens niets vinden wat niet bevat en ingesloten ligt in dit gebed des Heren. H. Augustinus, Brieven, Epistulae. 130,12,22, vert. Getijdenboek Lect. II,7,86

De hele Schrift (de Wet, de profeten en de psalmen) zijn vervuld in Christus. Vgl. Lc. 24, 44 Het Evangelie bestaat uit deze "Blijde Boodschap". Een samenvatting van de eerste verkondiging ervan wordt door de heilige Matteüs gegeven in de Bergrede. Vgl. Mt. 5-7 Welnu, het gebed tot onze Vader vormt het hart van die verkondiging. In deze samenhang wordt elke bede van het gebed verhelderd, dat ons door de Heer is nagelaten:

Het gebed des Heren is het volmaaktste gebed (...) In het gebed des Heren wordt niet alleen alles gevraagd wat wij met recht kunnen verlangen, maar ook in de volgorde waarin het verlangd moet worden. Zodoende onderricht dit gebed ons niet alleen in het vragen, maar het stuurt ook ons gevoelsleven. H. Thomas van Aquino, Summa Theologiae. II-II,83,9, vert uit Lat.
De bergrede is een levensleer, het Onze Vader is een gebed; maar zowel in het één als in het ander geeft de Geest van de Heer een nieuwe uitdrukking aan onze verlangens, deze inwendige bewegingen die ons leven bezielen. Jezus geeft ons onderricht in dat nieuwe leven door zijn woorden en Hij leert ons erom te vragen door het gebed. Van de juiste gerichtheid van ons gebed hangt de juiste gerichtheid van ons leven in Hem af.

De traditionele uitdrukking "gebed des Heren" ("oratio dominica") betekent dat het gebed tot onze Vader ons geleerd en gegeven wordt door de Heer Jezus. Dat gebed dat tot ons gekomen is via Jezus, is werkelijk uniek: het is "van de Heer". En inderdaad, enerzijds geeft de eniggeboren Zoon ons door de woorden van dat gebed de woorden die de Vader Hem gegeven heeft: Vgl. Joh. 17,7 Hij is de leraar van ons gebed. Anderzijds kent Hij, als Woord dat mens geworden is, in zijn menselijk hart de noden van zijn menselijke broeders en zusters, en openbaart Hij ze ons: Hij staat model voor ons gebed.

Jezus laat ons echter geen formule na die we werktuiglijk moeten herhalen. Vgl. Mt. 6,7 Zoals voor elk mondgebed geldt, leert de Heilige Geest de kinderen van God bidden tot hun Vader door het woord van God. Jezus geeft ons niet alleen de woorden van ons kinderlijk gebed, maar ook geeft Hij ons de Geest door wie de woorden in ons "geest en leven" (Joh. 6,63) worden. Sterker nog: het bewijs en de mogelijkheid van ons kinderlijk gebed bestaan hierin dat de Vader "de Geest van zijn Zoon in ons hart gezonden heeft, die roept "Abba, Vader!"' (Gal. 4,6). Omdat ons gebed de tolk is van onze verlangens bij God, "weet Hij die de harten doorgrondt", de Vader, ook "waar de Geest op zint, want Hij pleit voor de heiligen naar Gods bedoelingen" (Rom. 8,27). Het gebed tot onze Vader krijgt een plaats binnen de mysterievolle zending van de Zoon en de Geest.

De gave van de woorden van de Heer is onverbrekelijk verbonden met die van de heilige Geest, die de woorden in het hart van de gelovigen tot leven brengt. Vanaf het eerste begin heeft de Kerk die gave in ontvangst genomen en in praktijk gebracht. De eerste gemeenten bidden het gebed van de Heer "drie keer per dag" Apostolische Vader, Onderwijs van de Twaalf Apostelen, Didachè. 8.3. vert. uit Gr. in plaats van de "achttien zegeningen", die in de joodse vroomheid in gebruik zijn.
In overeenstemming met de overlevering van de apostelen is het gebed van de Heer wezenlijk geworteld in het liturgisch gebed.
De Heer leert ons gezamenlijk te bidden voor al onze broeders. Hij zegt immers niet "mijn Vader", die in de hemel zijt, maar "onze" Vader, opdat ons gebed als uit één hart opstijgt voor heel het Lichaam van de Kerk. H. Johannes Chrysostomus, Hom. in Mt. 19,4, vert. uit Gr.
In alle liturgische tradities is het gebed van de Heer een wezenlijk bestanddeel van de belangrijkste gebedstijden uit het goddelijke officie. Maar vooral bij de drie sacramenten van de christelijke initiatie springt het kerkelijke karakter ervan in het oog:

Het doorgeven (traditio) van het gebed van de Heer bij het doopsel en het vormsel is een teken van de nieuwe geboorte tot het goddelijke leven. Het christelijke gebed betekent spreken tot God met het woord van God zelf. Daarom leren zij die "opnieuw geboren zijn door het woord van de levende God" (1 Petr. 1,23), hun Vader aanroepen met het enige woord dat Hij altijd verhoort. En voortaan kunnen zij dit ook. Want zij krijgen op hun hart, hun oren, hun lippen, op hun hele zijn, als kinderen van God onuitwisbaar het zegel van de zalving met de Heilige Geest gedrukt. Daarom is het overgrote deel van de commentaren van de Kerkvaders op het Onze Vader gericht tot de doopleerlingen en de pas gedoopten. Wanneer de Kerk het gebed van de Heer bidt, dan is het steeds het volk van hen die "nieuw geboren" zijn dat bidt en dat barmhartigheid ondervindt. Vgl. 1 Petr. 2,1-10

Bij de viering van de eucharistie blijkt het gebed van de Heer het gebed van de hele kerk te zijn. Op die plaats treedt de volledige betekenis en doelmatigheid ervan aan het licht. Door de plaatsing ervan tussen de anafora (eucharistisch gebed) en de communieritus, is het enerzijds een samenvatting van alle verlangens en smeekbeden die in de epiklese tot uitdrukking zijn gekomen, en klopt het anderzijds op de deur van het bruiloftsmaal in het rijk Gods, waarop de sacramentele communie vooruitloopt.

Document

Naam: CATECHISMUS VAN DE KATHOLIEKE KERK
Soort: Catechismus-Compendium
Datum: 15 augustus 1997
Copyrights: © 1997, Libreria Editrice Vaticana
waarin verwerkt niet officiële aanpassing aan de "editio typica"
Bewerkt: 1 februari 2020

Referenties naar dit document

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
Trefwoordenlijst voor dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2020, Stg. InterKerk, Schiedam