• Database vol kerkelijke documenten
  • Geloofsverdieping
  • Volledig in het Nederlands
  • Beheerd door vrijwilligers

Zoeken in kerkelijke documenten en berichten

x
God heeft zich aan zijn volk Israël geopenbaard door het zijn naam te doen kennen. De naam brengt het wezen, de identiteit en de zin van het leven van een persoon tot uitdrukking. God heeft een naam. Hij is geen naamloze kracht. Zijn naam meedelen is zich door anderen laten kennen; het is in zekere zin zichzelf geven door zich te laten benaderen, de mogelijkheid bieden nader gekend te worden en als persoon genoemd te worden.
God heeft zich geleidelijk en onder verschillende namen aan zijn volk geopenbaard, maar die openbaring van de goddelijke naam aan Mozes bij de theofanie in de brandende doornstruik, vlak voor de uittocht en het verbond op de Sinaï, is echter de fundamentele openbaring voor het Oude en het Nieuwe Verbond gebleken.
De levende God
God roept Mozes vanuit een doornstruik die brandt zonder te verteren. God zegt tot Mozes: "Ik ben de God van uw vaderen, de God van Abraham, de God van Isaak en de God van Jakob" (Ex. 3, 6). God is de God van de vaderen, Hij die de aartsvaders geroepen had en op hun omzwervingen geleid. Hij is de getrouwe en medelijdende God, die zich hen en zijn beloften herinnert; Hij komt om hun afstammelingen uit de slavernij te bevrijden. Hij is de God die boven ruimte en tijd uit dit kan en wil en die zijn almacht voor de verwezenlijking van dit heilsplan zal aanwenden.

"Ik ben die Is"

Mozes zegt tot God: "Maar als ik nu bij de Israëlieten kom en hun zeg: 'De God van uw vaderen zendt mij tot u', en zij vragen: 'Hoe is zijn naam?' Wat moet ik dan antwoorden?" God zegt tot Mozes: "Ik ben die is." En Hij zegt: "Dit moet ge de Israëlieten zeggen: 'Hij? is' zendt mij tot u (...). Dit is mijn naam voor altijd. Zo moet men mij aanspreken, alle geslachten door" (Ex. 3, 13-15).
Door zijn mysterieuze naam YHWH "Ik ben die Is" of "Ik ben die Ben" (Ik ben die Ik ben) te openbaren zegt God wie Hij is en hoe men Hem moet noemen. Deze goddelijke naam is mysterieus, zoals God mysterie is. Het is zowel het openbaren van een naam als het afwijzen ervan en juist daardoor brengt dit God, zoals Hij is, het beste tot uitdrukking: oneindig verheven boven al wat wij kunnen begrijpen of zeggen: Hij is de "verborgen God" (Jes. 45, 15), zijn naam is onuitsprekelijk Vgl. Re. 13, 18 en Hij is de God die de mens nabij komt:
Door zijn naam te openbaren openbaart God tegelijkertijd zijn trouw die van alle tijden en voor alle tijden is en geldt voor het verleden ("Ik ben de God van uw vader", (Ex. 3, 6)) en voor de toekomst ("Ik zal u bijstaan", (Ex. 3, 12)). God, die zijn naam openbaart als "Ik ben", openbaart zich als de God die er altijd is, die dicht bij zijn volk is om het te redden.
Ten overstaan van de bekoorlijke en mysterievolle aanwezigheid van God ontdekt de mens zijn kleinheid. Voor de brandende doornstruik trekt Mozes zijn sandalen uit en bedekt hij zijn gezicht ten overstaan van de goddelijke heiligheid Vgl. Ex. 3, 5-6 . In tegenwoordigheid van de heerlijkheid van de driewerf heilige God roept Jesaja uit: "Wee mij! Ik ben verloren! Ik ben een mens met onreine lippen" (Jes. 6, 5). Bij het zien van de goddelijke tekenen die Jezus stelt, roept Petrus uit: "Heer, ga van mij weg, want ik ben een zondaar" (Lc. 5, 8). Maar omdat God heilig is, kan Hij de mens vergeven die tegenover Hem erkent dat hij een zondaar is. "Neen, Ik zal mijn vlammende toorn toch niet koelen (... ) want ik ben God, Ik ben geen mens, Ik ben de Heilige in uw midden". (Hos. 11, 9). De apostel Johannes zal eveneens zeggen: "Dan mogen wij' ook voor zijn aanschijn ons geweten geruststellen, ook als het ons veroordeelt, want God is groter dan ons hart en Hij weet alles" (1 Joh. 3, 19-20).
Uit respect voor zijn heiligheid spreekt het volk Israël de naam van God niet uit. Bij het lezen van de heilige Schrift wordt de geopenbaarde naam door de goddelijke benaming "Heer" vervangen ("Adonai", "Kyrios" in het Grieks). Met deze benaming zal de godheid van Jezus plechtig beleden worden: "Jezus is de Heer".
"God van barmhartigheid en mededogen"
Na de zonde van Israël, dat zich van God heeft afgekeerd om het gouden kalf te aanbidden, Vgl. Ex. 32 luistert God naar de bemiddeling van Mozes en als blijk van zijn liefde aanvaardt Hij het op te trekken te midden van een ontrouw volk. Vgl. Ex. 33, 12-17 Aan Mozes die vraagt zijn heerlijkheid te zien, geeft God ten antwoord: "Ik zal in al mijn luister aan u voorbijgaan en in uw bijzijn de naam Jahwe uitroepen" (Ex. 33, 18-19). En de Heer gaat aan Mozes voorbij en roept uit. YHWH, YHWH. Jahwe is een barmhartige en medelijdende God, lankmoedig, groot in liefde en trouw" (Ex. 34, 5-6). Mozes belijdt dan de Heer als een God die vergeeft. Vgl. Ex. 34, 9
De goddelijke naam "Ik ben" of "Hij is" brengt de trouw van God tot uitdrukking die, ondanks de ontrouw van de zonde van de mensen en de straf die de zonde verdient, "goedheid bewijst tot in het duizendste geslacht" (Ex. 34, 7). God openbaart dat Hij "rijk aan erbarming" (Ef. 2, 4) is, en daarbij gaat Hij zo ver dat Hij zelfs zijn eigen Zoon geeft. Door zijn leven te geven om ons van de zonde te bevrijden zal Jezus openbaren dat Hijzelf de goddelijke naam draagt: "Wanneer gij de Mensenzoon omhoog zult hebben geheven, dan zult gij inzien dat Ik ben" (Joh. 8, 28).
God alleen IS
In de loop van de eeuwen heeft het geloof van Israël de rijkdom die opgesloten ligt in de openbaring van de goddelijke naam, kunnen ontplooien en verdiepen. God is de enige, buiten Hem zijn er geen goden Vgl. Jes. 44, 6 . Hij overstijgt de wereld en de geschiedenis. Hij is het die hemel en aarde geschapen heeft. "Dat alles vergaat weer, maar Gij blijft bestaan, het zal als een kledingstuk eenmaal verslijten; dan wordt het verwisseld als een gewaad, maar Gij blijft dezelfde, Uw tijd kent geen einde" (Ps. 102, 27-28). In Hem "is geen verandering of verduistering" (Jak. 1, 17). Hij is "Die is" sinds alle tijden en voor alle tijden en zo blijft Hij altijd trouw aan zichzelf en aan zijn beloften.

Document

Naam: CATECHISMUS VAN DE KATHOLIEKE KERK
Soort: Catechismus-Compendium
Datum: 15 augustus 1997
Copyrights: © 1997, Libreria Editrice Vaticana
waarin verwerkt niet officiële aanpassing aan de "editio typica"
Bewerkt: 3 maart 2021

Opties

Internetadres
Print deze pagina
Dit document bestellen
Startpagina van dit document
Inhoudsopgave van dit document
Referenties naar dit document
Referenties vanuit dit document
Trefwoordenlijst voor dit document
RK Documenten wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.
© 1999 - 2021, Stg. InterKerk, Schiedam